• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pierwszy polski niepublikowany dokument II wojny światowej

    01.09.2010. 01:05
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Niepublikowany dotąd meldunek sytuacyjny z 1 września 1939 r. z godz. 4.49 informuje o niemieckich bombowcach lecących w kierunku Wielunia. Ten pierwszy polski dokument II wojny światowej udostępniło PAP Centralne Archiwum Wojskowe. "Nad nami w tej chwili widzę samoloty bombowce lecą straszną szybkością straż graniczna melduje, że Niemcy atakują na dwie strony samolotami Rudniki Radoszczów" - napisał 1 września 1939 r. o godz. 4.49. kapral Wilkosz, operator stacji juzowej (rodzaj ówczesnego dalekopisu - PAP) Muchawiec w okolicach Wielunia.

    "Meldunek sytuacyjny jest pierwszym chronologicznie zachowanym polskim dokumentem II wojny światowej" - podkreślił w rozmowie z PAP dr Czesław Andrzej Żak, dyrektor Centralnego Archiwum Wojskowego. Dodał, że dokument dotąd nie był publikowany i jest bardzo mało znany.

    Stacja juzowa, z której nadany został meldunek sytuacyjny, obsługiwała zgrupowanie płk. Jerzego Grobickiego, złożone z wieluńskich batalionów Obrony Narodowej oraz 1. pułku kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza, należący do Armii "Łódź". Oddziały te 30 sierpnia 1939 r. opuściły Wieluń, a w chwili wybuchu wojny dowództwo zgrupowania znajdowało się w Walichnowach.

    Meldunek sytuacyjny powstawał na gorąco w trakcie ataku niemieckiego lotnictwa. Pisany zaczął być o godzinie 4.49, ale zawiera też odniesienia do sytuacji z 4.55. "Meldować, że kryptonim Ignac melduje, że w kierunku Wielunia jechało 20 m (maszyn - PAP) bombowców nieprzyjacielskich o godz. 04 e 55 k krążyły nad Ignacem i odleciały nad Wieluń...".

    Wieluń został zaatakowany przez jednostki Luftwaffe podlegające dowódcy lotnictwa do zadań specjalnych gen. Wolframowi von Richthofenowi. Wśród nich był m.in. I dywizjon 76 pułku bombowców nurkujących, pod dowództwem kapitana Waltera Siegela. W jego składzie byli lotnicy z Legionu Kondor, którzy zbombardowali w 1937 r. Guernikę.

    W wyniku terrorystycznego ataku niemieckiego lotnictwa na Wieluń, który trwał do godziny 14, zginęło ponad 1200 osób. Niektóre źródła podają nawet liczbę 2000 ofiar śmiertelnych. Bomby zrzucone na Wieluń przez "stukasy" (Junkersy Ju 87) zniszczyły w 75 proc. miasto. Straty w samym centrum były jeszcze większe i sięgały 90 proc.

    Zniszczeniu uległy m.in. Szpital Wszystkich Świętych i najstarszy wieluński kościół parafialny, pw. św. Michała Archanioła, zbudowany na początku XIV. Po bombardowaniach na starym rynku ocalało jedynie kolegium pijarów.

    Wieluń był niewielkim 16-tysięcznym miasteczkiem położonym 21 km od granicy III Rzeszy. W chwili ataku niemieckiego nie stacjonowały w nim żadne jednostki Wojska Polskiego, nie było tam również stanowisk obrony przeciwlotniczej. Nie tylko z punktu widzenia militarnego, ale również gospodarczego nie stanowiło ono żadnego istotnego celu dla Luftwaffe. Nie było w nim bowiem zakładów przemysłowych, nie przebiegały przez nie ważne linie komunikacyjne.

    W kampanii wrześniowej 1939 r. niemieckie siły zbrojne po raz pierwszy wykorzystały lotnictwo w skali masowej do walki z bezbronną ludnością. Wojna totalna podjęta przez niemieckie dowództwo miała przerazić społeczeństwo polskie i sparaliżować jego wolę oporu. Szymon Datner, w opracowaniu dotyczącym zbrodni niemieckich dokonanych w czasie kampanii wrześniowej, ustalił, że co najmniej 158 miast i osiedli otwartych na terenie Polski stało się w tym okresie ofiarami barbarzyńskich nalotów Luftwaffe.

