• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pijesz mleko? Mieszkańcy Europy Środkowej pili mleko już 7500 lat temu

    18.09.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Najnowsze badania pokazują, że około 7500 lat temu społeczności hodowlane Europy Środkowej przyczyniły się do zmiany sposobu trawienia laktozy zawartej w mleku. Niemieccy i brytyjscy naukowcy w artykule opublikowanym w czasopiśmie Public Library of Science (PLoS) Computational Biology odkryli nowe fakty na temat zmian genetycznych, które umożliwiły wczesnym ludom europejskim picie mleka bez żadnych szkodliwych skutków.

    Poprzednio badacze sądzili, że pić mleko bez żadnych efektów ubocznych mogli wyłącznie mieszkańcy Europy Północnej, ponieważ z braku światła słonecznego cierpieli na niedobór witaminy D. W najnowszym badaniu naukowcy użyli komputerowego modelu symulacyjnego do zbadania rozprzestrzenienia się w Europie zdolności wytwarzania laktazy (tzn. tolerancji na laktozę), hodowli zwierząt mlecznych, pozostałych sposobów zdobywania pożywienia oraz genów.

    "U większej części dorosłej populacji na świecie nie jest wytwarzany enzym nazywany laktazą, co uniemożliwia trawienie laktozy, cukru zawartego w mleku", wyjaśnia profesor Mark Thomas z Wydziału Genetyki, Ekologii i Środowiska na University College London. "Jednak większość Europejczyków posiada zdolność wytwarzania laktazy przez całe życie".

    Naukowcy odkryli, że zdolność wytwarzania laktazy jest powiązana z pojedynczą zmianą genetyczną zwiększającą szanse przeżycia. Mleko zaczęto spożywać po udomowieniu zwierząt. Według naukowców zdolność wytwarzania laktazy najprawdopodobniej wykształciła się równocześnie ze zwyczajem hodowli zwierząt mlecznych. Jednakże okres pojawienia się tej cechy w Europie nie został oszacowany, a także nie zostały wyjaśnione czynniki, które wpłynęły na jej gwałtowne rozprzestrzenienie się.

    Autorzy wyjaśniają: "W trakcie badania zostały przeprowadzone symulacje rozprzestrzeniania się zdolności wytwarzania laktazy i hodowli w Europie. Wykazano, że początkowo pojawiła się ona około 7500 lat temu na centralnych Bałkanach i w Europie Środkowej wśród ludów z kręgu kultury ceramiki wstęgowej (określonej przez niemieckiego archeologa Friedricha Klopfleischa (1831-1898) mianem pierwszej prawdziwej środkowoeuropejskiej społeczności hodowlanej)".

    "Dowiedziono także, że wbrew powszechnemu przekonaniu fakt spożywania witaminy D zawartej w pożywieniu nie ma znaczenia, jeśli chodzi o wyjaśnienie występowania zdolności wytwarzania laktazy u współczesnych ludów północnoeuropejskich".

    Dlaczego spożywanie świeżego mleka jest tak korzystne? Badacze stwierdzili, że spożywając mleko, można skompensować niewystarczającą ilość światła słonecznego i obniżoną produkcję witaminy D - zjawiska charakterystyczne na terenach północnych. Według ekspertów witamina D jest niezbędna w procesie wchłaniania wapnia, a mleko jest dobrym źródłem obu składników odżywczych. Mleko jest też dobrym i kalorycznym źródłem białka.

    Dane wskazują także, że hodowlę zwierząt mlecznych w południowo-wschodniej Europie wprowadzono wkrótce po rozpoczęciu chowu zwierząt w ogóle.

    Po uwzględnieniu wyników przeprowadzonych symulacji oraz odkryć archeologicznych, archeozoologicznych oraz archeometrycznych wiarygodnym wnioskiem jest powiązanie geograficznej genezy rozprzestrzenienia się zdolności do wytwarzania laktazy z pojawieniem się hodowli bydła mlecznego sześć tysięcy lat p.n.e.

    "Region pochodzenia kultury ceramiki wstęgowej - północno-zachodnia część obecnego terytorium Węgier oraz południowa-zachodnia część Słowacji - jest ściśle skorelowany z otrzymanymi wynikami", zauważyli autorzy badania.

