• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prof. Niwiński o symbolice stajenki bożonarodzeniowej

    26.12.2010. 07:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dlaczego w stajence bożonarodzeniowej jest wół i osioł? Co symbolizują trzej królowie? O tym, że nie wszystkie elementy towarzyszące narodzinom Jezusa muszą być historyczną prawdą opowiada dla PAP prof. Andrzej Niwiński, archeolog z Uniwersytetu Warszawskiego. "Jeśli weźmiemy pod uwagę typową polską stajenkę bożonarodzeniową, to oprócz Jezusa, Marii i Józefa są tam pastuszkowie, trzej królowie, zwierzęta, a ponad nimi świeci gwiazdka. To jest pomieszanie różnych obrazów, które wywodzą się zarówno z Ewangelii wg św. Łukasza, Mateusza, jak i z apokryfów" - opowiada prof. Niwiński.

    Jak zaznacza naukowiec, spośród biblijnych opisów narodzin Jezusa kontrowersje wczesnochrześcijańskich teologów budził zwłaszcza opis narodzin spotkany u św. Mateusza, gdzie mowa jest m.in. o trzech królach, Gwieździe Betlejemskiej, o królu Herodzie czy o rzezi niewiniątek. Te elementy nie do końca są zgodne z prawdą historyczną.

    Przy interpretacji opisu narodzin Jezusa ważna może okazać się wiedza o tym, w jakich okolicznościach powstała Ewangelia wg św. Mateusza. Niwiński mówi, że księgę tę napisano na podstawie zapisów spotkań i rozmów, jakie zostawił po sobie Mateusz apostoł. Ale prawdopodobnie autor tej ewangelii korzystał również z apokryfów, czyli tekstów religijnych, m.in. nawiązujących do wydarzeń biblijnych, których teolodzy chrześcijańscy nie uznali za natchnione i nie włączyli ich do Biblii.

    Na podstawie źródeł apokryficznych w Ewangelii wg św. Mateusza oparto prawdopodobnie rozdział o narodzeniu Jezusa - twierdzi badacz. I dlatego fragment ten powinien być traktowany jako tekst symboliczny, a nie jako historyczna prawda.

    Według Ewangelii wg św. Mateusza, Herod w strachu przed przyszłą potęgą Jezusa wysłał siepaczy, żeby zabili wszystkich nowonarodzonych chłopców. Zdaniem Niwińskiego nie ma to nic wspólnego z historyczną prawdą. Jest to symbol, w którym pobrzmiewać może echo rzezi chrześcijan w pierwszych wiekach naszej ery. Rzeź niewiniątek pojawiała się często w apokryfach.

    Poza tym, jak mówi prof. Niwiński, historycznym faktem nie jest np. to, że Jezus urodził się za panowania Heroda. Herod umarł kilka lat przed narodzinami Chrystusa.

    Również i w Gwieździe Betlejemskiej nie należy doszukiwać się zjawiska astronomicznego. Według archeologa ma być ona obrazem symbolicznej światłości, która przychodzić ma do ludzkości z narodzeniem Chrystusa.

    Przybycie trzech króli, element często spotykany w apokryfach, również jest symbolem. "W obrazie trzech króli kryje się bardziej historyczny obraz tego, co świat mógł nieść terenom Jerozolimy, w której przecinały się szlaki handlowe z dalekiego wschodu, z Indii, z Persji czy z Afryki - tłumaczy archeolog. - Z tych różnych terenów przywożono dary takie jak kadzidło, złoto czy mirra. Mamy też ludzkość zróżnicowaną rasowo - jeden z króli przedstawiany jest jako czarnoskóry. To jest czysta symbolika".

    W stajenkach bożonarodzeniowych odwiedzający Jezusa królowie zestawiani są z pastuszkami, o których mowa w Ewangelii św. Łukasza. "Dzięki temu powstaje symbol. Dzieciątku idzie oddać pokłon cała ludzkość: i prostaczkowie i mędrcy, i ludzie z najbliższej okolicy i z dalekich krajów, i biedni, i bogaci" - zauważa badacz.

