• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Delegaci ustalaja wspolna podstawe dla etyki w badaniach naukowych na szczeblu europejskim

    29.06.2010. 13:15
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Jak europejski Komisarz ds. Nauki i Badań Janez Potocnik chętnie przyznaje, uregulowania kwestii etycznych w badaniach pozostają w gestii państw członkowskich, odzwierciedlając tym pluralizm etyczny Unii.

    Obecność pana Potocnika na zorganizowanej przez Komisję 27 stycznia konferencji dla komisji etycznych do spraw badań naukowych, zatytułowanej 'Wspólne stawianie czoła przyszłości', sugeruje, że komisarz widzi dla Unii Europejskiej rolę we wspieraniu pracy takich organów, choć ma wzgląd na krajowe uzupełnienia w tej dziedzinie.

    Komisarz Potocnik powiedział delegatom, że: 'Na poziomie Unii Europejskiej istnieje kolektywny zestaw podstawowych, wspólnie dzielonych wartości. Wartości te są ujęte w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, stanowiącej integralny element projektu konstytucji europejskiej [oraz] będącej punktem odniesienia dla całej naszej polityki.'

    Podobnie jak wspólne wartości, Komisarz naświetlił także inne kwestie, które są wspólne dla komisji etycznych do spraw badań naukowych w szeregu krajów członkowskich, takie jak brak środków finansowych, potrzeba szkolenia oraz brak właściwych podstaw prawnych, w ramach których mogłyby one działać.

    'Zamierzeniem tej konferencji jest wywołanie debaty politycznej. Konferencja została zorganizowana po to, aby skoncentrować się na praktycznych aspektach waszej pracy, aby rozpocząć dyskusję na temat tego, co można zrobić na poziomie europejskim, żeby pomóc w pracy komisji etycznych do spaw badań naukowych na szczeblu lokalnym i regionalnym,' podkreślił pan Potocnik.

    Povl Riis, były doradca Unii Europejskiej i Rady Europy w zakresie etyki w badaniach naukowych oraz współtwórca skorygowanej w 1975 roku Deklaracji Helsińskiej, wygłosił przemówienie wyszczególniające obecny rozwój etyki w badaniach naukowych. Profesor Riis przypomniał słuchaczom, że poprawa praw człowieka jest niestety często bezpośrednim wynikiem wcześniejszego naruszania tych praw. W świetle sześćdziesiątej rocznicy wyzwolenia obozu w Oświęcimiu delegaci uznali także dziedzictwo takich nieludzkich doświadczeń, jak szeroki rozwój etyki w badaniach naukowych w następujących potem latach.

    Podczas gdy trend ten jest niewątpliwie pozytywny, zasięg etyki w badaniach naukowych niesie ze sobą także pułapki, ostrzegł profesor Riis: 'W dzisiejszych czasach mamy wiele kodów etycznych dla badań naukowych, ale musimy zorganizować je w rozsądny sposób, jako że niektóre z nich są po prostu sprzeczne ze sobą a powinniśmy unikać dezorientacji naukowców.'

    Komisja wykonała już wcześniej analizę roli komisji etycznych do spraw badań naukowych w Europie. Badanie z 2002 r. usiłowało ustalić ramy prawne oraz organizację działań komisji etycznych do spraw badań naukowych w 33 krajach oraz ustalić, jakie warunki mogłyby ulec poprawie. Badanie wykazało, że komisje etyczne istnieją w każdym kraju, ale że jest duża rozbieżność w szeregu takich organów.

    Michael Fuchs, dyrektor zarządzający instytutu nauki i etyki w Bonn, pomagający w przeprowadzeniu badania, uwydatnił także różnice w składzie komisji w poszczególnych krajach. W Skandynawii na przykład, niespecjaliści są dobrze reprezentowani a w Danii nawet przeważają w składzie komisji. W innych krajach jednak są najczęściej tylko obecni jako przedstawiciele grup pacjentów a do normy należą komisje składające się z lekarzy, naukowców i prawników.

