• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 10 najważniejszych odkryć naukowych roku 2009 według Science

    22.12.2009. 20:06
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Wśród naukowych odkryć dokonanych w roku 2009 za najważniejsze - według pisma "Science" - uznane zostało odkrycie i rekonstrukcja szczątków ardipiteka sprzed 4,4 miliona lat.


    Pierwsze skamieniałości szkieletów Ardipithecus ramidus zostały wykopane w Etiopii w roku 1994 (w 1992 r. znaleziono pojedynczy ząb) i od razu wzbudziły zainteresowanie badaczy. Naukowe opracowanie wykopalisk przez 47 specjalistów z 9 krajów trwało aż 15 lat. Najważniejszym znaleziskiem okazał się częściowo zachowany, żeński szkielet "Ardi". Okazało się, że czaszka, zęby, miednica i stopy Ardi mają zarówno "prymitywne" cechy jej ewolucyjnych poprzedników, jak i właściwości typowe dla późniejszych hominidów, w tym ludzi. Jak wynika z drobiazgowych badań, Ardi mogła na przykład chodzić na dwóch nogach, ale też dobrze radziła sobie na drzewach. Miała wzrost i wagę dorosłego szympansa.

    A oto dziewięć pozostałych z najważniejszych osiągnięć mijającego roku:

    Tajemnice pulsarów - wysłany przez NASA teleskop kosmiczny promieniowania gamma Fermi GST pomógł odkryć nieznane dotąd pulsary - kręcące się bardzo szybko gwiazdy neutronowe o potężnym polu magnetycznym.

    Rapamycyna przedłuża życie - ten antybiotyk makrolidowy został po raz pierwszy wyizolowany w 1975 roku z bakterii Streptomyces hygroscopicus, z próbki ziemi znalezionej na Wyspie Wielkanocnej, w językach polinezyjskich znanej jako Rapa Nui. Obecnie jest stosowany jako środek hamujący reakcje odrzucania narządów u pacjentów po przeszczepach.

    Grafen - pojedyncza warstwa atomów węgla o właściwościach półprzewodnika może zastąpić krzem jako materiał na elementy elektroniczne przyszłości.

    Tajemnica odporności na susze - rośliny przeżywają susze dzięki specyficznej cząsteczce. Odkrycie powinno pozwolić na zwiększenie plonów w rejonach ubogich w wodę.

    Pierwszy laser rentgenowski - opracowany przez SLAC National Accelerator Laboratory w Kalifornii pozwala dokładniej poznawać zachodzące reakcje chemiczne oraz badać materiały z niezwykłą dokładnością.

    Postępy terapii genowej - z jej pomocą zespołom naukowców z USA i Europy udało się leczyć choroby mózgu, wrodzoną ślepotę oraz zaburzenia odporności.

    Monopol magnetyczny - czyli cząsteczka z jednym tylko biegunem - pojawił się podczas badań nad osobliwym materiałem krystalicznym, zwanym spinowym lodem.

    Woda na Księżycu - odkryta przez NASA dzięki umyślnemu rozbiciu rakiety w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Eksperyment, podczas którego stwierdzono obecność pary wodnej w chmurze odłamków po kolizji był częścią misji LCROSS.

