• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Opole uhonorowało fizyka Teodora Kaluzę

    25.11.2010. 10:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Tablica poświęcona fizykowi Teodorowi Kaluzy zawisła 24 listopada w Opolu na domu, w którym w 1885 roku urodził się naukowiec - twórca pojęcia piątego wymiaru.

    Na tablicy umieszczony jest wizerunek naukowca, i tekst po polsku, angielsku i niemiecku: "W tym domu urodził się i mieszkał Teodor Kaluza (1885-1954), wybitny fizyk i matematyk". Tablicę ufundował Urząd Miasta.

    "Tablica jest częścią uzupełniania wiedzy opolan o wybitnych mieszkańcach miasta sprzed 1945 roku. Cieszę się, że znalazła się w tym miejscu, i będzie przypominała o tej pięknej postaci" - powiedział po odsłonięciu upamiętnienia prezydent Opola Ryszard Zembaczyński.

    Teodor Kaluza urodził się 9 listopada 1885 r. w Opolu w rodzinie profesora opolskiego gimnazjum - anglisty dr. Maxa Kaluzy i jego żony Amalii z Zarubów. Mieszkał w domu przy ulicy Strzelców Bytomskich na opolskiej wyspie Pasiece.

    W wieku trzech lat wyjechał z rodzicami do Królewca. Tam chodził do szkół i studiował. Obronił doktorat z fizyki oraz napisał rozprawę habilitacyjną z pogranicza matematyki i fizyki. W pracy naukowej zajmował się badaniami nad grawitacją i falami elektromagnetycznymi.

    Kaluza wprowadził do fizyki pojęcie piątego wymiaru, co zasugerowało jedność oddziaływań w fizyce i postawiło problem jednolitej teorii pola. To otworzyło możliwości badawcze wielu naukowcom - późniejszym laureatom Nagrody Nobla. Prace Kaluzy inspirowały samego Alberta Einsteina.

    Wcześniej, w dokumentach na temat Kaluzy jako miejsce jego urodzenia wymieniano Racibórz albo Królewiec. To, że naukowiec naprawdę urodził się w Opolu ustalił prof. Jan Kubik - naukowiec w katedrze fizyki materiałów Wydziału Budownictwa Politechniki Opolskiej.

    Kubik - z zamiłowania odkrywca i badacz niedocenianych lub zapomnianych uczonych-poprzedników, pochodzących ze Śląska odnalazł w archiwach opolskiego kościoła katedralnego wpis w księdze chrztów, zaświadczający o tym, że Theodor Franz Eduard Kaluza urodził się i mieszkał w Opolu - wówczas niemieckim Oppeln. JSZ

    PAP - Nauka w Polsce

    abe/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Theodor Franz Eduard Kaluza (ur. 9 listopada 1885 w Opolu, zm. 19 stycznia 1954 w Getyndze) – niemiecki matematyk i fizyk. Znany z prób unifikacji ogólnej teorii względności z elektromagnetyzmem przy pomocy aparatu przestrzeni pięciowymiarowej. Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii został utworzony w 1968 roku wraz z powołaniem do życia Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Powstał z połączenia odpowiednich wydziałów Filii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach. Zgodnie z zarządzeniem Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego, z 31 lipca 1968 r., Wydział kontynuował kierunki kształcenia i działalność naukową scalonych jednostek. Jego historię tworzyły takie postacie, jak: prof. Marek Kuczma, matematyk, twórca polskiej szkoły równań funkcyjnych; prof. Andrzej Pawlikowski, fizyk, twórca katowickiej fizyki teoretycznej; prof. August Chełkowski, fizyk i polityk, twórca szkół naukowych na Śląsku: fizyki molekularnej i fizyki ciała stałego, jego działalność naukowa znalazła uznanie zarówno w kraju, jak i za granicą. Instytut Matematyki i Fizyki Politechniki Opolskiej (IMiF PO) - jednostka dydaktyczno-naukowa należąca do struktur Wydziału Inżynierii Produkcji i Logistyki Politechniki Opolskiej. Dzieli się na 2 katedry. Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną z matematyką i fizyką. Siedzibą instytutu jest budynek przy ul. Luboszyckiej 3 w Opolu. Instytut powstał w 1975 roku jako jednostka międzywydziałowa. Obecnie jest on afiliowany przy Wydziale Inżynierii Produkcji i Logistyki.

    Instytut Fizyki Uniwersytetu Opolskiego (IF UO) - jednostka dydaktyczno-naukowa należąca do struktur Wydziału Matematyki, Fizyki i Informatyki Uniwersytetu Opolskiego. Dzieli się na 3 katedry, 1 zakład i 8 pracowni naukowych. Posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora. Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną z spektroskopią atomową, fizyką plazmy i astrofizyką, strukturą elektronowa i atomową fazy skondensowanej, fizyką teoretyczną, biofizyką oraz dydaktyką fizyki. Instytut oferuje studia na kierunku fizyka. Aktualnie w instytucie kształci się studentów w trybie dziennym na studiach I (licencjat lub inzynier), II (mgr) i III (dr) stopnia oraz na studiach podyplomowych. Jego kadrę naukową tworzy 24 pracowników: 4 profesorów, 5 doktorów habilitowanych, 14 doktorów i 1 magister, zatrudnia też 5 pracowników naukowo-technicznych . Siedzibą instytutu jest Gmach Główny Uniwersytetu Opolskiego położony przy ulicy Oleskiej w Opolu, powstały w latach 50. XX wieku. Niels Henrik David Bohr (ur. 7 października 1885 w Kopenhadze, zm. 18 listopada 1962 tamże) – duński fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w 1922 za opracowanie badania struktury atomu.

