• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dywan, na którym roztocze się nie wyżywi

    15.02.2010. 15:54
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Wyjątkowy dywan, który dzięki specjalnej budowie hamuje rozwój roztoczy i wolniej się brudzi, stworzyli naukowcy z Instytutu Włókiennictwa w Łodzi. Zespołem kierowała dr Małgorzata Cieślak. Za swój wynalazek badacze otrzymali m.in. nagrodę specjalną podczas "Międzynarodowej Wystawy Wynalazczości Women Inventor 2009" w Seulu. Dr Cieślak wyjaśnia, że o właściwościach antyroztoczowych dywanu zdecydowały trzy czynniki: odpowiednia budowa dywanu, dobór materiałów włókienniczych i zastosowanie specjalnych środków chemicznych o właściwościach antyroztoczowych i antyadhezyjnych (ograniczających przyleganie substancji do powierzchni - PAP).

    Roztocze należy do rzędu pajęczaków. Wielkość poszczególnych gatunków waha się od kilku mikrometrów do około milimetra. Na świecie znanych jest około 30 tysięcy gatunków roztoczy. Część z nich to szkodniki roślin, a część - zwłaszcza żyjąca w kurzu domowym - należy do najczęstszych alergenów wywołujących osłabienie układów odpornościowych, prowadzące m.in. do atopowego nieżytu nosa i astmy oskrzelowej.

    Głównym źródłem uczulenia są jednak odchody roztocza. W pomieszczeniach roztocze znajduje się przede wszystkim w łóżkach, materacach i meblach tapicerowanych, gdzie znajdują się duże ilości naskórka, będącego jednym ze składników pożywienia tych pajęczaków.

    Jak zauważa dr Małgorzata Cieślak, roztocza mogą zamieszkać wszędzie nawet w odkurzaczu, jeśli tylko znajdą tam pożywienie i odpowiednią dla nich wilgotność. Najlepsze warunki do ich rozwoju to właśnie wilgotne i ciepłe miejsca.

    "Zarówno warstwa wierzchnia, jak i spodnia dywanu powinny mieć odpowiednią strukturę i wykończenie. Dywan musi mieć odpowiednią wysokość i gęstość okrywy" - opisuje rozmówczyni PAP. Dodaje, że rozwój roztocza hamują zastosowane w nim środki chemiczne, które - choć uniemożliwiają życie pajęczakom - są w pełni bezpieczne dla człowieka i dopuszczone do użytku.

    "Jeden z zastosowanych przez nas środków chemicznych przerywa łańcuch pokarmowy pajęczaka. Nawet jeżeli roztocze znajdzie w dywanie pożywienie, to musi być ono jeszcze w odpowiednich warunkach przyswojone. W przeciwnym wypadku roztocze po jakimś czasie po prostu ginie z głodu" - wyjaśnia dr Cieślak.

    Opracowany dywan antyroztoczowy posiada więc właściwości, które nie sprzyjają zasiedlaniu, rozwojowi i zanieczyszczaniu dywanu przez roztocze kurzu domowego.

    Jak zapewnia dr Cieślak, antyroztoczowy dywan w wyglądzie nie różni się niczym od dywanów tradycyjnych. "W dodatku, dzięki wykończeniom antyadhezyjnym długo zachowuje swoją estetykę, bo nie brudzi się tak łatwo. Jest to normalny dywan, a nie jego substytut" - przekonuje.

    Dodaje, że Instytut Inżynierii Materiałów Włókienniczych - obecnie skonsolidowany z Instytutem Włókiennictwa - już wcześniej opracował specjalne, zabezpieczające przed roztoczem, pokrowce na materace. "Tego typu pokrowce to najefektywniejszy sposób powstrzymania procesu rozmnażania się roztoczy już zamieszkujących materace i zabezpieczenie nowych przed tym, żeby roztocze wcale się w nich nie pojawiło" - tłumaczy. Zauważa, że bardzo korzystne byłoby stosowanie obu rozwiązań w profilaktyce antyalergicznej.

