• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Językoznawcy: forma ministra poprawna, ale niezręczna

    29.03.2012. 08:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Określenia wykonywanych przez kobiety zawodów, ich tytułów - "ministra", "premiera" - są językowo poprawne, ale odczuwane przez większość Polaków jako sztuczne i niezręczne. "Językowi nie da się niczego narzucić" - podkreślają członkowie Rady Języka Polskiego.




    Zdaniem Rady Języka Polskiego takie formy jak "ministerka", "premierka" czy też "ministra", "premiera" są skonstruowane najzupełniej poprawnie. Rzeczownikowe nazwy żeńskie tworzy się w języku polskim za pomocą przyrostka -ka (jak nauczyciel - nauczycielka, socjolog - socjolożka) lub -ini/-yni (władca - władczyni). Końcówka -a jest wykorzystywana w przypadku nazw o charakterze przymiotnikowym, np. przewodniczący - przewodnicząca, służący - służąca, habilitowany - habilitowana. "Zastosowanie jej do tworzenia rzeczownikowych nazw zawodów nie ma tradycji w polszczyźnie, ale jej użycie w proponowanych formach typu +ministra+, +premiera+ bierze się zapewne stąd, że potencjalne formy +ministerka+, +premierka+, są odczuwane jako nacechowane potocznością lub wskazują na małość desygnatu, ponieważ przyrostek -ka tworzy w polszczyźnie zdrobnienia" - podkreślili językoznawcy w komunikacie rozesłanym w środę do mediów.

    Rada Języka Polskiego zauważa jednak, że także nazwy żeńskie utworzone elementem -a, mają swoje wady. "Po pierwsze, w niektórych wypadkach są one tożsame brzmieniowo z nazwami już istniejącymi (premiera to +pierwsze przedstawienie teatralne lub wyświetlenie filmu+), po drugie - mogą być odczuwane jako nazwy zgrubiałe (+ta profesora+), po trzecie wreszcie bywają dwuznaczne w połączeniu z określeniem grzecznościowym pani: wyrażenia +pani ministra+, +pani podsekretarza stanu+ mogą zostać oczytane jako dzierżawcze (pani czyja? - ministra, pani czyja? - podsekretarza stanu), co pozostaje w jawnej sprzeczności z intencją osób, które chcą ich używać" - pisze Rada Języka Polskiego.

    Językoznawcy przypominają, że w polszczyźnie istnieje już sposób zaakcentowania płci osoby wykonującej dany zawód, a mianowicie przez dodanie przyimka lub też odmianę wyrazów w zdaniu. Formy takie jak "ten inżynier" i "ta inżynier", "ten minister" i "ta minister", "ten psycholog" i "ta psycholog" wskazują płeć osoby, o której mowa. Można też informację o płci zawrzeć w odmianie wyrazów np. "rozmawiałem z ministrem (mężczyzną)" i "rozmawiałem z minister (kobietą)", "minister podpisał rozporządzenie" i "minister podpisała rozporządzenie".

    "Formy żeńskie nazw zawodów i tytułów są systemowo dopuszczalne. Jeżeli przy większości nazw zawodów i tytułów nie są one dotąd powszechnie używane, to dlatego, że budzą negatywne reakcje większości osób mówiących po polsku. To, oczywiście, można zmienić, jeśli przekona się społeczeństwo, że formy żeńskie wspomnianych nazw są potrzebne, a ich używanie będzie świadczyć o równouprawnieniu kobiet w zakresie wykonywania zawodów i piastowania funkcji. Językowi nie da się jednak niczego narzucić, przyjęcie żadnej regulacji prawnej w tym zakresie nie spowoduje, że Polki i Polacy zaczną masowo używać form +inżyniera+ bądź +inżynierka+, +docentka+ bądź +docenta+, +ministra+ bądź +ministerka+, +sekretarza+ stanu czy jakichkolwiek innych tego rodzaju" - podsumowują językoznawcy.

    Joanna Mucha, minister sportu i turystyki, w lutym tego roku podczas rozmowy z Tomaszem Lisem powiedziała, że chciałaby, aby zwracano się do niej "pani ministro". Wypowiedź wywołała falę komentarzy, a także dyskusję na temat używania form nazw zawodów używanych przez kobiety i funkcji przez nie sprawowanych. W wielu wypadkach kobiety zabierające głos na ten temat, zwłaszcza te, które deklarują związek z feminizmem, proponowały, aby konsekwentnie używać obok męskiej - formy żeńskiej zawodu czy stanowiska, jak "psycholożka", "architektka", "ministra" czy "premiera". 