    W rozmowie z serwisem CORDIS Wiadomości profesor Riis, który sam jest Duńczykiem, powiedział, że preferuje komisje, w których większości członków nie stanowią specjaliści. 'Jeżeli chodzi o etykę badań naukowych, niespecjaliści mają taką samą wiedzę oraz prawo do swojej opinii jak eksperci medyczni a ich zaletą jest fakt, że patrzą na te sprawy z większego dystansu,' argumentował profesor. Wydaje mu się także, że kwestie te lepiej jest powierzyć komisjom regionalnym niż komisjom instytucjonalnym, które są normą w wielu obszarach Europy. Istnieje wtedy mniejsze prawdopodobieństwo konfliktu interesów wypływających na przykład z sytuacji, kiedy komisja szpitalna oceniałaby propozycję badania firmy farmaceutycznej, która będzie płaciła za wykonanie badania w swojej własnej instytucji.

    Dr Fuchs wyjaśnił, że w trakcie badania wśród członków komisji wyniknęło porozumienie co do tego, iż byłoby pomocne promowanie wymiany informacji i dobrych praktyk na szczeblu krajowym i międzynarodowym. Szereg osób zabierających głos w ciągu dnia określiło rolę, którą powinna odegrać Komisja w tej dziedzinie, a także w budowaniu potencjału i produkcji zharmonizowanych źródeł, takich jak materiały szkoleniowe czy podręczniki.

    Jeżeli komisja etyczna ma efektywnie spełniać swoją rolę, to znajomość nauki i kwestii etycznych jest dla niej tylko częścią jej zadania. Równie istotne są procedury standardowe, według których pracuje komisja a również pod tym względem występują znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi krajami. Dr Fuchs wyjaśnił, że wielu respondentów badania wnioskowało za utworzeniem bazy danych źródeł dla administracji komisji etycznych do spraw badań naukowych, w rodzaju takich, jakie oferuje Infonetica. 'System administracyjny komisji etycznej' (RED) tej firmy - stworzony w Wielkiej Brytanii, lecz teraz dostępny dla wszystkich krajów - wspomaga administratorów w zarządzaniu każdym aspektem procesu wnioskowego, włącznie z decyzjami tymczasowymi, odmowami, zatwierdzeniami oraz poprawkami.

    To właśnie w takich dziedzinach wielu uczestników konferencji widzi znaczącą rolę dla Unii Europejskiej, która powinna wspomagać pracę komisji etycznych do spraw badań naukowych w Europie bez naruszania dziedzin należących do odpowiedzialności państw członkowskich. Według profesora Riisa należy to zrealizować. 'W ciągu ostatnich 30 lat starałem się popchnąć zaangażowanie w komisje etyczne do spraw badań naukowych do poziomu europejskiego i bardzo się cieszę, że zaczyna to teraz działać. Nietrudno jest osiągnąć zgodę co do podstawowych praw człowieka kiedy pacjenci pracują z naukowcami, ale nikt nie może dyktować innemu krajowi w jaki sposób kierować jego etycznymi racjami. Wychodząc ze [wspólnej płaszczyzny] każda kultura powinna mieć możliwość wyboru swojego własnego systemu,' zakończył.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERBN, ang. European Research Council, ERC) – niezależna instytucja mająca na celu wspieranie wysokiej jakości badań naukowych poprzez wspieranie najlepszych naukowców, inżynierów i pracowników akademickich, niezależnie od dziedziny badań. Działa w ramach siódmego programu ramowego Unii Europejskiej w dziedzinie badań naukowych. Ustanowiona w lutym 2007 roku na mocy decyzji Rady 2006/972/WE (Dz. Urz. UE L 400 z 19.12.2006). Komisja Nauki,Edukacji i Sportu wchodzi w skład stałych komisji senackich. Przedmiotem działania komisji są sprawy związane z organizacją i rozwojem badań naukowych, systemem kształcenia i wychowania, systemem doskonalenia zawodowego nauczycieli i kadry naukowej. Zajmuje się także sprawami dzieci i młodzieży, poradnictwem zawodowym dla młodzieży oraz przygotowaniem absolwentów szkół średnich i wyższych do zatrudnienia, kulturą fizyczną i sportem, organizacją instytucji naukowych i oświatowych oraz współpracą naukowa z zagranicą. Komisja Spraw Unii Europejskiej jest stałą komisją senacką, której przedmiotem działania są sprawy związane z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej, w szczególności zajmowanie stanowisk i wyrażanie opinii na temat projektów aktów prawnych Unii Europejskiej, projektów umów międzynarodowych, których stroną mają być Unia Europejska, Wspólnoty Europejskie lub ich państwa członkowskie oraz planów pracy Rady Unii Europejskiej i rocznych planów legislacyjnych Komisji Europejskiej. Jej zadaniem jest również rozpatrywanie informacji i innych dokumentów przedkładanych przez Radę Ministrów.