    Pytana o możliwość produkcji dywanów, dr Cieślak odpowiada, że gdy próbowała wynikami badań zainteresować polskich producentów, w odpowiedzi słyszała, że na taki produkt nie ma zapotrzebowania. "Tymczasem telefony od firm zagranicznych, które są zainteresowane produkcją dywanów antyroztoczowych i osób prywatnych, codziennie stykających się z problemem alergii wskazują, że jest inaczej. Najprawdopodobniej dywan wyprodukuje w końcu zagraniczna firma, chociaż lepiej by było, gdyby to były nasze zakłady" - podsumowuje.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Roztocze (Acari) – liczny (ok. 30 tys. gatunków, wiele gatunków nadal nieopisanych) rząd pajęczaków, obejmujący zwierzęta od mikroskopijnych do 3-centymetrowych. Roztocze są saprofagiczne (jak np. mechowce), ale także są wśród nich pasożyty (głównie ektopasożyty) i drapieżniki. Niektóre mogą przenosić choroby lub być szkodnikami magazynowymi. Zamieszkują wszystkie strefy klimatyczne, również obszary polarne. Dostosowały się do różnych środowisk: żyją w glebie, kurzu domowym (Roztocze kurzu domowego), w strefie przybrzeżnej środowisk słodkowodnych (tzw. wodopójki) a nawet w gorących źródłach. Roztocze (Acari) – liczny (ok. 30 tys. gatunków, wiele gatunków nadal nieopisanych) rząd pajęczaków, obejmujący zwierzęta od mikroskopijnych do 3-centymetrowych. Roztocze są saprofagiczne (jak np. mechowce), ale także są wśród nich pasożyty (głównie ektopasożyty) i drapieżniki. Niektóre mogą przenosić choroby lub być szkodnikami magazynowymi. Zamieszkują wszystkie strefy klimatyczne, również obszary polarne. Dostosowały się do różnych środowisk: żyją w glebie, kurzu domowym (roztocze kurzu domowego), w strefie przybrzeżnej środowisk słodkowodnych (tzw. wodopójki) a nawet w gorących źródłach. Roztocze kurzu domowego – grupa saprofitycznych, mikroskopijnych (0,1–0,5 mm długości) pajęczaków z rzędu roztoczy (Acari), żyjących w kurzu domowym i żywiących się głównie naskórkiem.

    Akarycydy, środki roztoczobójcze – substancje chemiczne do zwalczania roztoczy, pajęczaków, molików, które są szkodnikami roślin uprawnych i produktów spożywczych. Parasitoformes (dręcze) – takson kosmopolitycznych, dużych lub średniej wielkości roztoczy, z których znaczna część jest pasożytami (jak np. kleszcze), ale nie wszystkie: około połowy ze znanych gatunków z grupy Mesostigmata (żukowce) jest drapieżna i kryptozoiczna. Żyją w glebie i ściółce, butwiejącym drewnie, odchodach, padlinie, w ptasich gniazdach czy w kurzu domowym. Kilka gatunków żywi się grzybami i pyłkiem roślin. Inne jak Varroa destructor są w pewnym okresie hematofagami, tzn. odżywiają się krwią.

    Akarologia (z gr.: ἀκάρι, "akari", gatunek roztocza oraz λόγος, "logos", nauka) — dyscyplina zoologiczna zajmująca się naukowym badaniem roztoczy (Acari), obszernego i zróżnicowanego gatunkowo rzędu drobnych pajęczaków (Arachnida). Roztocze Gorajskie - obszar wyróżniany w ramach Roztocza, położony w jego północno-zachodniej części, w województwie lubelskim. Obszar Roztocza Gorajskiego jest oddzielony od Roztocza Szczebrzeszyńskiego rzeką Gorajec; obie krainy tworzą Roztocze Zachodnie. Najwyższy punkt ma wysokość 337,5 m n.p.m. i jest nim szczyt Wielka Jeżówka.

