Naukowcy z Krakowa stworzyli matrycę dla niewidomych :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Niebieska Karta - wyjaśnienie terminu; procedura "Niebieskie Karty"

Konkurs na koncepcje interaktywnych stanowisk dydaktycznych wystawy "Ruch"

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Ruszyła kampania "Lecz nadciśnienie skutecznie"

Prof. Marciniec autorem "Biblii hydrosiliowania"

Czy niewidomy może poczuć kolor albo kształt? Okazuje się, że tak. Dzięki matrycy termicznej zbudowanej przez naukowców z Krakowa figury geometryczne nabiorą określonej temperatury i staną się odczuwalne dla osób niewidzących. "Jesteśmy pionierami w tej dziedzinie. Czegoś takiego na świecie jeszcze nie było" - zapewnił w rozmowie z PAP twórca matrycy prof. Andrzej Kos z krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej.

Opracowana przez Polaków matryca termiczna przypomina skrzynkę wielkości kartki papieru i grubości 5-6 cm. Ma gładką powierzchnię, co odróżnia ją od klasycznych urządzeń do odczytywania alfabetu Braille'a. Urządzenie przygotowano przede wszystkim do celów dydaktycznych. Jest ono uzupełnieniem znanych już możliwości przekazywania tekstu przy pomocy klasycznego wypukłego alfabetu Braille'a.

"+Widzący+ nauczyciel rysuje jakiś przedmiot na ekranie komputera i wykonany przez niego ruch myszą jest zamieniany na kształt np. okręgu. Obrazek okręgu z ekranu zostanie przełożony na punkty termiczne umieszczone na matrycy. W ten sposób wszystko, co nauczyciel narysuje na ekranie zostanie w sposób termiczny odzwierciedlone na matrycy" - opisał profesor.

"Punkciki cieplne, które znajdują się tuż pod jej powierzchnią generują zróżnicowaną temperaturę. Mogą być chłodne, zupełnie jak przedmiot wyjęty z lodówki, mając od kilku stopni Celsjusza aż do 48-52 stopni" - wyjaśnił.

Jak tłumaczył, zróżnicowanie ciepłoty punktów jest niezwykle ważne, bo gdyby niewidomy dotykał tylko ciepłych miejsc, wówczas jego naskórek szybko by się nagrzał i percepcja by osłabła. "Natomiast, gdy generujemy punkty o zróżnicowanych temperaturach, wtedy regeneruje się on cyklicznie i zachowuje funkcję czucia" - wyjaśnił.

Przesuwając po punkcikach umieszczonych na matrycy niewidomi rozpoznają poszczególne figury, kształty a nawet kolory. "Nie muszą dotykać matrycy opuszkami palców. Okazuje się, że nawet lepiej przesuwać po niej odwrotną częścią dłoni ze względu na większą wrażliwość cieplną tego miejsca" - wyjaśnił prof. Kos.

Co takiego mogą poczuć niewidomi dzięki matrycy termicznej? "Mogą to być zarówno znaki Braille'a, jak i figury geometryczne, koła, okręgi prostokąty, trójkąty, obrazy zwierząt, budynków, ale również ruchu. Niewidomy może śledzić transmisje sportowe, czyli np. sprint i przekonać się, jak zawodnicy przemieszczają się na bieżni, jak są ustawieni względem siebie, jakie są odległości między nimi i jak to wszystko rozkłada się w czasie" - mówi uczony.

Jeśli wyobrazimy sobie - tłumaczy uczony - że długość matrycy odzwierciedla długość bieżni, a jej szerokość - szerokość bieżni, to w ślad za ruchem zawodnika następuje ruch punktu cieplnego po matrycy. "Czyli jednemu zawodnikowi przypiszemy jeden punkt na matrycy. Przemieszczanie się tego punktu symbolizuje bieg sprintera w czasie rzeczywistym" - wyjaśnia.

Matryca umożliwi też wyjaśnienie osobom niewidomym trudnych do wyobrażenia zjawisk np. przemieszczającej się fali. "Dzięki temu, że punkciki nagrzewają się i stygną mogą łatwo odzwierciedlać ruch falowy. Niewidomy zrozumie w ten sposób, na czym polega przemieszczanie się fali: gdzie jest jej grzbiet i jej dolna część" - podkreślił prof. Kos.

