Natalia Lipa ''175 uderzeń'' :: Laur Naukowy.pl / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Mobilny świat oczami dzieci, czyli „Moja Pierwsza Komórka” w szkołach

jak komputery zmieniły nasze życie-praca

Wykład "Nasze galaktyczne sąsiedztwo" we Wrocławiu

Morze Bałtyckie, nasze jedzenie i o co w tym chodzi

TERMET: miedź i diamenty mogą ochłodzić nasze komputery

Ekspert: Bez pszczół nasze życie będzie szare

Wracasz z pracy zimowym popołudniem. Jest już ciemno, przechodzisz dobrze znanymi ci miejscami, ulicami i przecznicami. Wszystko jest w porządku, do domu pozostało ci niewiele ponad 10 minut drogi. Dookoła nie ma zbyt wielu ludzi. Nagle słyszysz, że ktoś woła „ej!”. Odwracasz się i widzisz faceta koło 40-stki, potężnie zbudowanego, który biegnie za tobą krzycząc. Zdajesz sobie sprawę, że cię goni. Uciekasz. Jednak on jest szybki, wyraźnie cię dogania.

Jesteś wystraszony, wiesz, że grozi ci niebezpieczeństwo. Dochodzisz do wniosku, że nie zdążysz mu uciec, nie masz gdzie się schronić. Serce podchodzi ci do gardła. Boisz się. Panicznie się boisz. Czujesz jego dłoń na twoim ramieniu. Dogonił cię. Zaraz cię skrzywdzi. Teraz może zrobić z tobą wszystko, jest dużo silniejszy. Z całej siły ściskasz w kieszeni mały scyzoryk. Odwracasz się i bez namysłu dźgasz go nożem w brzuch. Mężczyzna pada. Pochylasz się nad nim. W jego dłoni widzisz klucze. Twoje klucze. Musiałeś je zgubić po drodze. On biegł ci je oddać. Czas stanął w miejscu.

W sytuacjach wysokiego stresu, strachu czy zagrożenia życia, nasze serce wykonuje około 175 uderzeń na minutę. W takich chwilach wyłącza się zdolność poznawcza do racjonalnego i świadomego analizowania sytuacji i przetwarzania informacji z zewnątrz, trwożnie zamieniając ją na uprzedzenia, stereotypy i heurystyki. W chwilach gdy jesteśmy nadmiernie pobudzeni, podczas ekstremalnych doznań, nasze serce bije z oszałamiającą prędkością, przez co przestajemy polegać na informacjach przekazywanych nam przez zmysły. W momentach, gdy nasze serce bije w tak szybkim tempie zapadamy w stan tymczasowego autyzmu. Gladwell (2009) w swojej książce „Błysk!” definiuje tymczasowy autyzm jako chwilowy zanik umiejętności „czytania w myślach” innych ludzi, czyli wyczytywania intencji z ich twarzy i zachowania. Nasze umysły w typowych, codziennych sytuacjach potrafią interpretować czyjeś intencje wyczytując je z twarzy lub z gestów. Dzięki temu możemy poprawnie funkcjonować w społeczeństwie stosując mimikę i emblematy do wyrażania uczuć, emocji i intencji. Osoby autystyczne tej zdolności nie posiadają . Dla nich wyłączony telewizor i czyjaś twarz wyrażają takie same ekspresje.

Zubożały system poznawczych zasobów interpretowania intencji nie pozwala osobom autystycznym na rzeczywistą analizę sytuacji i zrozumienie jej. W momentach zagrożenia, panicznego lęku, wysokiej adrenaliny, często występujący syndrom ułamka sekundy, który wydaje się być wiecznością, zamienia nas w chwilowych autystyków doprowadzając do czynów, których w normalnym stanie nigdy byśmy nie dokonali. Nasze decyzje całkowicie podporządkowane są nieświadomym ale łatwo dostępnym osądom oraz sugestiom stereotypów. Umysł popada w stan chwilowego autyzmu, przez co jesteśmy przekonani, że mężczyzna, który biegnie za nami ciemną ulicą, musi być przestępcą.

Powyższy stan doskonale obrazuje scena z filmu „Miasto gniewu”, w której jeden z bohaterów – policjant, zatrzymuje się, aby podwieźć czarnoskórego mężczyznę. Po krótkiej, wydawałoby się przyjemnej rozmowie, czarnoskóry mężczyzna zaczyna się śmiać. Policjanta to denerwuje, a na pytanie o powód śmiechu, czarny zaczyna wyciągać coś z kieszeni. Bohater, będąc pewien, że ten wyciąga broń, strzela do niego pierwszy. Okazuje się, że czarnoskóry wyciągał figurkę św. Krzysztofa. Taką samą jaką on ma na desce rozdzielczej swojego samochodu. W tym momencie bohater zdał się na złudną pomoc: stereotyp. Jego system interpretacyjny zakwalifikował czarnoskórego mężczyznę jako pewnego przestępcę i kazał mu się bronić strzelając.

Dostępność schematu: czarnoskóry to zły, wysoki to budzący podziw lub blondynka to głupia, zostaje łatwo aktywowany podczas momentów tymczasowego autyzmu. Czy możemy nad tym panować? Nie, bo „pobudzenie czyni nas ślepymi na cudze myśli”(Gladwell 2009).

Bibliografia:
Gladwell, M. (2009). Błysk! Potęga przeczucia. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Reber, A. S., Reber, E. S. (2005). Scholar. Słownik psychologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe
Film: Haggis, P. (2005). Miasto gniewu / Crash

komentuj publikację