• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Porozumienie Jastrzębskie

    30.08.2010. 14:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Porozumienie Jastrzębskie było trzecim, po Gdańskim i Szczecińskim, podpisanym latem 1980 r. Zdaniem wielu historyków, masowe strajki na Śląsku, których efektem były ustalenia zawarte w Jastrzębiu, wpłynęły na tempo i skuteczność negocjacji prowadzonych w Gdańsku i Szczecinie.



    Oprócz poparcia wszystkich 21 postulatów gdańskich, wolnych sobót dla całej Polski oraz zniesienia niszczącej więzi rodzinne "czterobrygadówki", górnicy wywalczyli m.in. podnoszenie zarobków w ślad za wzrostem kosztów utrzymania. Władza zgodziła się też na wiele branżowych postulatów pracowników kopalń. Strajk w kopalni "Manifest Lipcowy" (obecnie "Zofiówka") rozpoczął się 27 sierpnia na nocnej zmianie i miał przede wszystkim charakter solidarnościowy z protestującymi załogami Gdańska i Szczecina.

    Do 21 postulatów gdańskich górnicy dołożyli własne. Podpisane 3 września ok. 5.40 rano, po kilkunastu godzinach negocjacji, porozumienie objęło 29 punktów. Ustalono m.in. wprowadzenie wszystkich wolnych sobót od początku 1981 r. oraz przyjęto zasadę bezwarunkowego przestrzegania dobrowolności pracy w dni ustawowo wolne. Zniesiono czterobrygadowy system pracy górników, co dało im wolne niedziele.

    Ustalono też, że postulatem obniżenia wieku emerytalnego górników, aby m.in. mogli przechodzić na emeryturę po 25 latach pracy pod ziemią, zajmie się Sejm. Spora część przyjętych postulatów dotyczyła spraw socjalnych górników, ale także one miały później znaczenie dla pracowników w całej Polsce. Np. częstą wśród górników pylicę płuc zaliczono do chorób zawodowych, a jednocześnie uzależniono zaliczanie innych chorób do tej kategorii od opinii związków zawodowych, z czego korzystały potem także inne branże.

    Porozumienie zagwarantowało wszystkim górnikom deputat węglowy i dodatek za rozłąkę z rodziną dla mieszkających poza domem. Świadczenia rodzinne miały być od tej pory jednolite w całej Polsce, co oznaczało ich podwyżkę do poziomu obowiązującego w wojsku i milicji. Władza zobowiązała się, że od 1981 roku ustalony będzie pułap minimalnych i maksymalnych płac w kraju. Przyjęto również postulat sprzedaży mięsa i jego przetworów jedynie w ogólnej sieci handlowej (zamiast także w tzw. sklepach komercyjnych, po wyższych cenach) oraz likwidację talonów na atrakcyjne towary przemysłowe. Górnicy domagali się jednocześnie, aby zaopatrzenie w te towary było lepsze, a mięso było lepszej, jakości i w większym wyborze.

    Jeden z punktów porozumienia wskazywał na konieczność racjonalnej gospodarki złożami węgla, uznanego za dobro ogólnonarodowe. Górnicy wywalczyli ponadto przestrzeganie zakazu zatrudnienia pracowników do pracy na rzecz dyrekcji kopalń, obietnicę ograniczenia zatrudnienia w administracji oraz możliwość wnioskowania przez związki zawodowe o zmiany kadrowe w zakładach pracy.

    W postanowieniach końcowych porozumienia uzgodniono powołanie komisji mieszanej, której zadaniem było czuwanie nad realizacją ustaleń. Taki mechanizm miał sprawić, aby sprawy sporne i różnice w interpretacji zapisów rozstrzygali ci, którzy tworzyli porozumienie. Strajkujący otrzymali gwarancję bezpieczeństwa i zapewnienie, że nie będą karani za strajk.

