Mikrobiologia 100 lat po Robercie Kochu :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Ekspert: zakażenia wywołuje bardzo niebezpieczny szczep bakterii

Hryniewicz: problem oporności na antybiotyki jest bagatelizowany

Grypa i zakażenia wirusowe tematami VI Dni Higieny

Prezydencja: konieczny europejski system profilaktyki chorób zakaźnych

Międzynarodowe sympozjum nt. HIV i pojawiających się chorób zakaźnych, Marsylia, Francja

Wzrost zakażeń wywoływanych przez rotawirusy

W sto lat po śmierci jednego z pionerów mikrobiologii zagrażają nam nowe, antybiotykooporne szczepy bakterii - mówili uczestnicy konferencji naukowej "Mikrobiologia 100 lat po Robercie Kochu", zorganizowanej w Warszawie przez Polskie Towarzystwo Mikrobiologów. Spotkanie odbywało się w dniach 30-31 sierpnia. Głównym tematem dyskusji było zjawisko mutowania się bakterii i nabywania przez nie oporności na antybiotyki, co sprawia, że leczenie przestaje być skuteczne.

Jak mówiła prof. Waleria Hryniewicz z Narodowego Instytutu Leków w Warszawie, ten niekorzystny trend da się jeszcze zahamować - poprzez masowe szczepienia przeciw bakteriom o opornych na leczenie szczepach, a także ograniczenie stosowania antybiotyków w szpitalach i poza nimi. Specjalistka zauważyła, że pacjenci dopominają się o antybiotyki nawet w infekcjach wirusowych, gdzie przecież antybiotyk nie działa. Trzeba używać antybiotyków dostosowanych do rodzaju patogenu, do czego niezbędna jest dobra diagnostyka - podkreśliła.

Stosowane pochopnie antybiotyki mogą prowadzić do eliminacji naturalnej flory bakteryjnej, która w dużej mierze chroni nas przed kolonizacją i zagrożeniem ze strony patogennych drobnoustrojów. Co gorsza, ta naturalna flora, poprzez ciągłe poddawanie jej działaniu antybiotyków, staje się oporna i może przekazać tę cechę bakteriom powodującym ciężkie zakażenie. W rezultacie, gdy rzeczywiście trzeba sięgnąć po antybiotyki - bo mamy zakażenie bakteryjne wywołane przez pneumokoki, gronkowce czy paciorkowce - okazuje się, że bakterie te nie reagują na leki.

Ogromny postęp w dziedzinie mikrobiologii i chorób zakaźnych spowodował, że na jakiś czas zakażenia przestały być tak groźne, jak jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Stało się to przede wszystkim dzięki upowszechnieniu stosowania antybiotyków i wprowadzeniu szczepień ochronnych.

Wiele gatunków bakteryjnych wykazało jednak niezwykłą zdolność adaptacji, wytwarzając i pozyskując nowe mechanizmy oporności na tę grupę leków. W latach 90. XX w. choroby bakteryjne i wirusowe stały się znowu ogólnoświatowym problemem. Oporne szczepy szerzą się w błyskawicznym tempie. Do tego przybywa pacjentów o obniżonej odporności na zakażenia. Coraz częściej mówi się o "erze postantybiotykowej".

Wśród patogenów pozaszpitalnych najgroźniejsze są pneumokoki, w grupie szpitalnych zaś głównie Klebsiella pneumoniae, a także gronkowiec złocisty i enterokoki.

Obserwowany wzrost oporności drobnoustrojów ma bezpośrednie konsekwencje - to komplikacje zdrowotne i wyższa śmiertelność pacjentów oraz rosnące koszty leczenia.

"Szpitale stały się wylęgarnią bakterii bardzo zjadliwych i opornych niemal na wszystko" - mówiła podczas spotkania w Warszawie dr Małgorzata Fleischer z Akademii Medycznej we Wrocławiu. "Im mniejsza dbałość o higienę, tym częściej trzeba stosować antybiotyki" - dodała.

Jak wykazały badania, mycie rąk po, a zwłaszcza przed badaniem pacjenta wciąż jest wśród lekarzy zbyt rzadkie, a skomplikowane, trudne do odkażenia urządzenia (choćby telefony komórkowe) są idealnym schronieniem dla bakterii.

***

Patron warszawskiej konferencji, Niemiec Robert Koch (1843-1910) był twórcą technik badań bakteriologicznych i walnie przyczynił się do rozwoju nauki o chorobach zakaźnych. Odkrył m.in. laseczkę wąglika, opisał gronkowce, odkrył prątki gruźlicy, a w 1883 r. (podczas wyprawy do Indii) przecinkowca cholery. Udoskonalił też techniki sterylizacji.

W 1890 r. Koch był przekonany, że znalazł lekarstwo na gruźlicę. Z przesączu hodowli prątków gruźlicy otrzymał tuberkulinę, która jednak nie okazała się lekiem przeciwgruźliczym, ale jest wykorzystywana w diagnozowaniu gruźlicy i badaniu związanych z tą chorobą zmian uczuleniowych (tzw. odczyny tuberkulinowe). Prątki ludzkie wywołujące gruźlicę zwane są jednak prątkami Kocha - Mycobacterium tuberculosis.

W 1905 roku naukowiec otrzymał Nagrodę Nobla za całokształt prac badawczych nad gruźlicą.

PAP - Nauka w Polsce

agt/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

E-test (Etest, Epsilometer test) - gradientowo-dyfuzyjna metoda służąca do ustalenia najmniejszego stężenia antybiotyku hamującego wzrost drobnoustroju. Dzięki tej technice możliwe jest dokładne ustalenie stopnia oporności na dany lek i podawanie pacjentowi optymalnych dawek. Metoda ta jest stosunkowo droga i zarezerwowana wyłącznie do sytuacji, kiedy z antybiogramu wynika, że badany szczep jest oporny na wszystkie antybiotyki. pełny tekst

Ceftazydym (ceftazidime) organiczny związek chemiczny, antybiotyk będący cefalosporyną III generacji o działaniu bakteriobójczym, szczególnie aktywną wobec pałeczek Pseudomonas aeruginosa. W przeciwieństwie do innych cefalosporyn wykazuje mniejszą aktywność wobec gronkowców i paciorkowców. pełny tekst

VRE (z ang. Vancomycin-Resistant Enterococcus) szczepy bakterii należące do rodzaju enterokoków, które wykształciły mechanizm oporności na glikopeptydy wankomycynę albo teikoplaninę. Tego typu oporność jest klinicznie ważna, ponieważ antybiotyki glikopeptydowe uważane są często za leki ostatniej szansy przy zakażeniach bakteriami Gram-dodatnimi. Nowe generacje antybiotyków zachowują jednak aktywność także wobec wankomycoopornych szczepów. pełny tekst

Oporność na antybiotyki jest to cecha części szczepów bakteryjnych, która umożliwia im przeciwstawianie się wpływowi antybiotyku. W zależności od pochodzenia, dzieli się ją na pierwotną (naturalna struktura bakterii uniemożliwiająca działanie leku) lub nabytą na skutek nabycia genów oporności od innych bakterii lub spontanicznych mutacji. Częsta oporność wśród bakterii wiąże się z nieracjonalną antybiotykoterapią oraz zbyt dużym zużyciem tych leków w przemyśle spożywczym. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".