Noc Biologów/Rybi sprinterzy pływają z szybkością ponad 100 km/h :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Archeolodzy: przed wiekami na Mazurach jadano ryby i wiewiórki

Ludzka czaszka i zgniłe ryby, czyli dawne sposoby na ludzkie choroby

Badania pokazują, jak rytmy mózgu wpływają na proces uczenia się

Ponad 100 km/h to prędkość z jaką pływają rybi sprinterzy, czyli np. mieczniki i żaglice. Ich ciała przypominają najbardziej owalny w przyrodzie kształt - kroplę wody. Opływowa sylwetka jest im niezbędna, bo życie ryb wcale nie jest łatwe, głównie z powodu dużo gęstszej od powietrza ... wody. O życiu ryb podczas Nocy Biologów na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim mówiła dr Jolanta Szlachciak z Wydziału Biologii.

,,Oglądając filmy przyrodnicze możemy mieć wrażenie, że ryby poruszają się z wielką łatwością i gracją. Tymczasem życie w wodzie wcale nie jest takie proste. Woda w porównaniu do powietrza jest trudnym środowiskiem życia, bo jest bardziej gęsta. Wystarczy wejść do niej po dłuższej przerwie, a wydaje się nam, że jest +ciężka+. Podobnie jest z rybami" - mówiła dr Szlachciak.

Najszybszymi rybami są mieczniki, które mogą pokonywać wodę z prędkością powyżej 130 km/h, żaglica rozwija prędkości bliskie 100 km/h, z kolei włócznik z prędkością 50 km/h może przepływać cały dzień.

,,Nasze ryby nie są mistrzami prędkości, ale bardziej potrzebne jest im długie i wytrwałe pływanie niż krótkie i szybkie" - wyjaśniała dr Szlachciak. Łososie rozwijają prędkość 22 km/h, szczupaki 10 km/h, okonie 4,5 km/h, a sandacze 7 km/h.

Jak mówiła ryby, które pływają bardzo szybko dążą do tego, by ich sylwetka była jak najbardziej zbliżona do kropli wody. Jest to kształt najbardziej opływowy w przyrodzie. ,,Taki właśnie optymalny kształt mają te ryby, które najszybciej pływają: makrela, tuńczyk, mieczniki i włóczniki" - opisywała uczona.

Z kolei ryby o wydłużonym, ,,torpedowatym" kształcie i silnie umięśnionym ciele nie pływają szybko, ale należą do bardzo wytrwałych. Przykładem są tu węgorze, które płynąc na tarło muszą pokonywać tysiące kilometrów.

W rozwijaniu określonej prędkości pomagają rybom nielubiane przez nas ości. Są to specyficzne kości, które zwiększają elastyczność ciała i koordynację skurczów rybich mięśni. Ich ilość u różnych gatunków jest bardzo różna. Ryby pływające wolniej mają ich znacznie mniej lub nie mają ich prawie wcale.

Czy można jakoś oszacować wiek ryby? Okazuje się, że mogą być w tym pomocne łuski, które rosną przez całe życie. ,,Wraz z ich wzrostem możemy więc obserwować całą historię ryby, zupełnie jak na pniu drzewa, na którym widać pierścienie przyrostów rocznych" - mówiła prelegentka.

Wbrew popularnemu powiedzeniu, ryby mają głos, choć zazwyczaj nie jest on słyszalny dla ludzkiego ucha. Emitują one różnorodne dźwięki, ale usłyszymy je wtedy, kiedy ryba wydobędzie je za pomocą swoich struktur kostnych. Do wydawania głosu służy rybom także pęcherz pławny, który przede wszystkim umożliwia im zmianę głębokości zanurzenia w wodzie.

Czy ryby śpią?. ,,Sen ryb przejawia się brakiem aktywności ruchowej, ale nie wiąże się ze zmianami w aktywności fal mózgu, dlatego zdaniem niektórych nie należy mówić o śnie, ale jakimś rodzaju drzemki" - wyjaśniała dr Szlachciak.

Ryby aktywne w dzień, w stan drzemki zapadają nocą, a te które prowadzą nocny tryb życia, drzemią w ciągu dnia. Co dzieje się podczas takiego snu? Zmniejsza się częstość oddychania, częstotliwość ruchów płetw, czasem też zmienia ubarwienie. Śpiące ryby tak zmieniają swoje barwy, by zlewać się z tłem i nie rzucać w oczy.

