Naukowcy ujawniają pochodzenie subglacjalnego pasma górskiego na Antarktydzie :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Próbki z najgłębszego odwiertu Antarktydy mogą zawierać dane z ostatniego zlodowacenia

Drugie sympozjum na temat informatyki biznesowej w Europie Środowej i Wschodniej, Kluż-Napoka, Rumunia

Piąta konferencja doktorantów z Europy Południowo-Wschodniej, Saloniki, Grecja

12 mln zł na ochronę żubra w północno-wschodniej Polsce

O prahistorii Afryki Północno-Wschodniej w Poznaniu

"Przekraczanie granic w archeologii Azji Południowo-Wschodniej", Berlin,, Niemcy

Tajemnica spowijająca Góry Gamburcewa na Antarktydzie Wschodniej wzbudza zainteresowanie naukowców od 1958 r. Pytania o to, jak to pasmo się wykształciło i jak wpłynęło miliony lat temu na rozprzestrzenianie się lodowców na kontynencie nie znajdywały odpowiedzi... aż do tej pory. Zespół naukowców z Europy i USA odkrył pochodzenie i ewolucję tego subglacjalnego łańcucha górskiego. Odkrycia opublikowano w czasopiśmie Nature.

W latach 2008 - 2009 naukowcy z Niemiec, USA i Wlk. Brytanii badali interior Antarktydy z powietrza, wykorzystując radary penetrujące pokrywę lodową, grawimetry i magnetometry w celu zidentyfikowania szczytów i dolin ukrytych pod lodem.

Wskazują, że kontynenty zderzyły się miliard lat temu, roztrzaskując o siebie najstarsze skały, które zdaniem ekspertów są Górami Gamburcewa. To zderzenie spowodowało powstanie grubego, litosferycznego rdzenia głęboko poniżej pasma. Z czasem prehistoryczne góry uległy erozji, ale zimny i gęsty rdzeń nie zmienił położenia.

Superkontynent Gondwana, którego częścią była Antarktyda, rozpadł się około 250 - 100 mln lat temu. Rozpad doprowadził do ocieplenia litosferycznego rdzenia, a Ryft Antarktydy Wschodniej ponownie spowodował wypiętrzenie się lądu, zmieniając góry.

Naukowcy twierdzą, że rzeki i lodowce utworzyły głębokie doliny i podniosły szczyty, by stworzyć krajobraz podobny do Alp w Europie. Powstała 34 mln lat temu powierzchnia pokrywy lodowej Antarktydy Wschodniej, o wielkości 10 mln kilometrów kwadratowych, odpowiada mniej więcej obszarowi Kanady.

"Upłynęło prawie miliard lat od uformowania się Gór Gamburcewa" - wyjaśnia Robin Bell, geofizyk z Obserwatorium Ziemi im. Lamonta-Doherty'ego Uniwersytetu Columbia w USA, współautorka raportu z badań. "Wyniki prac wskazują, że bardzo stare góry mogą się ponownie wypiętrzyć, powstając niczym feniks z popiołów. Góry Gamburcewa wyrosły z dawno zniszczonego w procesie erozji kratonu Antarktydy Wschodniej."

Wypowiadając się na temat wyników, współautorka, Carol Finn z U.S. Geological Survey, stwierdziła: "Przyzwyczajeni jesteśmy do myślenia, że formowanie gór wiąże się z pojedynczym zdarzeniem tektonicznym, a nie z ich sekwencją. To czego nauczyliśmy się o szeregu zdarzeń formujących Góry Gamburcewa może okazać się przydatne w badaniach nad historią innych pasm górskich."

Autor naczelny Fausto Ferraccioli z British Antarctic Survey (BAS) stwierdził, że system Ryftu Antarktydy Wschodniej to element, który pomógł zespołowi rozwikłać zagadkę. "Fascynującym jest odkrycie, że system Ryftu Antarktydy Wschodniej przypomina jeden z geologicznych cudów świata - system Ryftu Wschodnioafrykańskiego - i stanowi brakujący element układanki, który pomaga opisać subglacjalne Góry Gamburcewa" - stwierdza dr Ferraccioli. "Odkryto również, że w systemie ryftu znajdują się największe subglacjalne jeziora Antarktydy."

Kolejnym etapem prac będą odwierty przez pokrywę lodową w celu pobrania po raz pierwszy próbek skał. "Zdumiewającym jest to, że mamy próbki z Księżyca, ale żadnej z Gór Gamburcewa" - zauważa dr Bell. "Próbki skał pozwolą nam ustalić, kiedy te pradawne części skorupy zostały odmłodzone i wyrosły na wspaniałe pasmo górskie."

Za: CORDIS

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Góry Gamburcewa - podlodowcowe pasmo górskie zlokalizowane we wschodniej części Antarktydy, w pobliżu płaskowyżu Dome A (Dome Argus). Jego długość wynosi ponad 1 tys. km, a wysokość ponad 3000 m. n.p.m. Pasmo, które jest całkowicie pokryte poand 600 m warstwą lodu i śniegu, zostało odkryte w 1958 podczas III Radzieckiej Ekspedycji Antarktycznej i nazwane imieniem radzieckiego sejsmologa i geofizyka, Grigorija Gamburcewa. Naukowcy uważają Góry Gamburcewa za matecznik lodówców, które pokryły Antarktydę 34 miliony lat temu. Według tezy S. Coxa i S. Thompsona z University of Arizona część Gór Gamburcewa jest pokryta lodem już od 300 mln lat, czyli od paleozoiku. pełny tekst

Grigorij Aleksandrowicz Gamburcew (ros.) (ur. 23 marca 1903, zm. 28 czerwca 1955) - radziecki geofizyk i sejsmolog. Zajmował się sesjmometrią i przewidywaniem trzęsień ziemi. Pochodził z Sankt Petersburga, związany był z Uniwersytetem Moskiewskim. Jego imieniem nazwano podlodowcowe pasmo górskie na Antarktydzie (Góry Gamburcewa) oraz złoża ropy naftowej w obłasti archangielskiej. pełny tekst

Góry Ellswortha - pasmo górskie na Antarktydzie Zachodniej, w południowej części Ziemi Ellswortha, ciągnące się wzdłuż brzegu lodowca szelfowego Filchnera. Długość ok. 901 km. W części północnej pasmo Sentinel z najwyższym na Antarktydzie Masywem Vinsona (4892 m), w część południowej pasmo Heritage (wys. do 3300 m). pełny tekst

Góry Admiralicji (ang. Admiralty Mountains) pasmo górskie położone na wschodniej Antarktydzie. Leżą w północno-wschodniej części Ziemi Wiktorii i stanowią część Gór Transantarktycznych. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".