    Naprawa teleskopu Hubble'a - dokonana przez astronautów dzięki wykorzystaniu promu kosmicznego pozwoliła uzyskać ostrzejsze, bardziej efektowne obrazy kosmicznych obiektów.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Sirolimus (rapamycyna, sirolimus, rapamycin) – lek immunosupresyjny mający zastosowanie w transplantologii. Jest to antybiotyk makrolidowy, po raz pierwszy wyizolowany w 1975 roku z bakterii Streptomyces hygroscopicus z próbki ziemi znalezionej na Wyspie Wielkanocnej, w językach polinezyjskich znanej jako Rapa Nui – stąd nazwa leku. Preparat sirolimusu, Rapamune, produkowany jest przez koncern farmaceutyczny Wyeth. Mimo podobnej do takrolimusu nazwy, sirolimus nie należy do inhibitorów kalcyneuryny. Ardipithecus ramidus (syn. Australopithecus ramidus; Ardipithecus ramidus ramidus) – gatunek wymarłego ssaka naczelnego z rodziny człowiekowatych (Hominidae) żyjącego w pliocenie na terenach Afryki. Najbardziej kompletne skamieniałości A. ramidus pochodzą z okolic wioski Aramis w Etiopii i liczą około 4,4 mln lat. Znaleziony tam szkielet młodej samicy nie przypomina budową szkieletu szympansa, goryla, ani innych naczelnych blisko spokrewnionych z człowiekiem. A. ramidus wykazywał cechy zarówno hominidów nadrzewnych, jak i pewną formę naziemnej dwunożności, bardziej prymitywną niż występująca u Australopithecus. Żył prawdopodobnie głównie w lasach. Był stworzeniem dwunożnym, miał chwytne stopy, stosunkowo niewielką czaszkę – objętość puszki mózgowej wynosiła 300–350 cm³. Wiele cech budowy czaszki występowało także u Sahelanthropus, dowodząc, że czaszki środkowoplioceńskich hominidów znacząco różniły się od tych u australopiteków oraz współczesnych małp. Odnaleziono ponad 145 zębów Ardipithecus ramidus – ich budowa sugeruje, że hominid ten był prawdopodobnie wszystkożercą lub owocożercą. Samica miała około 120 cm wzrostu i ważyła 50 kg. Astro-H (nazywany też NeXT od New X-ray Telescope, czyli Nowy Teleskop Rentgenowski) – planowany naukowo-badawczy satelita budowany przez japońską agencję kosmiczną JAXA we współpracy z Holenderskim Instytutem Badań Kosmicznych SRON oraz NASA. Umieszczenie na orbicie wokółziemskiej na wysokości 550 km ma nastąpić w 2014 roku. Będzie służył do badań Wszechświata w zakresie promieniowania rentgenowskiego.

    Działo gazowe – rodzaj superdziała generujący bardzo duże prędkości wystrzeliwanych pocisków stosowany do przeprowadzania eksperymentów fizycznych i badań naukowych w zakresie nauk technicznych. Działa gazowe, najczęściej wykorzystywanie do badania mechaniki zderzeń, są stosowane między innymi przez United States Air Force, NASA i Lawrence Livermore National Laboratory. Posiadają je również laboratoria niektórych uczelni wyższych. Pociski wystrzeliwane z dział gazowych znajdujących się w Arnold Air Force Base w stanie Tennessee w Stanach Zjednoczonych mogą osiągać prędkość 7 km/s; w 1966 roku w NASA osiągnięto prędkość 11 km/s. Według badaczy z Lawrence Livermore National Laboratory możliwe jest skonstruowanie działa gazowego wystrzeliwującego pociski z prędkością 15 km/s. Pierwsi ludzie na księżycu (ang. The First Men in The Moon) – powieść science-fiction napisana przez Herberta George Wellsa i opublikowana w 1901. Autor przedstawia w niej wyprawę na Księżyc dokonaną przez dwóch ludzi, którzy odkrywają tam wysoko rozwiniętą cywilizację owadopodobnych stworzeń. Podróży swej dokonują dzięki pojazdowi zbudowanemu z materiału, który jest odporny na działanie siły grawitacji. Wnętrze księżyca, jak się okazało, jest praktycznie zbudowane ze złota, jednak planowana wymiana handlowa z jego mieszkańcami nie dochodzi do skutku, gdyż ludzie swym okrucieństwem i głupotą wzbudzają odrazę wśród mieszkańców Księżyca.

