• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Alarm dla obrony w postępowaniach karnych w Europie

    05.08.2010. 19:12
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W ramach szeroko zakrojonych badań unijnych dotyczących istniejących praktyk obrony w postępowaniach karnych odkryto znaczące naruszenia praw w dziewięciu jurysdykcjach europejskich. Trzyletni projekt "Skuteczna obrona praw w UE i dostęp do wymiaru sprawiedliwości - badanie i promowanie najlepszych praktyk" został dofinansowany z Programu Sądownictwa Karnego w 2007 r. Wyniki analizy i wyciągnięte z niej wnioski zostały zebrane w formie publikacji pt. "Skuteczna obrona w postępowaniach karnych w Europie".

    Każdego roku w Europie policja zatrzymuje w areszcie miliony winnych i niewinnych osób. W przypadku części z tych osób sprawa zostaje rozwiązana jeszcze na posterunku policji, jednak wiele innych musi spędzić sporo czasu w areszcie w oczekiwaniu na postępowanie sądowe.

    Prawo do wolności (artykuł 5) i prawo do rzetelnego postępowania sądowego (artykuł 6) to podstawowe prawa zawarte w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC). Obok domniemania niewinności i (warunkowego) prawa do odpowiadania z wolnej stopy, aresztowana osoba ma również prawo do samodzielnej obrony lub do bycia reprezentowaną przez wybranego prawnika oraz prawo do tego, by usługa ta opłacona została przez państwo, jeżeli sytuacja ekonomiczna oskarżonego uniemożliwia mu to.

    W ramach projektu dofinansowanego ze środków unijnych zbadania i porównania dostępu do skutecznej obrony w postępowaniach karnych w Europie podjęło się następujących czterech naukowców: Profesor Ed Cape z Uniwersytetu Zachodniej Anglii (Wlk. Brytania), profesor Taru Spronken z Uniwersytetu w Maastricht (Holandia), Roger Smith z JUSTICE (Wlk. Brytania) i Zaza Namoradze z Open Society Justice Initiative (Węgry).

    Wybrali dziewięć konkretnych jurysdykcji europejskich (Anglia i Walia, Belgia, Finlandia, Francja, Niemcy, Polska, Turcja, Węgry i Włochy), ponieważ każda z nich reprezentuje jedną z trzech głównych tradycji prawnych w Europie, tj. śledczą, kontradyktoryjną i postsocjalistyczną.

    Naukowcy zbadali, czy standardy przyjęte w ramach EKPC są spełnione, w jaki sposób prawa są wprowadzane w życie w sensie praktycznym oraz czy funkcjonujące systemy umożliwiają obywatelom korzystanie ze swoich praw.

    Uzyskane wyniki pokazały, że w rzeczywistości występują poważne luki w dostępie do obrony w postępowaniu karnym w Europie. Profesor Cape wyjaśnia, że w przypadku podejrzanych i obrońców, którzy nie rozumieją miejscowego języka, wymóg tłumaczenia ustnego i pisemnego oraz inne podstawowe wymogi nie są spełniane w wielu krajach. Co więcej, za wyjątkiem Anglii i Walii oraz Finlandii, pomoc prawna dla osób, których nie stać na prawnika jest w znacznym stopniu niedostępna w siedmiu z dziewięciu krajów objętych badaniami.

    "We Włoszech na przykład pomimo faktu, że podejrzany powinien być przesłuchiwany przez policję obowiązkowo w obecności prawnika, próg od którego można ubiegać się o pomoc prawną jest tak niski, że w 2006 r. zaledwie nieco ponad 6% oskarżonych ją otrzymało" - wskazuje profesor Cape. "A dzieje się tak w kraju, w którym ponad połowa osadzonych w więzieniach jest objęta przedprocesowym aresztem tymczasowym lub oczekuje na wyrok, i w którym średnia długość postępowania karnego wynosi ponad cztery lata."

