Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Czwartek, 31 maja 2012
Petronia, Bożysława, Ernestyna, Teodor
 1891: budowa Kolei Transsyberyjskiej
1970: zagłada miasta Yungay w Peru
WHO: Dzień bez Papierosa
Nowe publikacje
Naukowcy rekonstruują historię Amazonki
Dodano:
|6 Sie 2009|, 2009 15:11
|
|
|
Naukowcy z Brazylii, Holandii i Wlk. Brytanii rzucają nowe światło na historię Amazonki. Ich odkrycia, opisane w czasopiśmie Geology, wskazują na to, że Amazonka powstała jako transkontynentalna rzeka około 11 milionów lat temu, a obecny jej kształt uformował się niemal 2,4 miliona lat temu.
Naukowcy z grupy naftowej Petroleo Brasileiro SA (Petrobras), Instytutu Bioróżnorodności i Dynamiki Ekosystemu (IBED) Uniwersytetu Amsterdamskiego w Holandii oraz Uniwersytetu w Liverpoolu, Wlk. Brytania, wykorzystali nowe dane podpowierzchniowe na podstawie materiału z otworów wiertniczych wykonywanych wokół ujścia Amazonki, aby zrekonstruować historię rzeki.
Wiedzieli już, że wiek rzeki datowany jest na późny miocen (między 11 a 5 milionów lat), ale dzięki przeprowadzonym pracom byli w stanie uściślić go do 11,8-11,3 miliona lat.
"Amazonka jest dosyć młodą rzeką" - wyjaśnia dr Jorge J. P. Figueiredo z Petrobras, pracujący obecnie jako naukowiec na Uniwersytecie w Liverpoolu. "Dla porównania Moza czy Nil liczą sobie kilkaset milionów lat." Powodem tej różnicy jest obszar źródła" - komentuje.
"Rzeki są tak stare jak góry w głębi lądu" - mówi dr Figueiredo. "Andy wypiętrzały się gównie w ciągu ostatnich 12 milionów lat - stąd powstanie Amazonki i zmiana układu odpływów."
"Zanim pojawiła się rzeka transkontynentalna, zapowiadająca ją, mniejsza rzeka (pre-transkontynentalna Amazonka) - datująca się na wczesny miocen (od 23 do około 16 milionów lat temu) płynęła we wschodniej części Amazonii z ujściem do Oceanu Atlantyckiego" - jak mówi. "To właśnie ta rzeka [...] około 11 milionów lat temu połączyła się z terenami podmokłymi, występującymi we wschodniej części Amazonii, aby utworzyć system odpływów łączący Andy z Oceanem Atlantyckim."
Obecna rzeka ukształtowała się niemal 2,4 miliona lat temu w wyniku zmian klimatu i rozpoczęcia się epoki lodowcowej. "Spowodowało to przenoszenie olbrzymich ilości osadów przez rzekę do oceanu" - jak mówi dr Figueiredo. "Obecnie znajdujemy się w [okresie] międzylodowcowym, dlatego ilość osadów wprowadzanych do oceanu będzie mniejsza niż w czasie epok lodowcowych (tj. do holocenu [mniej więcej ostatnie 10.000 lat])."
Stożek Amazonki, trzeci na świecie pod względem wielkości współczesny podmorski stożek obfitujący w muł, tworzy kolumnę sedymentacyjną o grubości około 10 kilometrów. Podejmowanym w przeszłości ekspedycjom wiertniczym nie udało się zebrać danych sedymentologicznych i paleontologicznych z takich głębokości. Jednak ostatnie badania poszerzyły wiedzę na temat historii Amazonki i jej stożka. Naukowcy mogli badać pochodzenie osadu i skamielin oraz ocenić styczność warstw podpowierzchniowych.
"Rekonstrukcję przeprowadzono na podstawie porównania danych morskich i kontynentalnych" - wyjaśnia dr Figueiredo. "Uzupełniają się nawzajem i umożliwiają nam, niczym detektywom, zrekonstruowanie wersji wydarzeń."