    COS-B (akronim od Cosmic Ray Satellite – satelita promieni kosmicznych) – satelita naukowy. Ósma misja agencji CERS/ESRO, pierwszy satelita Europejskiej Agencji Kosmicznej, wraz z SAS-2 prowadził pierwsze dokładne obserwacje Wszechświata w promieniach gamma. COS-B miał na pokładzie jeden duży eksperyment: Gamma-Ray Telescope (teleskop promieni gamma), który był dokonaniem grupy europejskich laboratoriów naukowych, znanej jako Caravane Collaboration. Misja COS-B była pierwotnie zaplanowana na dwa lata. Jednak trwała pomyślnie przez 6 lat i 8 miesięcy. COS-B wykonał pierwszą kompletną mapę Galaktyki w promieniach gamma. Misja New Worlds – projekt planujący budowę dużego okultera w przestrzeni kosmicznej stworzony do blokowania światła w pobliżu gwiazd, w celu obserwowania na ich orbitach planet. Obserwacje mogłyby być podjęte z istniejącego teleskopu kosmicznego, prawdopodobnie z użyciem Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, który jest w fazie projektu i budowy, lub specjalnie stworzonego do tego celu teleskopu światła widzialnego, mającego na celu tylko znajdowanie planet. Program w latach 2004-2008 finansowany był przez NASA Institute for Advanced Concepts (NIAC), i kierowany przez dr. Webstera Casha z University of Colorado w Boulder, we współpracy z Ball Aerospace & Technologies Corp., Northrop Grumman, Southwest Research Institute i innymi. W 2010 r. projekt szukał wsparcia finansowego w NASA i w innych źródłach w wysokości 3 mld dolarów, wskutek czego rozpoczęcie projektu mogłoby być możliwe w 2011 r. (projekt został wymieniony przez NASA w planach strategicznych na rok 2011), a teleskop mógłby zostać uruchomiony w 2019 r., a starshade w 2020 r., natomiast rozpoczęcie badań naukowych nastąpiłoby w 2020 r.

    Bezpośrednie wyniesienie – proponowany sposób realizacji lotu kosmicznego na Księżyc. W Stanach Zjednoczonych misja taka miałaby wykorzystywać wielkie rakiety Nova lub Saturn C-8, których moc pozwoliłaby na wystrzelenie pojazdu bezpośrednio na Księżyc, gdzie pojazd wylądowałby na rufie, po czym wystartował w drogę powrotną na Ziemię. Innymi opcjami, które NASA rozważała dla misji księżycowej, były: spotkanie na orbicie Księżyca i spotkanie na orbicie Ziemi. Wybrany został wariant spotkania na orbicie Księżyca, jako najbardziej realny. Astro-E – utracony w 2000 roku teleskop kosmiczny zbudowany przez ISAS we współpracy z NASA. Był piątym z kolei japońskim satelitą służącym do badań w zakresie promieniowania X.

    Mars Odyssey 2001 Orbiter – sonda kosmiczna wysłana 7 kwietnia 2001 w kierunku Marsa przez NASA w ramach programu Mars Exploration Program. Pojazd wszedł na orbitę wokół planety 24 października 2001 roku. Główną misją Odyssey jest poszukiwanie śladów wody i lodu wodnego na i pod powierzchnią Marsa oraz badanie aktywności wulkanicznej. Po osiągnięciu głównych celów, NASA zaaprobowała wydłużenie misji do sierpnia 2006 roku. Obecnie statek kontynuuje badania naukowe oraz utrzymuje łączność między Ziemią a łazikami Opportunity i Curiosity.

    GRAIL (ang. Gravity Recovery and Interior Laboratory) — misja NASA dwóch bliźniaczych sond kosmicznych, które zostały wysłane na tę samą orbitę wokółksiężycową i badały jego pole grawitacyjne. Pomiary, które wykonały posłużyły naukowcom do stworzenia mapy pola grawitacyjnego Księżyca w wysokiej rozdzielczości. Technika pomiarów grawitacyjnych była wzorowana na misji GRACE (Gravity Recovery And Climate Experiment), która mapuje grawitację Ziemi od 2002 roku.

    Dodano: 22.12.2009. 20:06  


    Najnowsze