    Dom Studencki Mrowisko w Opolu - dom studencki należący do Uniwersytetu Opolskiego (wcześniej Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Powstańców Śląskich w Opolu), zlokalizowany w Opolu przy ulicy Katowickiej 87. Obiekt charakteryzuje się socrealistycznymi formami architektonicznymi. Powstał jako pierwszy tego typu obiekt w mieście w latach 1954-1956. Wydział Chemii Uniwersytetu Opolskiego (WCh UO) – jeden z 8 wydziałów Uniwersytetu Opolskiego, powstały 1 września 2008 roku w wyniku reorganizacji Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii oraz podzielenia go na wyżej wymieniony i Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki Uniwersytetu Opolskiego. Kształci studentów na kierunku chemia zaliczanym do nauk przyrodniczych, na studiach stacjonarnych.

    Dariusz Wasik – polski fizyk, doktor habilitowany, profesor UW, były prodziekan ds. studenckich Wydziału Fizyki UW, obecny kierownik Studium Doktoranckiego. Pracuje w Zakładzie Fizyki Ciała Stałego Instytutu Fizyki Doświadczalnej Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Marek Szopa (ur. 1958) – profesor fizyki, pracownik Zakładu Fizyki Teoretycznej Wydziału Matematyki Fizyki i Chemii Uniwersytetu Śląskiego, Przewodniczący Rady Naukowej kierunku Ekonofizyka.

    Jerzy Andrzej Przystawa (ur. 29 kwietnia 1939 w Czortkowie, zm. 3 listopada 2012 we Wrocławiu) – polski naukowiec, fizyk, profesor dr hab., specjalista kwantowej teorii ciała stałego, nauczyciel akademicki na Uniwersytecie Wrocławskim (były kierownik Zakładu Fizyki Fazy Skondensowanej i Teorii Wielu Ciał w Instytucie Fizyki Teoretycznej).

    Kampus Uniwersytetu Opolskiego zwany także jako Miasteczko Akademickie Uniwersytetu Opolskiego (do 1994 roku Miasteczko akademickie Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Powstańców Śląskich w Opolu - kampus Uniwersytetu Opolskiego grupujący głównie wydziały opolskiej uczelni oraz domy studenckie. Zlokalizowany jest w centrum miasta miasta. Całość kompleksu jest sukcesywnie wznoszona od lat 50. XX wieku.

    Maciej Lewenstein (ur. 1955 w Warszawie) – polski fizyk teoretyk o specjalności fizyka statystyczna, optyka kwantowa, sieci neuronowe. Magister Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego z 1978. Doktorat w Essen University (promotor prof. Fritz Haake) w 1983. Rozprawę habilitacyjną wykonał w Instytucie Fizyki Polskiej Akademii Nauk w 1986. Pracował jako PostDoc z laureatem Nagrody Nobla, prof. Royem Glauberem na Uniwersytecie Harvarda, potem zatrudniony był w Saclay (francuskim Centrum Badań Jądrowych - CEA), następnie jako profesor na Uniwersytecie w Hanowerze. Od 2005 r. pracuje w Instytucie Fotoniki (ICFO) w Castelldefels i Katalońskiej Instytucji Badań i Studiów Zaawansowanych w Barcelonie. Tytuł profesorski otrzymał 11 maja 1993 w dziedzinie nauk fizycznych. Instytut Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Opolskiego (IMI UO) - jednostka dydaktyczno-naukowa należąca do struktur Wydziału Matematyki, Fizyki i Informatyki Uniwersytetu Opolskiego. Dzieli się na 2 katedr, 5 zakładów i 1 pracownie naukowe. Posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora. Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną z ogólnymi systemami algebraicznymi, logiką matematyczną, zastosowaniem matematyki w fizyce i naukach technicznych, topologią ogólną, informatyką teoretyczną, teorią procesów stochastycznych, teorią grafów oraz zastosowaniem informatyki. Instytut oferuje studia na kierunkach matematyka, informatyka. Aktualnie na instytucie kształci się studentów w trybie dziennym i zaocznym. Jego kadrę naukową tworzy 41 pracowników: 6 profesorów, 9 doktorów habilitowanych, 19 doktorów i 7 magistrów. Siedzibą instytutu jest Główny Gmach Uniwersytetu Opolskiego położony przy ulicy Oleskiej w Opolu, powstały w latach 50. XX wieku.

    Józef Sienkiewicz (ur. 1954 w Pasłęku) – fizyk, specjalista z zakresu fizyki teoretycznej, fizyki atomowej, fizyki komputerowej oraz informatyki stosowanej, profesor zwyczajny na Politechnice Gdańskiej. W latach 2008 do 2012 dziekan na Wydziale Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej, od roku 2012 – prorektor ds. nauki Politechniki Gdańskiej.

    Dodano: 25.11.2010. 10:04  


    Najnowsze