    PAP - Nauka w Polsce

    mab/ pz/ mjs/ woj/ krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Porozumienia jastrzębskie – porozumienie podpisane 3 września 1980 w Jastrzębiu-Zdroju przy Kopalni Węgla Kamiennego "Manifest Lipcowy" (obecnie: "Zofiówka"), przez Komisję Rządową (przewodniczący Aleksander Kopeć) i Prezydium Międzyzakłodowego Komitetu Strajkowego (przewodniczący Jarosław Sienkiewicz). Jest zaliczane do Porozumień sierpniowych. Związek Zawodowy Górników w Polsce (ZZGwP) - związek zawodowy pracowników przemysłu górniczego i ciepłowniczego w Polsce. ZZG walczy o prawo do ochrony przed ubóstwem i marginalizacją społeczną oraz prawa do sprawiedliwego wynagrodzenia, wystarczającego do zapewnienia godziwego poziomu życia. Związkowcy opowiadają się za prawem do poszanowania godności w pracy oraz równego traktowania w sprawach zatrudnienia i wykonywania zawodu. Związek tworzą grupy górników poszczególnych zakładów tzw. "środowiska" : Strajki lubelskie 1980, Lubelski Lipiec - pierwsze strajki w Lublinie i Świdniku zapoczątkowujące erę Solidarności. Strajki rozpoczęły się w Państwowych Zakładach Lotniczych w Świdniku na Wydziale Obróbki Mechanicznej 8 lipca 1980 roku a ich bezpośrednią przyczyną była podwyżka cen żywności. Robotnicy byli też niezadowoleni z warunków pracy i z istnienia uprzywilejowanych grup. Uczestnicy tamtych wydarzeń wspominają, że przełomem było to, iż ludzie przestali się bać. Wśród postulatów były żądania likwidacji przywilejów dla rządzących. Strajk trwał do 11 lipca kiedy "komitet postojowy" podpisał porozumienia.

    Porozumienie zakładowe (niem. Betriebsvereinbarung) - porozumienie między pracodawcą i radą zakładową regulujące ich wzajemne prawa i obowiązki oraz stanowiące wiążące normy w zakresie indywidualnych stosunków pracy i innych stosunków między pracownikami a pracodawcą. Do zawarcia porozumienia wymagana jest forma pisemna i złożenie podpisów przez obie strony. Sprawy uregulowane w układzie zbiorowym nie mogą być przedmiotem porozumienia, chyba że układ dopuszcza taką możliwość lub regulacja w porozumieniu jest korzystniejsza dla pracowników. 21 postulatów MKS – lista postulatów ogłoszonych 17 sierpnia 1980 przez Międzyzakładowy Komitet Strajkowy. Listę otwierało żądanie utworzenia wolnych związków zawodowych. Pozostałe dotyczyły przestrzegania konstytucyjnych praw i wolności, zniesienia przywilejów partyjnych oraz poprawy warunków bytowych społeczeństwa.

    Strajk dokerów w Porcie Gdańskim - 10 sierpnia 1946 rozpoczął się w Gdańsku Nowym Porcie bunt 2000 dokerów domagających się poprawienia warunków pracy w Porcie Gdańsk. Protestujący zebrali się pod budynkiem zatrudnienia, gdzie doszło to konfliktu z funkcjonariuszami Urzędu Bezpieczeństwa. Gdy jeden z robotników (Roman Hersztek) został postrzelony przez funkcjonariuszy, pozostali w odwecie zabili dowódcę oraz poturbowali pozostałych. Nowy Port został otoczony kordonem wojska oraz wprowadzono godzinę milicyjną. Nakaz pracy – przymus pracy wprowadzany przez władzę w krajach rządzonych przez partie komunistyczne. Miał on na celu zwiększenie rozwoju gospodarczego kraju, zlikwidowanie bezrobocia oraz zwiększenie poparcia dla władzy. Jednym z popularniejszych miejsc pracy był PGR. Nakaz pracy miał bezpośredni związek z likwidacją klas społecznych. Kolejnym celem nakazów pracy (wśród nauczycieli) była likwidacja gwar i języków mniejszości. W tym celu ściągano nauczycieli z innych rejonów Polski. Natomiast wśród milicjantów miał zapobiegać korupcji.

    Łódzkie strajki sierpniowo-wrześniowe 1980 roku: Miasto Łódź w lecie 1980 roku znalazło się na drugim planie wydarzeń, które miały w obecnym czasie miejsce w Polsce. Tysiące ludzi w łódzkich fabrykach i innych zakładach pracy, które w sierpniu zdecydowały się rozpocząć strajk miało świadomość uczestniczenia w przemianie, która dokonywała się na terenie kraju. Odnosząc łódzkie strajki do ogólnej sytuacji, jaka miała miejsce w Polsce w sierpniu i wrześniu 1980 roku, można dokonać ich klasyfikacji na: Strajk solidarnościowy - strajk w obronie praw i interesów pracowników, którzy nie mają prawa do strajku, zorganizowany przez związek zawodowy działający w innym zakładzie pracy.