    Centralne Archiwum Wojskowe zapowiada, że prezentowany dokument wraz z wieloma innymi znajdzie się w publikacji poświęconej bezpośrednim przygotowaniom Polski do obrony przed 1 września 1939 r.

    * Fotokopia meldunku sytuacyjnego z 1 września 1939 r. godz. 4.49 udostępniona na portalu historycznym dzieje.pl, prowadzonym wspólnie przez Polską Agencję Prasową i Muzeum Historii Polski.

    PAP - Nauka w Polsce

    wka/ mjs/ ls/ mow/ krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Bombardowanie Wielunia – seria ataków lotnictwa niemieckiego na polskie miasto Wieluń 1 września 1939. Ataki były przeprowadzone przez bombowce nurkujące typu Ju 87B. Jest ono przywoływane jako przykład bestialstwa i nieuzasadnionego terroru niemieckiego lotnictwa. Nalot przeprowadzono nagle, bez wypowiedzenia wojny Polsce przez III Rzeszę. Jego skutkiem było zniszczenie zabudowy miejscowości w 75 procentach, ze szpitalem i zabytkami włącznie. Szacunki odnośnie strat w ludności są bardzo rozbieżne. Obrona Helu (także Bitwa o Hel) – działania zbrojne prowadzone podczas wojny obronnej 1939 r. przez polskie oddziały w dniach od 1 września do 2 października 1939 roku, mające na celu obronę Rejonu Umocnionego Hel przed nacierającymi wojskami niemieckimi. Załoga Helu była ostatnią placówką, która bez żadnych nadziei wsparcia skapitulowała podczas obrony Wybrzeża w kampanii wrześniowej 1939. Bombardowanie Warszawy – seria nalotów wykonana przez Luftwaffe podczas bitwy o Warszawę. Stolicy broniły pododdziały Ośrodka Obrony Przeciwlotniczej Warszawa (czynna OPL), bierna OPL oraz – do 6 września – Brygada Pościgowa. Ze względu na niepełne dane niemieckie (zniszczenie części archiwów pod koniec wojny) wszystkie szczegóły nalotów nie są znane.

    Chrusty - dzielnica Wielunia. Wieś całkowicie włączona do Wielunia w 1988 roku, składa się na nią kilka ulic, z których najistotniejszą jest ulica Jagiełły. Ulica Wieluńska - jedna z zabytkowych ulic w Częstochowie, położona w bezpośrednim sąsiedztwie Jasnej Góry. Ma około 300 metrów długości, a różnica wysokości między początkiem i końcem ulicy wynosi 20 m. Ulicą wiódł niegdyś trakt z Jasnej Góry do Wielunia. Ulica wychodzi z Rynku Wieluńskiego, a równoległy do niej jest Zaułek Wieluński.

    Muzeum Ziemi Wieluńskiej w Wieluniu – ośrodek badań pradziejów ziemi wieluńskiej założony w 1926 przez Polską Macierz Szkolną (uroczyste otwarcie miało miejsce 10 października 1926). W okresie 1936-1939 nazwane imieniem Marszałka Józefa Piłsudskiego. W trakcie wojny utraciło wszystkie swoje zbiory. Utworzone od podstaw ponownie w styczniu 1964 przez późniejszego długoletniego (do 1990) jego dyrektora, Stanisława Tadeusza Olejnika. Nowo zgromadzone zbiory udostępnione zostały do zwiedzana w 1969. Marius Emmerling - ur. w 1967 (Katowice). Od 1982 mieszka w Niemczech. Z wykształcenia trener piłkarski, autor książek na temat lotnictwa niemieckiego Luftwaffe w okresie II wojny światowej. We wstępie do swojej książki twierdzi że przez kilkanaście lat zajmował się badaniem działań niemieckiej Luftwaffe, zwłaszcza podczas kampanii wrześniowej, opierając się na materiałach zgromadzonych w niemieckich archiwach. Praca ta doprowadziła go do wydania trzech książek na ten temat w wydawnictwie Armagedon Books. Marius Emmerling publikował na łamach Aero Journal, Militarii XX Wieku, Lotnictwa Wojskowego i Lotnictwa. Opublikował w Niemczech 48-stronicową publikację dotyczącą Me163; była ona następnie wydana w Stanach Zjednoczonych przez wydawnictwo Schiffera. Jego książka była prezentowana w telewizji polskiej. Znajduje się również w bibliotece wyższej szkoły oficerskiej sił powietrznych w Dęblinie.