    Swój wkład w odkrycia wnieśli także naukowcy z niemieckiego Uniwersytetu Jana Gutenberga i brytyjskiego Uniwersytetu w Reading.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    PLoS Computational Biology:
    http://www.ploscompbiol.org/

    University College London:
    http://www.ucl.ac.uk/

    Źródło danych: PLoS Computational Biology; University College London
    Referencje dokumentu: Itan Y. et al. (2009) The origins of lactase persistence in Europe (Geneza zdolności wytwarzania laktazy w Europie). PLoS Computational Biology 5:e1000491. DOI: 10.1371/journal.pcbi.1000491.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Nietolerancja laktozy jest rodzajem nietolerancji pokarmowej, która spowodowana jest niedostatecznym trawieniem laktozy, dwucukru obecnego w niektórych pokarmach mlecznych. Zbyt mała aktywność laktazy, enzymu odpowiedzialnego za trawienie laktozy prowadzi do występowania objawów kliniczych, pod postacią: biegunek, nadmiernego wytwarzania gazów jelitowych, wzdęć i kurczowych bólów brzucha. W wypadku występowania tej nietolerancji należy unikać spożywania mleka i tych produktów żywnościowych oraz leków, które zawierają laktozę. Public Library of Science (PLoS) – projekt non-profit rozwijania zbioru czasopism naukowych i innej literatury naukowej, dostępnego na licencjach wolnej dokumentacji. W 2006 r. w ramach tego projektu publikowane były następujące czasopisma: PLoS Biology, PLoS Medicine, PLoS Computational Biology, PLoS Genetics, PLoS Pathogens i PLoS Clinical Trials. Serwatka - ciecz prawie klarowna, będąca pozostałością po całkowitym ścięciu mleka krowiego. Zawiera do 5% laktozy, do 1% białka i do 0,5% tłuszczu oraz sole mineralne i witaminy. Stanowi połowę suchej masy mleka (druga połowa jest zawarta w oddzielonym od serwatki skrzepie).

    PLOS Computational Biology (do 2012 r. PLoS Computational Biology) – recenzowane czasopismo naukowe, publikujące na zasadach wolnej licencji prace naukowe z dziedziny biologii ze szczególnym uwzględnieniem prac, które z użyciem metod obliczeniowych pogłębiają wiedzę na temat systemów żywych na każdym poziomie: od pojedynczych cząsteczek po komórki, od populacji do całych ekosystemów. Główna siedziba redakcji czasopisma mieści się w Stanach Zjednoczonych, a czasopismo publikowane jest w języku angielskim. Mleko ryżowe – napój na bazie zboża, przeważnie robione z brązowego ryżu, w przepisach domowych słodzone cukrem lub syropem z agawy, w nowoczesnych, oraz tradycyjnych (np. japońskich), komercyjnych wersjach bez dodatku cukru. W porównaniu z mlekiem krowim, zawiera więcej węglowodanów, ale nie zawiera znaczących ilości wapnia i białka, a cholesterolu oraz laktozy – w ogóle. Komercyjne marki mleka ryżowego często są wzbogacane w witaminy i sole mineralne, włącznie z wapniem, witaminę B12, witaminę B3, i żelazo.

    Serowarstwo – dział mleczarstwa zajmujący się wyrobem serów. Podstawowym surowcem do ich produkcji jest mleko uzyskiwane od samic zwierząt hodowlanych (krów, owiec, kóz, bawołów, wielbłądów, jaków, reniferów itp.). Każde z nich nadaje odmienny, niepowtarzalny smak serowi, który będzie z niego wyprodukowany. Mleko krowie jest słodkawe, łagodne i subtelne w smaku. Mleko bawolic domowych ma nieco orzechowy posmak. Mleko owcze jest nieco słodsze od mleka krowiego. Mleko kozie jest również łagodne i ma aromatyczny posmak. Bydło, rogacizna – ogólna nazwa zwierząt hodowlanych z rodziny krętorogich hodowanych celem uzyskania mleka, mięsa, tłuszczu, skóry oraz siły pociągowej.

    Gruczoły mlekowe - zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych. Są również nazywane sutkami, jednak niektóre zwierzęta mają gruczoły mlekowe niebędące sutkami: u ssaków niższych oraz stekowców (prassaków) mleko wydzielane jest przez gruczoł w konkretnych miejscach bezpośrednio na skórę samicy. Mleko migdałowe – zamiennik mleka krowiego stworzony z pasty migdałowej, która była również podstawą wielu dań kuchni średniowiecznej. W przeciwności do mleka krowiego nie zawiera laktozy, ani cholesterolu, dlatego może być używany jako jego substytut. Jest to rodzaj mleka, które pojawia się w wielu przepisach średniowiecznych na potrawy wielkopostne, lub innych jako zastępnik mleka krowiego.

    Kumys (w Mongolii nazywany ajrag) to mleczny napój alkoholowy powstający w wyniku fermentacji alkoholowej cukru mlecznego. Kumys jest alkoholem musującym, zawiera, prócz zmniejszonej ilości cukru i produktów jego fermentacji (alkoholu) inne składniki mleka (mniej więcej w zwykłym stosunku). Kumys jest tradycyjnym napojem koczowniczych ludów centralnej Azji (mongolskich, kirgiskich, tatarskich, baszkirskich). Podstawą napoju jest mleko klaczy, czasem jednak przyrządza się go z mleka jaka, oślego, wielbłądziego, lub owczego.

    Dodano: 18.09.2009. 15:11  


    Najnowsze