    Federacja Związków Zawodowych "Metalowcy" (FZZ "Metalowcy") – działająca na terenie dużych zakładów przemysłu ciężkiego, wytwórczego i mechanicznego federacja związków zawodowych, zrzeszających ludzi pracy przeważnie o poglądach lewicowych. Federacja należy do centrali związkowej Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych. Przewodniczącym Federacji jest Romuald Wojtkowiak.

    Medycyna pracy – specjalność lekarska, której przedmiotem jest badanie wpływu środowiska pracy na pacjenta, diagnostyka, leczenie i profilaktyka chorób zawodowych. Lekarz medycyny pracy zajmuje się badaniami profilaktycznych pracowników (wstępne, okresowe, kontrolne), prowadzeniem poradni zakładowej dla pracowników z gabinetami specjalistycznymi, przeprowadzeniem badań uczniów, badań kierowców, osób pracujących na morzu (marynarzy, rybaków), nurków i płetwonurków oraz badań osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń.

    Narodowa Organizacja Pracy - nacjonalistyczna organizacja zawodowa pozostająca pod wpływami Ruchu Narodowo-Radykalnego Falanga. Z inicjatywy Falangi w sierpniu 1937 roku utworzono Komitet Organizacyjny Narodowych Związków Zawodowych kierowany przez Stefana Holtorp de Haltorfa. Na początku 1938 roku Komitet został przekształcony w Narodową Organizację Pracy. W skład NOP wchodziły: Narodowy Związek Zawodowy Pracowników Przemysłu Chemicznego, NZZ Dozorców Domowych, NZZ Pracowników Przemysłu Metalowego, NZZ Pracowników Handlowych Bankowych i Biurowych, NZZ Pracowników Budowlanych, NZZ Transportowców, Narodowy Związek Pracowników Przemysłu Włókienniczego i Polski Związek Zawodowy Pracowników Przemysłu Spożywczego i Pokrewnych Zawodów. W sierpniu 1939 roku NOP przyłączył się do sanacyjnego Zrzeszenia Polskich Związków Zawodowych. Piotr Maliszewski (ur. 19 maja 1960 w Lidzbarku Warmińskim) – polski działacz opozycji w czasach PRL, jeden z organizatorów strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980. W początkowym okresie strajku prowadził negocjacje z dyrekcją tego zakładu na temat postulatów stoczniowców. Aresztowany po wybuchu stanu wojennego. W latach 1989–1990 przebywał na emigracji w Austrii. Został honorowym przewodniczącym "Solidarności 80".

    Outplacement - jest to program aktywizacji zawodowej osób (określany również jako zwolnienie monitorowane), u których doszło do rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn zakładu pracy tj. na rzecz pracowników będących w stanie rozwiązania umowy o pracę lub zagrożonych wypowiedzeniem. Zgodnie z Ustawą o promocji zatrudnienia pracodawca, który zamierza zwolnić co najmniej 50 pracowników w ciągu 3 miesięcy zobowiązany jest do zorganizowania zwalnianym osobom programu pomocy oraz zgłosić to odpowiednim instytucjom. Pracodawca zobowiązany jest do zorganizowania zwalnianym osobom usług rynku pracy w formie programu. Program ten może być realizowany przez urząd pracy, agencje zatrudnienia lub wyspecjalizowane firmy. Program ten finansowany jest głównie przez pracodawcę lub w porozumieniu pracodawcy z odpowiednimi jednostkami. Celem prowadzonego programu outplacement jest także skrócenie okresu poszukiwań nowej pracy. Flexisecurity – w kontekście rynku pracy jest to system łączący bezpieczeństwo pracy z elastycznością zatrudnienia co ma służyć mobilności pracowników i zwiększenia ich zatrudnienia jak też zwiększeniu dostępu do edukacji i podnoszenia kwalifikacji. W praktyce pojęcie to oznacza zwiększenie możliwości zwolnienia pracownika jak i zwiększenie możliwości uzyskania nowej pracy. W czasie pozostawania bez pracy system flexsecurity zapewnia byłemu pracownikowi pełne bezpieczeństwo socjalne jak i dochody na podobnym poziomie jak w okresie zatrudnienia. System ten jest wspierany przez kraje UE. Stosowany jest m.in w Danii i Holandii.

    Dodano: 30.08.2010. 14:25  


    Najnowsze