Naukowcy odkrywają amazońską bioróżnorodność stymulowaną przez Andy :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Wyniki badań wskazują na ścisły związek między różnorodnością biologiczną życia w głębinach morskich a funkcjonowaniem ekosystemów

Grant ERBN na pionierskie badania bioróżnorodności

Trwa kampania KE na temat bioróżnorodności

Eksperci mówią, że utrata bioróżnorodności postępuje w sposób niekontrolowany, a celów ONZ na 2010 r. nie uda się osiągnąć

LIFEWATCH - zielone światło dla szwedzkiej, internetowej bazy danych nt. bioróżnorodności

Nowy portal poświęcony bioróżnorodności antarktycznej

Amazońskie lasy deszczowe są niewątpliwie jednym z najbardziej spektakularnych i obfitujących w gatunki ekosystemów na naszej planecie. Ale co wiemy na temat pochodzenia tej różnorodności? W ramach nowych badań międzynarodowy zespół naukowców rzuca światło na jej historię podkreślając, iż u źródła przebogatego zróżnicowania regionu znalazło się niewielkie wypiętrzenie pasma górskiego Andów. Odkrycia opublikowane w magazynie Science pokazują, że ta różnorodność jest o ponad 20 milionów lat starsza niż początkowo sądzono.

"Poprzez opublikowane przez nas w tym artykule wyniki piszemy od nowa całą historię Amazonii, jeśli chodzi o rozwój jej różnorodności biologicznej" - wyjaśnia dr Alexandre Antonelli z Wydziału Roślin i Środowiska Uniwersytetu w Gothenburgu w Szwecji, jeden z autorów artykułu.

Teorie na temat oddziaływania Andów na różnorodność amazońskich lasów deszczowych przybywało wraz z upływem lat, niemniej naukowcy nie byli w stanie do tej pory wskazać związku przyczynowego.

Naukowcy, pracujący pod kierunkiem dr Antonelliego i dr Cariny Hoorn z Uniwersytetu Amsterdamskiego w Holandii, wykorzystali dane geologiczne, filogenetyczne i molekularne datujące się na 65 milionów lat, aby porównać model bieżącej bioróżnorodność w Amazonii z danymi o wypiętrzaniu się Andów.

"Domyślaliśmy się na podstawie pewnych rozproszonych skamielin i datowanych gatunków drzew, że amazońska różnorodność rozwinęła się po oddzieleniu się od Afryki" - podkreśla dr Antonelli. "Zatem przyjrzeliśmy się całemu okresowi. Moja praca polegała głównie na koordynowaniu przeglądu opartych na DNA [kwasie dezoksyrybonukleinowym] analiz powiązań między różnymi gatunkami roślin i zwierząt. Przeanalizowaliśmy setki publikacji naukowych, by odkryć, że bardzo niewiele rodzajów jest tak młodych, jak się ludziom wydaje."

Według tych odkryć amazońska bioróżnorodność jest powiązana z Andami - obszarem, który powstał, kiedy przycisnęły się do siebie płyty tektoniczne wzdłuż wybrzeża Pacyfiku.

"Wypiętrzenie środkowych i północnych Andów było częściowo synchronicznym procesem spowodowanym dopasowywaniem się płyt tektonicznych" - czytamy w artykule. "Subdukcja płyty wzdłuż krawędzi Pacyfiku spowodowała wypiętrzenie środkowych Andów w paleogenie. Późniejsze pęknięcie płyty na Pacyfiku i w następstwie tego zderzenie się nowych płyt z płytą południowoamerykańską i karaibską doprowadziło do zintensyfikowanego wypiętrzania się gór w północnych Andach."

To nowe pasmo górskie również odegrało decydującą rolę w zmianie środowiska, zmuszając faunę i florę do przystosowania się do nowych warunków życia. Zespół odkrył, że zmiany w litosferze doprowadziły do przemiany na rozległych terenach podmokłych na północy Ameryki Południowej, które wysychały wraz z powstawaniem Amazonki. Rozmaite rośliny i zwierzęta zyskały zatem nowy, dziewiczy ląd do zadomowienia się.

"Zaskoczyło nas istnienie tak ścisłego związku między formowaniem się Andów a różnorodnością Amazonii" - mówi dr Antonelli. "Ten obszar uważano za swoistego rodzaju raj, w którym ewolucja mogła przebiegać w niezakłócony sposób, ale było zupełnie inaczej - wiele się wydarzyło w tym regionie."

Zespół podkreśla potrzebę prowadzenia dalszych badań w tym zakresie. "Poznanie mechanizmów, które leżą u podstaw powstawania i ewoluowania amazońskiej bioróżnorodności pozostaje głównym wyzwaniem, które będzie wymagać niezrealizowanej dotychczas interdyscyplinarnej współpracy naukowej" - zauważają autorzy.

"Badania ewolucyjne powiązane z filogenią molekularną i skupiskami skamielin powinny skoncentrować się na danych z neogenu i na obfitujących w gatunki, ale słabo zbadanych obszarach. Przyszłe badania powinny skupić się na wspólnej płaszczyźnie między kenozoikiem a obszarami kratonicznymi oraz na przejściu od Andów do Zachodniej (nizinnej) Amazonii. Ten obszar wraz z południowymi peryferiami Amazonii szybko został zaludniony, niemniej jest słabo poznany naukowo."

Wkład w badania wnieśli naukowcy z Brazylii, Chile, Hiszpanii, Holandii, Szwajcarii, USA i Wenezueli.

Za: CORDIS

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Krajowa Sieć Informacji o Bioróżnorodności (KSIB) polska organizacja gromadząca dane przyrodnicze. Działa od 2003 w ramach międzynarodowego systemu GBIF, w którym Polska ma status członka stowarzyszonego. KSIB to sieć naukowa skupiająca większość wiodących polskich ośrodków naukowych, w tym 21 instytucji członkowskich (samodzielne instytuty naukowe oraz uczelnie) oraz współpracujące z siecią 4 instytucje i jedną organizację pozarządową. Pracami Sieci kieruje Rada Koordynacyjna. Węzeł koordynujący pracę sieci mieści się na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. pełny tekst

Fundacja im. J. M. Fulbrighta to program amerykański założony z inspiracji senatora USA Jamesa Williama Fulbrighta w 1946 roku. W jego ramach wybitni naukowcy mogą wyjeżdżać na staże na amerykańskie uczelnie, a amerykańscy naukowcy na staże zagraniczne. pełny tekst

Santa Cruz - departament we wschodniej Boliwii. Większość terytorium departamentu pokrywają lasy deszczowe, rozciągające się od podnóża Andów do Amazonii. pełny tekst

The Martians (ang. Marsjanie) tak nazywani byli węgierscy naukowcy pracujący w Los Alamos (USA) nad amerykańskim projektem Manhattan - budową pierwszej bomby atomowej. Grupa ta była interdyscyplinarna, jej członkowie posiadali dyplomy z chemii, biologii, matematyki albo fizyki. W jej skład wchodzili m.in. następujący naukowcy: pełny tekst

Mrówkożery, mrówkożerowate (Conopophagidae) rodzina małych ptaków z rzędu wróblowych, blisko spokrewnionych z mrówkowodami (Formicariidae). Zamieszkują piętro krzewów i niższych drzew w tropikalnych lasach Amazonii i przedgórza Andów. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".