    Wyniki projektu "Skuteczna obrona w postępowaniach karnych w Europie" przedstawiono na konferencji pt. "Skuteczna obrona w postępowaniach karnych w Europie - wykraczając poza Sztokholm", która odbyła się w czerwcu 2010 r. w Brukseli, Belgia. Zdaniem profesora Cape'a wielu uczestników konferencji było autentycznie zszokowanych tymi odkryciami.

    "Badania dostarczyły całego bogactwa danych dotyczących krajów objętych badaniami, a wraz z ratyfikacją Traktatu Lizbońskiego i ustaleniem Programu Sztokholmskiego, który ponownie umieszcza prawa do obrony w postępowaniu karnym w centrum zainteresowania, mogą mieć znaczący wpływ na opracowywanie polityki UE w ciągu kolejnych kilku lat."

    Publikacja zawiera sześć ogólnych zaleceń, wskazując m.in. na potrzebę nawiązania współpracy UE z państwami członkowskimi i organizacjami zawodowymi w celu zidentyfikowania dobrych praktyk oraz na potrzebę wspierania rutynowego gromadzenia i publikacji danych statystycznych w celu zapewnienia przejrzystości postępowań i praktyk karnych. Naukowcy zalecili również, aby wspierać szkolenia profesjonalistów z zakresu obrony w postępowaniu karnym (np. sędziów, prokuratorów, policjantów, prawników oraz tłumaczy), aby ułatwiać skuteczną obronę w postępowaniu karnym.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Prawo karne procesowe – ogół norm prawnych regulujących działalność zwaną procesem karnym stosowanych w postępowaniach o czyny zabronione przez ustawę karną. Określa ono reguły postępowania organów państwowych w procesie karnym, tryb i formy dokonywania czynności procesowych, a także uprawnienia i obowiązki organów procesowych, stron oraz pozostałych uczestników postępowania. Instytucja procesowa — w postępowaniach regulowanych przez prawo rodzaj instytucji prawnej, będącej zespołem norm regulujących powstanie, zmianę lub wygaśnięcie stosunków procesowych (tj. decyduje o sytuacji jednej strony postępowania względem drugiej strony). Podejrzany – w polskim postępowaniu karnym uczestnik postępowania definiowany w art. 71 § 1 k.p.k. jako osoba, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów (art. 313 § 1 k.p.k.) albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z rozpoczęciem przesłuchania w charakterze podejrzanego (zob. jednak art. 308 § 3 k.p.k.).

    Komitet Obrony Policjantów - ogólnopolska organizacja społeczna, która rozpoczęła swoją działalność o północy 15 października 2005 r. KOP wpisany został do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, prowadzonej przez Biuro ds. Organizacji Pozarządowych Urzędu Miasta w Szczecinie, pod numerem 220. Celem organizacji jest obrona policjantów przed bezprawnym wykorzystywaniem przez ich przełożonych instrumentów służbowych takich jak: opiniowanie służbowe, postępowanie dyscyplinarne, postępowanie administracyjne, powypadkowe i szkodowe oraz orzeczenia komisji lekarskich. KOP poza doradztwem prawnym, proceduralnym i zawodowym prowadzonym dla policjantów i pracowników policji oraz wspieraniem ich w postępowaniach, które wypełniają w 90% czas działalności jego członków, wystąpił i nadal występuje z szeregiem propozycji zawierających krytykę negatywnych zjawisk w polskiej policji. W swych wystąpieniach zgłasza więc również rozwiązania naprawcze. Wszystkim wystąpieniom członkowie KOP nadają charakter pism wywołujących skutek prawny. Głównym medium, za pośrednictwem którego Komitet Obrony Policjantów upublicznia swoje wystąpienia, jest jego strona internetowa. Postępowanie cywilne – zespół norm prawnych regulujących sposób postępowania w sprawach z zakresu prawa cywilnego:

    Ugoda administracyjna - jedno z rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym. Wg kpa ugodę można zawrzeć, gdy w postępowaniu administracyjnym występują strony o spornych interesach. Ugodę mogą zawrzeć tylko podmioty w postępowaniu administracyjnym; nie mogą jej zawrzeć podmioty na prawach strony. Ugoda jest sporządzana w formie pisemnej przez pracownika organu administracji, przed którym toczy się postępowanie. Legitymacja skargowa oznacza formalne prawo do bycia stroną każdego postępowania sądowego. Pojęcie to ma charakter materialnoprawny i oznacza prawo do bycia stroną w konkretnym postępowaniu sądowym ze względu na jego treść.