    COST – Europejski Program Współpracy w Dziedzinie Badań Naukowo-Technicznych (European Cooperation in Science and Technology), jest międzyrządową instytucją europejską, powołaną w celu rozwijania międzynarodowej współpracy w zakresie badań naukowych prowadzonych w ramach poszczególnych krajowych programów. COST stanowi najstarszy europejski program w dziedzinie naukowej, gdyż został on utworzony już w 1971 r. Obecnie obejmuje on 36 członkowskich krajów Unii Europejskiej oraz krajów współpracujących. Konferencja naukowa – spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki. W ramach spotkania referowane są wyniki badań naukowych lub odbywa się seria krótkich wykładów monograficznych i dyskusji na określony temat. Konferencje, obok publikacji, są jedną z dwóch podstawowych form prezentowania i dyskutowania wyników badań naukowych. Wystąpienia na konferencjach naukowych, w których prezentuje się swoje wyniki badań są nazywane prezentacjami, komunikatami, doniesieniami wstępnymi, referatami. Materiały konferencji mogą być publikowane.

    Metoda analizy i krytyki piśmiennictwa albo analiza krytyczna jako metoda badań naukowych jest stosowana do prac naukowych i badań innych naukowców. Jest metodą stosowaną powszechnie w nauce. Powstają dzięki niej publikacje oparte nie na badaniach własnych, lecz na pracach i badaniach cudzych. Superrecenzent - tajny recenzent w przewodzie habilitacyjnym powoływany przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów już po kolokwium habilitacyjnym (komisja powoływała dwóch). Jego opinia była decydująca w kwestii nadania habilitantowi tytułu doktora habilitowanego. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów prowadziła listę specjalistów według dyscyplin i dziedzin KBN. Urząd superrecenzenta został zlikwidowany w 2006 roku po zmianie przepisów o nadawaniu stopni naukowych.

    Polskie Towarzystwo Gleboznawcze (PTG) – organizacja propagująca osiągnięcia naukowe z zakresu badań środowiska glebowego oraz stymulująca rozwój gleboznawstwa, chemii rolnej i mikrobiologii rolniczej. Jej celem są również starania przyczyniające się do ochrony i racjonalnego gospodarowania gruntami. Towarzystwo realizuje swoje zadania poprzez organizowanie zjazdów i konferencji naukowych, zacieśnianie współpracy międzynarodowej, prowadzenie działalności wydawniczej, popularyzatorskiej i edukacyjnej oraz inicjowanie badań naukowych i współdziałanie w ich prowadzeniu. Polskie Towarzystwo Religioznawcze (PTR) - założona w 1958 roku organizacja skupiająca polskich naukowców zajmujących się religioznawstwem i naukami pokrewnymi. Podstawowym celem stowarzyszenia jest szerzenie i pogłębianie wiedzy w dziedzinie religioznawstwa. Towarzystwo swoją działalność finansuje ze składek członkowskich oraz pomocy finansowej Komitetu Badań Naukowych na działalność wydawniczą i konferencyjną.

    Metodologia badań pedagogicznych jest to nauka o metodach i działalności naukowej w pedagogice obejmującej sposoby przygotowania i prowadzenia badań naukowych na gruncie pedagogiki oraz opracowania ich wyników, budowy systemów naukowych oraz utrwalenie w mowie i w piśmie osiągnięć pedagogiki naukowej. Ze względu na zakres stosowania wyróżnia się metodologię ogólną, która zajmuje się ogólnymi problemami metod i systemów naukowych oraz metodologię szczegółową badającą metody i systemy wybranych nauk np.: pedagogicznych.

    Komisja do Spraw Unii Europejskiej (skrót: SUE) wchodzi w skład stałych komisji sejmowych. Ogólnie rzecz biorąc zajmuje się ona sprawami związanymi z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej (UE). W szczególności zaś do jej zadań należy zajmowanie stanowisk i wyrażanie opinii na temat projektów aktów prawnych UE, projektów umów międzynarodowych, których stroną mają być Unia Europejska, Wspólnoty Europejskie lub ich państwa członkowskie, oraz planów pracy Rady Unii Europejskiej, rocznych planów legislacyjnych Komisji Europejskiej, formułowanie zaleceń dla Rady Ministrów dotyczących stanowiska, jakie Rada Ministrów ma zająć podczas rozpatrywania projektu w Radzie Unii Europejskiej, rozpatrywanie informacji i innych dokumentów przedkładanych przez Radę Ministrów.