    "Tak jak trzej królowie i pastuszkowie są symbolem całej ludzkości, która się gromadzi wokół żłóbka Chrystusa, tak wół, osioł i owieczki są typowymi zwierzętami, które w tamtych czasach służyły człowiekowi. Mamy więc hołd oddawany przez ludzi i przez zwierzęta podporządkowane ludziom" - mówi Niwiński.

    Ale skąd w stajence wziął się wół i osioł? Archeolog zaznacza, że w ewangeliach nie ma o nich mowy. Zwierzęta te pojawiają się jedynie w apokryfach. Jak tłumaczy, wół i osioł z apokryfów były na tyle elementami obrazowymi, że przetrwały w tradycji chrześcijańskiej, mimo że oficjalnie nie były zaakceptowane przez Kościół. Jak opowiada Niwiński, woła i osła umieścił nawet św. Franciszek z Asyżu w jednej z pierwszych w historii i bardziej znaczących stajenek.(PAP)

    PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

      tot/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Źródło Q (od niemieckiego Quelle - źródło) – hipotetyczny i rekonstruowany przez biblistykę dokument wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw. logiów) Jezusa Chrystusa, spisany w języku greckim przed spisaniem Ewangelii Nowego Testamentu, być może w Galilei w latach 50. Ze źródła Q korzystali autorzy Ewangelii Mateusza i Łukasza pisząc swoje Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.

    Źródło Q (od niemieckiego Quelle - źródło) – hipotetyczny i rekonstruowany przez biblistykę dokument wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw. logiów) Jezusa Chrystusa, spisany w języku greckim przed spisaniem Ewangelii Nowego Testamentu, być może w Galilei w latach 50. Ze źródła Q korzystali autorzy Ewangelii Mateusza i Łukasza pisząc swoje Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.

    Źródło Q (od niemieckiego Quelle - źródło) – hipotetyczny i rekonstruowany przez biblistykę dokument wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw. logiów) Jezusa Chrystusa, spisany w języku greckim przed spisaniem Ewangelii Nowego Testamentu, być może w Galilei w latach 50. Ze źródła Q korzystali autorzy Ewangelii Mateusza i Łukasza pisząc swoje Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.

    Nakaz misyjny Jezusa – słowa zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa zapisane w Ewangelii Mateusza 28,19, zawierające polecenie, by uczniowie chrzcili wszystkie narody w imię Trójcy Świętej. Egzegeci uznają, że samo wyrażenie może być pochodzenia nieco późniejszego, jednak jest ono interpretacją słów samego Jezusa. Polecenie to było i jest jednym z argumentów w polemice Kościoła z doktrynami, które negują chrześcijański dogmat o Trójcy, np. z arianizmem.

    Objawienie Pańskie, Epifania (gr. επιφάνεια epifaneia; objawienie, ukazanie się) – chrześcijańskie święto mające uczcić objawienie się Boga człowiekowi (teofania), obecność Boga w historii człowieka, a także uzdolnienie człowieka do rozumowego poznania Boga. Symbolem święta jest historia opisana w Ewangelii Mateusza, według której Mędrcy ze Wschodu przybyli do Betlejem, aby oddać pokłon Jezusowi.

    Coventry Carol (Kolęda z Coventry) – utwór XVI-wieczny. Po raz pierwszy wykonano ją w Coventry w ramach misterium: The Pageant of the Shearmen and Tailors. W sztuce przedstawiony był moment narodzin Chrystusa według Ewangelii św. Mateusza. Kolęda opowiada o Herodzie i nakazanej przezeń rzezi niewiniątek. Maryja lamentuje nad grożącym Jezusowi niebezpieczeństwem. Z całej sztuki zachowała się tylko ta kolęda.

    Objawienie Pańskie, Epifania (gr. επιφάνεια epifaneia; objawienie, ukazanie się) – chrześcijańskie święto mające uczcić objawienie się Boga człowiekowi (teofania), obecność Boga w historii człowieka, a także uzdolnienie człowieka do rozumowego poznania Boga. Symbolem święta jest historia opisana w Ewangelii Mateusza, według której Mędrcy ze Wschodu przybyli do Betlejem, aby oddać pokłon Jezusowi.

    Dodano: 26.12.2010. 07:19  


    Najnowsze