Część możliwości matrycy będzie dostępna tylko dla osób, które wcześniej widziały, lecz wzrok utraciły. Osobie niewidomej od urodzenia trudno będzie wytłumaczyć kolor, ale ta, która potrafi go sobie przypomnieć, zidentyfikuje go również dzięki matrycy.

Zdaniem uczonego, w ten sposób można generować dowolne kształty, jakie tylko człowiek może wymyślić i narysować na ekranie komputera. "Pojawia się problem rozdzielczości, bo nasza matryca ma mniej punktów niż ekran komputera, na którym można pokazywać szczególiki. By można było pokazywać bardzo szczegółowe obrazy, konieczna będzie matryca z większą liczbą punktów" - przyznał.

Krakowscy naukowcy wykonali już szereg prób i testów z udziałem niewidomych. "Jesteśmy pionierami w tej dziedzinie. Na świecie czegoś takiego nie było, dlatego musieliśmy ustalić, jakiej wielkości mają być punkty termiczne, jaka powinna być ich temperatura, jak szybko obraz termiczny może się zmieniać, ile czasu potrzebujemy na odczytanie" - wyjaśnił naukowiec.

Prototyp urządzenia testują teraz osoby niewidome mieszkające w Krakowie. "Ocena - nawet najbardziej krytycznych i sceptycznych pedagogów - jest pozytywna" - podkreślił rozmówca PAP.

PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

agt/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Rozpiętość natężenia światła, jaką jest w stanie odwzorować film fotograficzny lub matryca aparatu. Jest to przedział mierzony w EV od skrajnego niedoświetlenia do skrajnego prześwietlenia negatywu bądź matrycy. Najmniej tolerancyjny jest materiał odwracalny oraz matryca RGB, najbardziej tolerancyjne natomiast negatyw kolorowy, czarno-biały, oraz matryce CMOS. pełny tekst

Patryca - rodzaj stempla, antonim matrycy. Patryca to "matryca" służąca do wykonania matrycy, czyli formy, z której dopiero wykonuje się kopie. Patryca jest negatywem matrycy - wystające elementy rysunku na powierzchni jednej z nich są analogicznymi zagłębieniami w drugiej. Patryca jest modelem lub kopią oryginału i służy do wykonania jednej lub wielu matryc (np. w numizmatyce wskazane jest, aby liczba matryc była jak najmniejsza lub wręcz równa jeden - aby wszystkie kopie były identyczne). Patryca jest siłą rzeczy wykonana z twardszego lub w inny sposób bardziej odpornego materiału niż matryca. Matrycę uzyskuje się z patrycy metodą tłoczenia lub kucia, na zimno lub gorąco. pełny tekst

Format DX to stosowane przez firmę Nikon Corporation oznaczenie matrycy światłoczułej lustrzanek cyfrowych, o wymiarach 23,123,6 mm na 15,415,8 mm. Format DX jest o ok. 1,5x mniejszy od wymiarów klatki filmu małoobrazkowego. W lustrzankach Nikona stosuje się obecnie matryce światłoczułe dwóch rozmiarów: mniejsze matryce DX i tak zwane pełnoklatkowe FX. pełny tekst

Matryca strukturalna to stosowana w hotprincie odmiana matryc, których powierzchnia tłocząca pokryta jest lekko zarysowanym rysunkiem lub tematem graficznym. W procesie druku folią do hotprintu oprócz normalnej aplikacji folii z utworzeniem rysunku obramowanego krawędziami matrycy (zwykły hotprint) następuje płytkie przegniecenie powierzchni uszlachetnianego druku rysami struktury i w ten sposób powierzchnia folii uzyskuje fakturę odzwierciedlającą wzór strukturalny matrycy. pełny tekst

Matryca kolodionowa to rodzaj matrycy powielaczowej. Matryca taka zbudowane jest z warstwy bibułkowej, która stanowi nośnik i nitrocelulozowej (kolodium). Matrycę zakłada się na maszynę do pisania. W miejscu uderzenia czcionką pęka nieprzepuszczalna warstwa nitrocelulozowa. Po założeniu matrycy na powielacz farba powielaczowa jest przepychana przez warstwę bibułki i naciętą warstwę kolodium, a następnie styka się z papierem powielaczowym zwykłym. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".