Niektóre gatunki żyjące w tropikach na noc otaczają się specjalną galaretowatą osłonką, która chroni je przed drapieżnikami. Rano tę osłonkę porzucają. Wiele ryb ma swoją sypialnię: w innym miejscu żerują w innym zapadają w sen. ,,Niektóre chętnie odpoczywają na dnie, inne nieruchomo pośród roślin, jeszcze inne unoszą się w wodzie. Ciekawym przykładem jest sum elektryczny, który śpi na grzbiecie. Do dużych śpiochów należą okonie, które potrzebują kilku chwil by dojść do świadomości i się obudzić. Niektórym do pobudki wystarczy im lekki szelest" - opisywała dr Szlachciak.

Choć często wydaje się nam, że ryby jedynie pływają, to niektóre z nich mogą również latać czy wychodzić na ląd. Ryby latające żyją zazwyczaj w wodach ciepłych, można zobaczyć je np. w Morzu Śródziemnym.

,,Lot jest zazwyczaj przejawem ucieczki przed napastnikiem. Wynurzają się zahaczając na początku płetwą o wodę. Potem rozkładają płetwy by +złapać wiatr w żagle+, na kilka sekund oderwać się od tafli i poszybować. Powtarzając ten proces mogą pokonać nawet znaczne odległości" - wyjaśniała prelegentka.

Wszystkich gatunków ryb jest w umie ponad 28 tysięcy, w Polsce żyje około 85 gatunków. Za największą rybę uznawany jest rekin wielorybi, który może osiągać do 20 metrów długości. Do ryb należy też jeden z najmniejszych kręgowców z rodziny babkowatych. Dorosły samiec ,,osiąga" ok. 9 mm długości.

PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Ryby chrzęstnoszkieletowe, ryby chrzęstne (Chondrichthyes) gromada kręgowców wodnych tradycyjnie zaliczanych do ryb właściwych (Pisces) obejmująca chimery, płaszczki i rekiny, łącznie ponad 1000 gatunków. Żywią się pokarmem zwierzęcym. Większość gatunków ryb chrzęstnych żyje w wodach morskich. Rekiny znane są z zapisów kopalnych datowanych na ponad 400 mln lat, płaszczki pojawiły się prawdopodobnie 200 mln lat temu. pełny tekst

Hisonotus rodzaj słodkowodnych ryb sumokształtnych z rodziny zbrojnikowatych (Loricariidae), do niedawna synonimizowany z Microlepidogaster. Obecnie obydwa rodzaje uznawane są za odrębne, poprawnie zdefiniowane taksony. Hisonotus obejmuje małe ryby zasiedlające głównie szybko płynące wody południowej i południowo-wschodniej Brazylii oraz Paragwaju. Gatunkiem typowym jest Hisonotus notatus. pełny tekst

Ryby chrzęstnoszkieletowe, ryby chrzęstne (Chondrichthyes) gromada kręgowców wodnych tradycyjnie zaliczanych do ryb właściwych (Pisces) obejmująca chimery, płaszczki i rekiny, łącznie ponad 1000 gatunków. Żywią się pokarmem zwierzęcym. Większość gatunków ryb chrzęstnych żyje w wodach morskich. Rekiny znane są z zapisów kopalnych datowanych na ponad 400 mln lat, płaszczki pojawiły się prawdopodobnie 200 mln lat temu. pełny tekst

Ptaszor jaskółczy (Exocoetus volitans) - gatunek ryby promieniopłetwej z rzędu belonokształtnych. Jest to przedstawiciel tzw. ryb latających: podobne do skrzydeł płetwy piersiowe i asymetryczna płetwa ogonowa umożliwiają mu ślizgowy lot. Kiedy ryba jest w niebezpieczeństwie wynurza się ponad taflę wody, rozpędza, bardzo szybko uderzając płetwą ogonową, po czym rozpościera płetwy piersiowe i wzbija się w powietrze. Może lecieć nawet z prędkością 65 km/h. Pokryta łuskami skóra ptaszora jest ciemnoniebieska na grzbiecie, boki i brzuch są natomiast srebrzyste lub nawet białe. pełny tekst

Ryby chrzęstnoszkieletowe, ryby chrzęstne (Chondrichthyes) gromada kręgowców wodnych tradycyjnie zaliczanych do ryb właściwych (Pisces) obejmująca chimery, płaszczki i rekiny, łącznie ponad 1000 gatunków. Żywią się pokarmem zwierzęcym. Większość gatunków ryb chrzęstnych żyje w wodach morskich. Rekiny znane są z zapisów kopalnych datowanych na ponad 400 mln lat, płaszczki pojawiły się prawdopodobnie 200 mln lat temu. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".