• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 125 lat temu urodził się Tadeusz Kotarbiński

    31.03.2011. 21:40
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Twórca reizmu, propagator etyki laickiej, autor pojęcia "opiekuna spolegliwego", czyli takiego na którym można polegać. 125 lat temu urodził się Tadeusz Kotarbiński, jeden z najwybitniejszych polskich filozofów.



    Kotarbiński znany jest przede wszystkim jako twórca koncepcji reizmu, zakładającej opis świata w oparciu o istniejące materialnie obiekty - rzeczy. Wiąże się to też z koncepcją, że każdy byt jest ciałem. Według Kotarbińskiego nie można mówić o rozróżnieniu na duszę i ciało, bo oba te słowa oznaczają czującego i myślącego człowieka. Kotarbiński zaproponował więc utożsamienie człowieka z ciałem. Pracę nad tą koncepcją wywiódł z rozważań językowych. Ich konkluzją było wyeliminowanie z języka (a tym samym z myślenia) pojęć abstrakcyjnych - cech, stanów, stosunków lub abstrakcyjnych bytów uśrednionych - tzw. powszechników. Filozofowie uważają reizm za istotny wkład w metodologię badań naukowych w różnych dyscyplinach.

    Badacz zaangażował się również z budowanie teorii sprawnego działania - prakseologii. Teoria ta to zbiór ogólnych zasad, według których powinny być planowane i podejmowane działania, aby były skuteczne.

    Zarówno reizm, jak i prakseologia wiążą się z pracami Kotarbińskiego nad etyką i moralnością. Poszukiwał on takiego systemu etycznego, który odnosiłby się do realnych, namacalnych przyczyn i efektów ludzkich działań. Przede wszystkim chodziło o oddzielenie etyki od przekonań religijnych. Filozof, chociaż zgadzał się z chrześcijańskim przekazem moralnym, argumentował, że jeżeli nakaz właściwego postępowania wynika wyłącznie z wiary w Boga, to, jeśli ktoś przestanie wierzyć, przestanie mieć powody do moralnego zachowania. Tymczasem, według Kotarbińskiego, etyka i moralność obowiązują zarówno wierzących, jak i ateistów. Postulował, że argumenty przemawiające za właściwym postępowaniem nie powinny odwoływać się do światopoglądu, a do reguł życia społecznego. W odniesieniu do postępków ludzi za bardziej słuszne uważał pojęcia: czynu chwalebnego i czynu haniebnego niż czynu dobrego i czynu złego.

    Kotarbiński prowadził ponadto rozważania nad naturą samego rozumowania, wnioskowania i poszukiwania prawdy. Pisał też o ludzkiej potrzebie wolności oraz o sprawowaniu władzy, w tym władzy rodzicielskiej oraz władzy wychowawcy nad wychowankami. Podstawą kształcenia i wychowania zawsze, jego zdaniem, powinna być szczerość. Stworzył pojęcie "opiekuna spolegliwego", czyli takiego, na którym można polegać.

    Tadeusz Kotarbiński urodził się 31 marca 1886 w Warszawie. Jego rodzicami byli artyści: Miłosz Kotarbiński - malarz i Ewa Koskowska - pianistka.

    Ukończył Gimnazjum im. gen. Pawła Chrzanowskiego w Warszawie i wyjechał na studia do Lwowa. Na tamtejszym uniwersytecie studiował filozofię pod kierunkiem prof. Kazimierza Twardowskiego. Po powrocie do Warszawy podjął pracę na Uniwersytecie Warszawski. Po wojnie w latach 1945-1949 był rektorem Uniwersytetu Łódzkiego. Później w latach 1957-1962 pełnił funkcję prezesa Polskiej Akademii Nauk. Był członkiem wielu towarzystw naukowych, polskich i zagranicznych (m.in. przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, prezesem Institut International de Philosophie).

    Odznaczony Orderem Budowniczych Polski Ludowej oraz Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

    Zmarł 3 października 1981 w podwarszawskim Aninie. ULA

    PAP - Nauka w Polsce

    ls/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Reizm (łac. res – rzecz) termin utworzony przez T. Kotarbińskiego. Reizm jest przykładem i jedną z wersji nominalizmu, rozróżnia się reizm ontologiczny i reizm metodologiczny:

    Janina Kotarbińska, znana również jako Dina Sztejnbarg-Kamińska (ur. 19 stycznia 1901 w Warszawie, zm. 2 stycznia 1997, tamże), polski filozof i logik, związana ze szkołą lwowsko-warszawską. Żona Tadeusza Kotarbińskiego. W latach (1945-1951) profesor Uniwersytetu w Łodzi. Od 1951 w Warszawie. Zainteresowania naukowe Kotarbińskiej koncentrowały się głównie na zagadnieniach logiki współczesnej i metodologii nauk, a zwłaszcza na problematyce teorii znaku oraz na badaniach nad poza formalnymi warunkami poprawności zabiegów logiki stosowanych w naukach empirycznych, a zwłaszcza przyrodniczych.

    Polski Związek Myśli Wolnej (PZMW) – ruch świecki, iberalno - wolnomyślicielski powołany w 1926 roku przez grupę byłych działaczy Stowarzyszenie Wolnomyślicieli Polskich. Przewodniczącym został Zygmunt Radliński, w skład zrządu wchodzili m.in.: Tadeusz Kotarbiński, Józef Landau. W czerwcu 1930 PZWM zorganizował w Warszawie tzw. Koło Intelektualistów (pod kierownictwem T. Kotarbińskiego), której podstawowym celem było pogłębianie teoretyczne zasad myśli wolnej oraz stworzenie ośrodka, grupującego intelektualistów - wolnomyślicieli z całego kraju. Od października 1930 do grudnia 1935 Koło wydawało własny miesięcznik "Racjonalista" pod redakcją Józefa Landau.

    Maria Ossowska (ur. 26 stycznia 1896 w Warszawie, zm. 13 sierpnia 1974 w Warszawie) – etyk, teoretyk i socjolog moralności. Uczennica Tadeusza Kotarbińskiego. W latach 1945-48 profesor Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie uczyła etyki m.in. Leszka Kołakowskiego. Od 1948 r. wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1952-62 kierownik Zakładu Historii i Teorii Moralności Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. W 1972 r. otrzymała nagrodę państwową I stopnia. Żona Stanisława Ossowskiego.

    Res Humana – wydawany od 1991 roku dwumiesięcznik popularnonaukowy poświęcony problematyce światopoglądowej i filozoficznej. Pismo redagowane jest przez grupę naukowców, publicystów i społeczników związanych z Towarzystwem Kultury Świeckiej im. Tadeusza Kotarbińskiego.

    Wilhelm Kotarbiński (ur. 30 listopada 1849 w Nieborowie, zm. 4 września 1921 w Kijowie) – polski malarz, którego twórczość zaliczana jest do akademizmu, romantyzmu, symbolizmu i secesji. Brat stryjeczny Miłosza – znanego malarza, rysownika i krytyka sztuki, w wielu źródłach z nim mylony – oraz Józefa Kotarbińskiego – pisarza, krytyka literackiego i teatralnego, aktora teatralnego i filmowego.

    Ija Lazari-Pawłowska (właśc. de Lazari) (ur. 8 maja 1921, w Arniszycach (Rosja), zm. 10 listopada 1994 w Łodzi) – etyk, filozof, autorka prac z metaetyki i etyki współczesnej. Profesor Uniwersytetu Łódzkiego. Twórczyni Katedry Etyki, kontynuatorka prac T. Kotarbińskiego i M. Ossowskiej.

    Dodano: 31.03.2011. 21:40  


    Najnowsze