    PAP - Nauka w Polsce

    aszw/ mlu/ gma/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Nazwy miejscowości z łącznikiem: Nazwy geograficzne są ustalane w Polsce na dwa sposoby. Nazwy miejscowości i ich części oraz nazwy obiektów fizjograficznych ustalane są centralnie przez Ministra Administracji i Cyfryzacji (wcześniej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji), który, po zasięgnięciu opinii Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, publikuje wykazy nazw oraz ogłasza ich zmiany. Tak ustalone nazwy są oficjalnymi nazwami urzędowymi (tzw. endonimami standaryzowanymi). Nazwy obiektów miejskich (ulic, placów, parków itp.) ustalane są natomiast na szczeblu lokalnym przez rady gmin lub miast. Tak ustalone nazwy również są nazwami urzędowymi. Język ogólny, język ogólnonarodowy – odmiana języka narodowego przeciwstawiająca się jego odmianom regionalnym (w tym tak regionalizmom, jak i formom gwarowym) oraz środowiskowym; stanowiąca "kulturalną" odmianę języka narodowego, w której porozumiewa się ogół użytkowników języka bez względu na pochodzenie terytorialne lub społeczne. Niekiedy z językiem ogólnym utożsamia się język literacki, część językoznawców uważa jednak język literacki jedynie za jedną z dwóch głównych odmian języka ogólnego (drugą jest język potoczny). Choć język ogólny przeciwstawia się zasadniczo formom terytorialnym języka, regionalizmy jako formy terytorialne języka używane przez ludność wykształconą (formy "języka kulturalnego") rozpatrywane mogą być także jako swoiste odmiany jezyka ogólnego. Minister Sprawiedliwości w Księstwie Warszawskim był jednoosobową naczelną władzą administracyjno-sądową. Choć uprawnienia ministra wobec władz sądowych obejmowały tylko "porządek służbowy" i administrację sądownictwa, to w praktyce mógł ingerować również w orzecznictwo. W kwestii rozstrzygania wątpliwości prawnych mógł zwracać się do króla za pośrednictwem Rady Stanu. Minister miał wielki wpływ na skład całego aparatu wymiaru sprawiedliwości, gdyż on to proponował kandydatów do nominacji lub zatwierdzenia przez króla.

    Konserwatyzm – postawa językowa oparta na przekonaniu, że nie należy wprowadzać zbędnych innowacji językowych, ponieważ elementy już w języku istniejące całkowicie wystarczają. Postawa taka istniała już w polszczyźnie w XIX wieku. Konserwatyści językowi żywią więc niechęć wobec takich wyrazów jak puzzle (wystarczy "układanka"), a także wobec nowych form wyrazowych i ich odmian, jak "mielić" (według konserwatystów powinno być tradycyjnie "mleć", i odpowiednio: "mełłem", a nie "mieliłem") czy "ścielić" (tradycyjnie "słać" i odpowiednio: "słałem", a nie "ścieliłem"), ponieważ formy tradycyjne mają oparcie w historii języka. Bywa również, że konserwatyści żywią niechęć wobec neologizmów tworzonych przez pisarzy. Minister do spraw europejskich - potoczna nazwa Szefa Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej, który pełnił funkcję sekretarza Komitetu Integracji Europejskiej. 1 stycznia 2010 Komitet Integracji Europejskiej został zniesiony. Dokonano fuzji UKiE z MSZ i odtąd istnieje jako Departament KSE, czyli Departament obsługujący Komitet ds. Europejskich, którego przewodniczącym jest Minister ds. Europejskich. Zgodnie ze znowelizowaną ustawą o działach administracji rządowej urząd ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej i ministra właściwego do spraw zagranicznych pełni jedna osoba (obecnie Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski). Istotną rolę w dziedzinie spraw europejskich będzie odgrywał Sekretarz do Spraw Europejskich, będący sekretarzem stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

    Minister bez teki – potoczne określenie ministra-członka Rady Ministrów, który nie kieruje działem administracji rządowej i nie jest obsługiwany przez ministerstwo, lecz wypełnia zadania określone przez Prezesa Rady Ministrów. W Polsce po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r. możliwość taką stwarza jej art. 149. ust. 1. Minister zadaniowy, tak samo jak minister resortowy, pełni podwójną rolę, jest zarówno naczelnym organem administracji rządowej, jak i częścią organu kolegialnego – Rady Ministrów. Plan numeracji krajowej - zbiór reguł, ustalany przez organ regulujący funkcjonowanie infrastruktury operatorów, usług i jednostek terytorialnych. W Polsce, zgodnie z ustawą Prawo Telekomunikacyjne, plan numeracji krajowej dla sieci telefonicznych jest określany w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego ds. łączności (obecnie Ministra Administracji i Cyfryzacji, wcześniej m.in. Ministra Infrastruktury). Aktualnie obowiązuje Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 czerwca 2011 roku w sprawie planu numeracji krajowej dla publicznych sieci telefonicznych (Dz.U. Nr 131, poz. 765 z poźn. zm.). Plan numeracji krajowej powinien uwzględniać zalecenia Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego (ITU), w szczególności zalecenia ITU-T E.164.