    1 Armia (niemiecka), niem. 1. Armee – jedna z niemieckich armii z czasów II wojny światowej. Utworzona 26 sierpnia 1939 z XII Okręgu Wojskowego. Z początkiem kampanii wrześniowej rozlokowana na granicy francuskiej. Bitwa o Hel, także Obrona Helu – obrona Helu przez polskie oddziały w dniach od 1 września do 2 października 1939 roku. Załoga Helu była ostatnią placówką, która bez żadnych nadziei wsparcia skapitulowała podczas obrony Wybrzeża w kampanii wrześniowej 1939.

    Stanisław Tadeusz Olejnik (ur. 25 stycznia 1935 w Okalewie koło Wielunia) – historyk, regionalista. Przez wiele lat kierował Muzeum Regionalnym w Wieluniu. W latach 1966-1972 był redaktorem wieluńskiego oddziału "Głosu Robotniczego". Od 1997 profesor Akademii Świętokrzyskiej (na emeryturze od 2005). Od 2003 roku członek Rady Towarzystw Naukowych Polskiej Akademii Nauk. Jego główne zainteresowania badawcze dotyczą historii regionalnej (Wieluń i okolice), historii straży pożarnych oraz historii Polski okresu zaborów i II wojny światowej.

    Bitwa graniczna – pierwsza faza kampanii wrześniowej 1939 roku. Polska doktryna obronna zakładała w pierwszej kolejności obronę granic kraju w razie ataku ze strony Niemiec. I to właśnie nad granicami Polski rozegrały się pierwsze walki z wojskami III Rzeszy.

    Masłowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Wieluń, położona w odległości 6 km od Wielunia. Miejscowość leży przy drodze wojewódzkiej nr 481 z Łasku do Wielunia. Kocioł radomski - termin z okresu kampanii wrześniowej oznaczający okrążenie sił Południowego Zgrupowania armii Prusy przez wojska III Rzeszy w okolicy Radomia wskutek przegranej przez Wojsko Polskie bitwy pod Iłżą (8-9 września 1939).

    Kurów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Wieluń. Położona przy bocznej drodze w odległości ok. 5 km na zachód od Wielunia. Klusiny - Kolonia wsi Sieniec położonej w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Wieluń. Kolonia w roku 2008 składała się z 5 gospodarstw z czego 2 zostały wyburzone w 2011 roku, ponieważ leżały w pasie projektowanej obwodnicy północnej Wielunia.

    5 Armia, niem. 5. Armee – jedna z niemieckich armii z czasów II wojny światowej. Utworzona została w sierpniu 1939 roku w VI Okręgu Wojskowym. W trakcie trwania kampanii wrześniowej znajdowała się w składzie Grupy Armii C i dozorowała zachodnią granicę na Westwallu. W październiku tego roku przekształcona w 18 Armię. Błonie Dzielnica Wielunia obejmująca ulice: Kochelskiego, Błońską, Wodną, Poprzeczną, Sejmu Czteroletniego, Wodną, Zamiejską oraz większą część ulicy Ciepłowniczej. W okresie międzywojennym tą nazwą określano tereny pomiędzy linią kolejową a obecną ulicą Głowackiego. Na błoniach znajduje się między innymi: ciepłownia miejska oraz Powiatowy Urząd Pracy. Błonie nazwa folwarku znajdującego się w granicach miasta Wielunia. Po raz pierwszy nazwa ta pojawia się w 1447 roku gdy starosta wieluński otrzymał od mieszczan wieluńskich równinę miejską zwaną Błonie w zamian za łąkę grodzką.

    Dodano: 01.09.2010. 01:05  


    Najnowsze