    Nauki ekonomiczne – jedna z dziedzin naukowych w Polsce zgodnie z Uchwałą Centralnej Komisji do spraw Stopnii i Tytułów z dnia 23 czerwca 2003 roku w sprawie określania dziedzin nauki i dziedzin sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (M.P. z 2003 r. Nr 40, poz. 586). Polityka naukowa definiowana jest jako działalność państwa oraz innych instytucji publicznych mająca na celu takie wpływanie na naukę, które w sposób optymalny przyczyni się do wzrostu gospodarczego i rozwoju społecznego przy jak najlepszym wykorzystaniu środków na badania naukowe. Często do szeroko rozumianej polityki naukowej zalicza się także politykę innowacyjną, której zadaniem jest wprowadzanie wyników badań naukowych, wynalazków i usprawnień do praktyki gospodarczej. Jest to jedna z najmłodszych dziedzin polityki gospodarczej, ukształtowała się dopiero w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Przełomową datą jest rok 1935, kiedy to wydano pracę J.D.Bernala pt. "The Social Function of Science"("Społeczna funkcja nauki"), ujmującą całościowo problemy nauki we współczesnym świecie. W 1967r. we Frascati(Włochy) odbyła się konferencja przedstawicieli krajów skupionych w OECD, w trakcie której wypracowano wiele zaleceń i definicji dotyczących polityki naukowej, będących podstawą obecnego rozwoju tej dziedziny. Dzięki ustaleniom z 1967r. w wielu krajach, także w krajach rozwijających się, utworzono organy decyzyjne a szczeblu rządowym odpowiedzialne za politykę naukową.

    Komisja bioetyczna – niezależna instytucja opiniująca i kontrolująca projekty badań klinicznych stworzona w celu zapewnienia właściwej ochrony godności ludzkiej podczas prowadzenia badań. Komisja Bioetyczna sprawdza m.in.: zasadność, wykonalność i plan badania klinicznego, analizę przewidywanych korzyści i ryzyka, poprawność protokołu badania klinicznego. Badania klinicznego nie można rozpocząć bez zgody komisji bioetycznej. Sopockie Towarzystwo Naukowe (STN) – polskie towarzystwo naukowe z siedzibą w Sopocie. Celem STN jest zapoczątkowywanie, organizowanie i popieranie badań naukowych bez względu na dziedzinę, upowszechnianie wyników badań naukowych i wiedzy, przedstawianie władzom potrzeb i inicjatyw naukowych, rozwijanie życia naukowego regionu, działanie na rzecz wiązania nauki z potrzebami gospodarczymi i społecznymi. Obecnie składa się z trzech sekcji: Nauk Humanistycznych i Społecznych, Nauk Przyrodniczych i Nauk Ścisłych.

    Medycyna oparta na faktach, medycyna oparta na dowodach (ang. Evidence-based medicine, EBM) – skrupulatne, precyzyjne i roztropne wykorzystywanie w postępowaniu klinicznym najlepszych dostępnych dowodów naukowych dotyczących skuteczności, efektywności i bezpieczeństwa. Dowodów takich dostarczają wyniki wiarygodnych badań eksperymentalnych (skuteczność i bezpieczeństwo) oraz badań obserwacyjnych (efektywność i bezpieczeństwo). Medycyna oparta na faktach umożliwia więc klinicystom korzystanie z najlepszej dostępnej wiedzy pochodzącej z systematycznych badań naukowych. Towarzystwo Badań Naukowych Sigma Xi (Sigma Xi: The Scientific Research Society) – międzynarodowe stowarzyszenie non-profit, założone w 1886 w Cornell University, dla uhonorowania najwybitniejszych przedstawicieli wszystkich dyscyplin naukowych i zainicjowania współpracy pomiędzy nimi. Celem towarzystwa jest wspieranie i promocja oryginalnej pracy naukowej. W tym celu Sigma Xi wydaje magazyn American Scientist, przyznaje granty naukowe wyróżniającym się studentom i sponsoruje różne programy wspierające etykę w badaniach, w nauce i w edukacji, a także współpracę międzynarodową. Duży nacisk kładzie też na badania interdyscyplinarne, współpracę nauki z przemysłem oraz rozwój laboratoriów rządowych.

    Dodano: 29.06.2010. 13:15  


    Najnowsze