    Roztocze Szczebrzeszyńskie - obszar wyróżniany w ramach Roztocza, położony w jego północno-zachodniej części, w województwie lubelskim. Obszar Roztocza Szczebrzeszyńskiego jest oddzielony od Roztocza Gorajskiego rzeką Gorajec; obie krainy tworzą Roztocze Zachodnie. Najwyższy punkt ma wysokość 343,8 m n.p.m. i jest nim szczyt Dąbrowa. Wodopójki – zwyczajowa nazwa roztoczy (Acari) zamieszkujących środowiska wodne. Podobnie jak powszechnie stosowana w hydrobiologii ich nazwa łacińska Hydracarina (z łaciny wodne roztocze) nie jest to nazwa taksonu, a nazwa grupy organizmów wydzielanej na podstawie kryteriów ekologicznych. Przedstawiciele 5 grup roztoczy: Hydrachnellae, Halacaridae, Oribatida, Acaridida i Mesostigmata niezależnie zasiedlili środowiska słodkowodne, zwłaszcza przybrzeżną strefę płytkich zbiorników wodnych. Na świecie około 5000 gatunków roztoczy, przedstawicieli około 300 rodzajów i podrodzajów w obrębie około 100 rodzin i podrodzin zaliczanych jest tradycyjnie do wodopójek. W Polsce występuje ponad 400 gatunków z 27 rodzin, większość to przedstawiciele rzędu Prostigmata – pospolite i liczne. Larwy wodopójek, opatrzone najczęściej 3 parami odnóży to z reguły pasożyty wodnych owadów. Dorosłe wodopójki to z reguły zwierzęta o ciele kilkumilimetrowej długości, jaskrawo ubarwione (czerwone, zielone), zaopatrzone w 4 pary odnóży, aktywnie pływające i drapieżne – polują zwłaszcza na zooplankton oraz jaja i małe larwy owadów. Oddychają tlenem rozpuszczonym w wodzie, który przenika przez powłoki ciała.

    Roztocze Środkowe (343.22) (Roztocze Tomaszowskie) — mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce, jeden z trzech mezoregionów Roztocza. Roztocze Środkowe graniczy od zachodu z Roztoczem Zachodnim, od północy z Padołem Zamojskim, od wschodu z Grzędą Sokalską i Równiną Bełską a od południa z Roztoczem Wschodnim i Równiną Biłgorajską.

    Szpeciele, obrzęki (Eriophyoidea) – nadrodzina roślinożernych roztoczy charakteryzująca się obecnością dwóch par odnóży i odmiennym od pozostałych roztoczy wykształceniem narządów gębowych.

    Rozkruszki (Acaridae) – rodzina roztoczy zasiedlających różne środowiska. Są wśród nich szkodniki występujące m.in. w produktach spożywczych. Wydzieliny niektórych gatunków są szkodliwe dla ludzi. Rozkruszki mają białawą barwę z odcieniem brązowawym, fioletowym lub brązowym. Ciało jest podzielone na wyraźne dwie części. Charakteryzują się gładkim, błyszczącym pancerzem, brakiem oczu oraz zwykle pięcioczłonowymi nogami. Żukowce (Mesostigmata syn. Gamasida) grupa roztoczy (Acari), należąca do Parasitiformes. Obejmuje w większości roztocze wolnożyjące, zamieszkujące ściółkę lasów oraz innych środowisk, gdzie odgrywają bardzo istotną rolę, będąc ważnym ogniwem sieci troficznych tychże środowisk. Są to również pasożyty zewnętrzne i wewnętrzne lądowych bezkręgowców oraz kręgowców, w tym wielu ptaków i ssaków. Obecnie do Mesostigmata zalicza się drapieżne Gamasina oraz saprofagiczne Uropodina. Para stigm z tyłu bioder trzeciej pary odnóży lokomocyjnych. Roztocze glebowe są obiektem zainteresowań pedobiologii.

    Dodano: 15.02.2010. 15:54  


    Najnowsze