Jednym z głównych tematów trwającego w Gdańsku zjazdu Polskiego Towarzystwa Astronomicznego (PTA) jest kwestia przystąpienia naszego kraju do Europejskiego Obserwatorium Południowego. ESO szykuje się do rozpoczęcia budowy teleskopu, który będzie miał wielkość połowy stadionu piłkarskiego.



Na zjazd PTA został zaproszony przedstawiciel ESO. Do tej roli organizacja wydelegowała włoskiego astronoma dr Leonardo Testi, który od 2007 roku pracuje w ESO oraz zajmuje się projektem ALMA.

Dr Testi przedstawił w Gdańsku ograniczone możliwości, jakie polscy astronomowie mają obecnie w dostępie do instrumentów obserwacyjnych należących do ESO. Zakreślił też perspektywy pełnego dostępu do tych urządzeń, gdyby Polska została członkiem organizacji.

ESO to jedna z najbardziej znaczących na świecie organizacji prowadzących badania astronomiczne. Ma nowoczesne obserwatoria astronomiczne na półkuli południowej, w Chile. Wśród wielu pracujących tam teleskopów znajduje się m.in. Bardzo Duży Teleskop (VLT), złożony z czterech ośmiometrowych teleskopów optycznych. Mogą one pracować wspólnie jako interferometr, wspierany dodatkowo czterema teleskopami o średnicy 1,8 metra każdy. Innym przykładem jest superdokładny spektrograf HARPS, pracujący na teleskopie 3,6-metrowym - tym instrumentem odkryto bardzo wiele planet pozasłonecznych. Z kolei reprezentantem badań na masową skalę jest teleskop VISTA przeznaczony do wykonywania przeglądów nieba w podczerwieni.

"Korzyści mogą być obustronne. ESO skorzysta naukowo na zacieśnieniu współpracy z polską społecznością astronomiczną, która jest znana na świecie. Poza tym będzie mieć więcej funduszy na rozwój infrastruktury - kraje członkowskie płacą co roku składki, z których tworzony jest budżet organizacji. Natomiast polscy astronomowie uzyskają pełen dostęp do najnowocześniejszych instrumentów obserwacyjnych definiujących współczesne granice badań w astronomii. Skorzystać może też polski przemysł, który dostanie szansę konkurowania przy budowie instrumentów obserwacyjnych XXI wieku" - powiedział Testi.

"Chciałbym też zwrócić szczególną uwagę na projekt sieci radioteleskopów ALMA, którego europejskim partnerem jest ESO. Szesnaście anten już jest zainstalowanych na płaskowyżu Chajnantor w Chile, a wkrótce dołączą do nich kolejne, aby stworzyć najbardziej zaawansowane na świecie obserwatorium w zakresie fal milimetrowych i submilimetrowych" - dodał włoski naukowiec.

ESO to międzynarodowa organizacja zrzeszająca kilkanaście krajów europejskich, a od niedawna także Brazylię. Polska społeczność astronomiczna stara się od kilku lat przekonać rząd do rozpoczęcia negocjacji o przystąpienie do ESO. W staraniach o dołączenie do tego elitarnego klubu wyprzedziły nas Czechy, które są członkiem ESO od 2007 roku.

"Mimo, że nasz kraj ciągle nie jest członkiem ESO, to o odkryciach dokonywanych za pomocą teleskopów należących do tej organizacji można poczytać po polsku. Od ponad roku działa bowiem polska wersja witryny internetowej ESO. Można ją znaleźć pod adresem www.eso.org/public/poland" - dodaje Krzysztof Czart z portalu Astronomia.pl, polski koordynator Sieci Popularyzacji Nauki ESO. 

PAP - Nauka w Polsce

ast/ agt/bsz