Odkryto bliźniaczy Układ Słoneczny :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Prof. Udalski o wynikach badań dotyczących powszechności występowania planet pozasłonecznych

20 lat od odkrycia przez Polaka pierwszych planet pozasłonecznych

Ramię w ramię za naszymi galaktycznymi sąsiadami: pobliski układ planetarny, który może mieć więcej planet niż nasz!

Badania marsjańskiego meteorytu dają wskazówki nt. ewolucji planet

Polski detektor w Chile sfotografował koniunkcję czterech planet

Międzynarodowy zespół naukowców pracujący w Europejskim Laboratorium Południowym (ESO) w Chile odkrył sąsiedni układ planetarny, który ma wiele cech wspólnych z Układem Słonecznym. Odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Astronomy and Astrophysics, stanowią dorobek badań prowadzonych na szeroką skalę za pomocą spektrografu HARPS (High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher).

Astronomowie i astrofizycy obserwowali pięć planet wielkości Neptuna orbitujących wokół gwiazdy podobnej do Słońca o nazwie HD 10180 i odkryli dowód na istnienie dwóch mniejszych planet, nazwanych super-Ziemiami. W ten sposób układ ten staje się najgęściej "zaludnionym" układem egzoplanetarnym. Planety są w nim gęsto upakowane, ale poruszają się po ściśle uporządkowanych orbitach, podobnych do tych w naszym ośmioplanetarnym układzie.

Odkryliśmy układ, w którym najprawdopodobniej większość planet jest jeszcze nieodkrytych - mówi Christophe Lovis z Uniwersytetu Genewskiego w Szwajcarii. "To niezwykłe odkrycie również uwypukla fakt, że wchodzimy obecnie w nową erę badań egzoplanetarnych: badań złożonych układów planetarnych, a nie tylko pojedynczych planet. Analiza ruchów planetarnych w nowym układzie ujawnia złożone interakcje grawitacyjne między planetami i daje nam wgląd w długofalową ewolucję układu."

Spektrograf HARPS, przymocowany do 3,6-metrowego teleskopu ESO, jest wykorzystywany do badania około 400 jasnych gwiazd w sąsiedztwie naszego Układu Słonecznego. W ramach ostatnich badań precyzyjny "łowca planet" wykonał 190 pomiarów w rejonie karła HD 10180, zlokalizowanego w odległości 39 parseków (127 lat świetlnych) w kierunku konstelacji Hydrus.

Zespół zaobserwował niewielkie drgania gwiazdy, wskazujące na złożone przyciąganie grawitacyjne ze strony pięciu lub więcej planet. Ruchy te posiadają pewne cechy charakterystyczne, a 5 najsilniejszych dotyczy planet o wielkości od 13- do 25-krotności masy Ziemi - mniej więcej wielkości Neptuna. Okresy orbitalne tych gigantów wynoszą od 6 do 600 dni ziemskich, co oznaczałoby, że ich odległość od swojego słońca nie jest większa od tej, w jakiej znajduje się Mars od naszego Słońca.

Inna z planet wydaje się być taka jak Saturn i przechodzi swoją orbitę w 2.200 dni. Siódma z kolei ma masę około 1,4 raza większą od Ziemi, co sprawia, że jest najmniej masywną egzoplanetą jaką kiedykolwiek odkryto. Znajduje się bardzo blisko swojego słońca i pokonuje całą swoją orbitę w 1,18 dnia ziemskiego.

"Ten obiekt powoduje kołysanie gwiazdy na poziomie zaledwie 3 km/h - czyli wolniej niż spacer - i ruch ten bardzo trudno zmierzyć" - wyjaśnia Damien Ségransan z Uniwersytetu Genewskiego. Przyjmując, że istnienie planety zostało potwierdzone, dołączyłaby ona to innych, gorących i skalistych planet, jak niedawno odkryta CoRoT-7b.

Odkrycie tak zróżnicowanego zestawu egzoplanet uwydatnia jak różnorodny może być wynik formowania się planet - zauważają autorzy. Do tej pory odkryto 15 układów obejmujących co najmniej 3 planety. "Układy planet o niskiej masie, jak ten wokół HD 10180, wydają się być dosyć powszechne, ale historia ich powstawania pozostaje tajemnicą" - mówi dr Lovis.

Potwierdzając bieżące modele teoretyczne naukowcy wykazali również powiązanie między masą układu planetarnego a masą i składem chemicznym jego gwiazdy: bardzo masywne układy planetarne tworzą się wokół masywnych gwiazd o wysokiej zawartości metali, podczas gdy bardzo niskie masy są konsekwentnie odkrywane wokół gwiazd o niższej masie i ubogich w metale.

Naukowy są przekonani, że przyszłe pomiary powinny potwierdzić istnienie gorącej planety o rozmiarach zbliżonych do Ziemi. Bieżące odkrycia wykazały, że technika prędkości radialnej dosyć dobrze sprawdza się w badaniu złożonych układów wieloplanetarnych wokół pobliskich gwiazd podobnych do słońca i powinna umożliwić odkrycie skalistych, oblodzonych obiektów.

Przyszłe oprzyrządowanie, takie jak VLTESPRESSO, ma wykorzystać odkrycia HARPS i uzupełnić spis pobliskich układów o niskiej masie. Ponadto badania kulminacyjne prowadzone w obserwatoriach kosmicznych zaczynają potwierdzać, że faktycznie skaliste/oblodzone planety są bardzo powszechne we Wszechświecie.

Za: CORDIS

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

HARPS skrót od angielskiego High Accuracy Radial velocity Planet Searcher, czyli bardzo dokładny poszukiwacz planet metodą prędkości radialnej, z dokładnością pomiarów do 1 m/s. Jest to spektrometr zainstalowany na 3,6-metrowym teleskopie w obserwatorium La Silla należącym do ESO. Prędkość radialną mierzy poprzez analizę widma gwiazd. pełny tekst

Planet in Peril - dwuczęściowy, czterogodzinny dokument, który miał premierę na antenie CNN 23 października 2007 roku. 2 i 3 grudnia wyemitowany został w formie specjalnej prezentacji na Animal Planet oraz Animal Planet HD. pełny tekst

Egzoksiężyc naturalny satelita orbitujący wokół planety pozasłonecznej lub innego podobnego obiektu nieznajdującego się w Układzie Słonecznym. Dotychczas (2012) nie odkryto jeszcze egzoksiężyców, ale, biorąc pod uwagę istnienie licznych księżyców w naszym układzie planetarnym, wnioskuje się, że najprawdopodobniej istnieją one także wokół niektórych planet pozasłonecznych. Większość dotychczas odkrytych planet pozasłonecznych należy do typu gazowych olbrzymów, które to planety w Układzie Słonecznym mają liczne naturalne satelity (zobacz listy naturalnych satelitów Jowisza i Saturna). pełny tekst

Hipotetyczne planety planety, które nie istnieją w rzeczywistości (bądź ich istnienie jest podawane w wątpliwość). Na przestrzeni wieków astronomowie spekulowali istnienie wielu planet, często spekulacje owe szły w parze z odkryciami naukowymi. Do najczęściej wymienianych planet hipotetycznych należą Wulkan, Terraluna, Faeton, Uraneptun i Planeta X. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".