Zdaniem naukowców, stożki osadowe, które znajdują się w pobliżu większych rzek zawierają kluczowe dane na temat materiałów lądowych nagromadzonych przez rzekę na przestrzeni czasu. Informacje uzyskane w ramach ostatnich badań są przełomowe i pomogą w rozwijaniu współpracy środowiska akademickiego z przedsiębiorstwami.
Zatem, co zapowiada przyszłość? Dr Figueiredo stwierdził, iż zależy to od skali analizy. "W skali setek, a nawet tysięcy lat, przyszłość Amazonki jest związana ze skutkami globalnego ocieplenia" - podkreśla. "W przypadku wzrostu poziomu morza na skutek topnienia pokrywy lodowej na biegunach, zalane zostaną tereny za obecnymi obszarami pozakorytowymi rzeki.
Przewidywanie, co może się stać w skali milionów lat jest już trudniejsze. "W tym kontekście przyszłość rzeki powiązana jest z ewolucją geotektoniczną płyty Ameryki Południowej w czasie [jej migracji] na zachód oraz w konsekwencji z przyszłą ewolucją andyjskiej Kordyliery i zmianami klimatu w perspektywie czasowej dłuższej niż okresy lodowcowe/międzylodowcowe" - jak mówi.
Źródło: CORDIS
Więcej informacji:
Geology:
http://geology.gsapubs.org/
Uniwersytet w Liverpoolu:
http://www.liv.ac.uk/ Źródło danych: Geology; Uniwersytet w Liverpoolu
Referencje dokumentu: Figueiredo, J., et al. (2009) Late Miocene onset of the Amazon River and the Amazon deep-sea fan: Evidence from the Foz do Amazonas Basin. Geology 37:619-622. DOI:10.1130/G25567A.1.
Czy wiesz że...?
wersja BETA
Putumayo, ( hiszp. Río Puyumayo, w Brazylii nazywana Içá) rzeka w północno-zachodniej Ameryce Południowej, lewy dopływ Amazonki. Posiada źródła w północno-wschodniej Kolumbii (Kordyliera Środkowa) w jeziorze Laguna de La Cocha. Płynie, tworząc granicę między Kolumbią a Ekwadorem i Peru, potem przepływa przez Kolumbię i Brazylię ( Nizina Amazonki). Putumayo jest żeglowna w dolnym biegu na długości 1350 km.
pełny tekst
Tapajós jedna z głównych rzek Brazylii, płynąca w jej północnej części. Jest to jedna z największych rzek kraju. Tapajós wpływa do Amazonki. Długość rzeki według różnych źródeł wynosi 900-1300 km.
pełny tekst
Yarí rzeka w Kolumbii w dorzeczu Amazonki. Jej źródła znajdują się na sawannowym obszarze Llanos del Yarí na południe od Kordyliery Wschodniej. Jej długość wynosi ok. 480 km. Uchodzi do rzeki Caquetá.
pełny tekst
Równina aluwialna - płaski lub prawie całkowicie poziomy (nachylenie do 3 st.) teren ukształtowany w wyniku działalności rzecznej i zbudowany z osadów rzecznych. Największą równiną aluwialną jest Nizina Amazonki o powierzchni ok. 3,5 mln km.
pełny tekst
Hamza nieoficjalna nazwa rzeki podziemnej odkrytej w 2011 znajdująca się w Brazylii płynącej w przybliżeniu tą samą trasą co Amazonka ale ok. 4000 metrów pod poziomem Ziemi. Jej długość wynosi ok. 6000 kilometrów, przepływ Hamzy wynosi ok. 3% przepływu Amazonki.
pełny tekst
Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".
|
|
|
^ |
|
 |
|
Komentarze: brak |
|
Powered by
phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
|
Do druku