    Stanisław Wawrzyniec Staszic, inne formy nazwiska: Stasic; Staszyc; Stazis, pseud.: Pisarz "Uwag nad życiem Jana Zamoyskiego"; S.; Zakordonowy obywatel pruski, (ur. przed 6 listopada 1755 w Pile, zm. 20 stycznia 1826 w Warszawie) – polski działacz oświeceniowy, pionier spółdzielczości, pisarz polityczny i publicysta, filozof i tłumacz, przyrodnik: geograf i geolog; ksiądz katolicki (przez niemal 20 ostatnich lat życia Staszic nie pełnił posługi duszpasterskiej i nie nosił sutanny). Minister stanu Księstwa Warszawskiego od 1809 roku, radca stanu Księstwa Warszawskiego od 1810 roku, zastępca ministra oświaty Królestwa Polskiego w latach 1818–1824, minister stanu Królestwa Polskiego od 1824 roku. Tytuł – godność nadawana określonej osobie/grupie osób, podkreślająca jej: pozycję w hierarchii, pełnioną funkcję, czy też urząd, określony zawód, zdobyte wykształcenie, itd. Określony tytuł może być także nadany jako godność honorowa, nadawana w celu podkreślenia zasług, czynów danej osoby, lub też z innych pobudek. Tytuły mogą być kadencyjne, dożywotnie, lub też dziedziczne. Pełny zakres tytułów (tytulatura) podawane są w zależności od stosowanej praktyki względem danego tytułu. Od poprzedniego wieku zaczęto stopniowo upraszczać dane tytulatury oraz zmniejszać zakres ich stosowania, zgodnie z duchem egalitaryzmu.

    Ahmat Taboye (także: Ahmad Taboye) - czadyjski literaturoznawca, kierownik wydziału literatury współczesnej na Uniwersytecie Ndżameńskim. Od 23 marca 2009 minister szkolnictwa wyższego, badań naukowych i kształcenia zawodowego w rządzie premiera Youssoufa Saleha Abbasa. Po zmianie rządu i objęciu funkcji premiera przez Emmanuela Nadingara zachował tekę ministra.

    Australijski minister spraw zagranicznych (en. Minister for Foreign Affairs, do 1970 r. Minister for External Affairs) odpowiada za całokształt polityki zagranicznej Australii. Jest to jedno z najważniejszych stanowisk w australijskim rządzie federalnym. Urząd ministra spraw zagranicznych był często sprawowany przez urzędującego premiera.

    Rada Rządząca jest to organ władzy księcia Monako. Rada zawiera 6 członków: Ministra Stanu który zasiada w radzie jako przewodniczący oraz 5 członków: 4 doradców: od Polityki Wewnętrznej, Finansów i Gospodarki, Środowiska i Miejskiego planowania oraz doradca od spraw socjalnych i zdrowia. W radzie zasiada również delegat księcia od spraw Polityki zagranicznej. Rada debatuje na temat projektów ustaw oraz rachunków które następnie są proponowane księciu oraz pozostałym członkom rady. Książę podejmuje ostateczną decyzję w kwestiach podejmowanych na sesjach rady, Minister Stanu pełni role najbliższego doradcy księcia. Znak Honorowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – tytuł honorowy stanowiący najwyższą formę wyrażenia uznania przez Ministra Obrony Narodowej oddziałom wojskowym za szczególne osiągnięcia w wykonywaniu zadań służbowych, realizowanych zarówno w kraju, jak i misjach poza jego granicami, nadawany na podstawie Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 września 1999 roku w sprawie wyróżniania żołnierzy, pododdziałów i oddziałów wojskowych i Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 września 2002 roku w sprawie wyróżniania pododdziałów i oddziałów wojskowych.

    Małżeństwo w polskim prawie: W polskim prawie małżeństwo definiuje się jako trwały, egalitarny związek mężczyzny i kobiety powstały z ich woli w sposób sformalizowany określony jako swoista dwustronna czynność prawna zbliżona do kategorii umów. W języku polskim słowo małżeństwo rozumiane jest jako związek kobiety i mężczyzny usankcjonowany prawnie.

    Dodano: 29.03.2012. 08:04  


    Najnowsze