    Sądy I instancji w Polsce: W postępowaniu karnym sądami I instancji są sądy rejonowe oraz sądy okręgowe.
    Zgodnie z art. 25 § 1 Kodeksu postępowania karnego sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o następujące przestępstwa: Dewolutywność – stan prawny przenoszący postępowanie do organu wyższej instancji. Dewolutywność spotykana jest w postępowaniu administracyjnym, sądowoadministracyjnym, cywilnym oraz karnym. Zaskarżony środek rozpatrywany jest przez organ wyższego stopnia w stosunku do tego, który ów środek wydał (w postępowaniu administracyjnym) albo sąd wyższej instancji.

    Zawieszenie postępowania (w postępowaniu administracyjnym) – wstrzymanie biegu postępowania, z możliwością jego podjęcia, bez potrzeby powtarzania dokonanych czynności procesowych. Zawieszenie postępowania admin. może być obligatoryjne (obowiązkowe) bądź fakultatywne (dobrowolne). To pierwsze odbywa się z urzędu drugie zaś na wniosek zainteresowanej strony.

    Postępowanie egzekucyjne – zespół norm prawnych wchodzących w skład postępowania cywilnego, których celem jest przymusowe urzeczywistnienie praw i obowiązków ze stosunków z zakresu cywilnego prawa materialnego (rozumianego jako "sprawa cywilna" - art. 1 k.p.c.). Są to głównie sprawy dotyczące przymusowego wykonania orzeczeń i innych aktów wydanych w sprawach cywilnych, które stanowią tytuły egzekucyjne określone przez przepisy księgi drugiej k.p.c. Zupełnie odrębnie jest uregulowane i funkcjonuje postępowanie egzekucyjne w administracji, którego przedmiotem jest wymuszanie przez organy administracyjne wykonania obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym.

    Postępowanie administracyjnosądowe – postępowanie sądowe toczące się przed sądami administracyjnymi w sprawach z zakresu kontroli administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: Akt oskarżenia – pismo procesowe wnoszone do sądu w postępowaniu karnym przez uprawniony podmiot, w którym domaga się on od sądu wydania orzeczenia o winie i karze lub środkach karnych wobec osoby wskazanej w tym piśmie.

    Egzekucja administracyjna – zespół czynności organu egzekucyjnego, zobowiązanego oraz innych uczestników postępowania, podjętych w celu ostatecznego urzeczywistnienia normy prawa materialnego. Do czynności tych zalicza się zarówno czynności procesowe rozstrzygające kwestie proceduralne wynikłe w toku postępowania, jak i czynności egzekucyjne będące czynnościami faktycznymi. Egzekucja administracyjna jest w prawie polskim uregulowana w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 1015, z późn. zm.) Postępowanie cywilne w Polsce – postępowanie, w którym rozpatruje się sprawy cywilne. Sprawy cywilne są to sprawy z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz inne sprawy, do których przepisy kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych. W literaturze zwraca się uwagę, że sprawy cywilne są definiowane głównie przez charakter stosunku prawnego, z którego dana sprawa wynikła.

    Zapowiedź apelacji – pozaustawowe, lecz powszechnie używane (zwłaszcza przez adwokatów) określenie pisemnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem (w postępowaniu karnym) i żądania sporządzenia uzasadnienia (w postępowaniu cywilnym). Taki wniosek lub żądanie z reguły poprzedza zainicjowanie procedury apelacyjnej. Postępowanie sądowoadministracyjne – postępowanie sądowe toczące się przed sądami administracyjnymi w sprawach z zakresu kontroli administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

    Dodano: 05.08.2010. 19:12  


    Najnowsze