• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rada Języka Polskiego zaniepokojona językiem w biznesie

    12.07.2010. 03:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Rada Języka Polskiego zainteresowała się językiem środowiska biznesowego. Zdaniem językoznawców, wyniki nie są budujące: zazwyczaj w firmach nie dba się o poprawność językową. Językoznawcy ubolewają też, że pracodawcy przywiązują niewielką wagę do podnoszenia umiejętności językowych swoich podwładnych.

    W opublikowanym na stronach Polskiej Akademii Nauk sprawozdaniu ze stanu ochrony języka polskiego w latach 2008-2009 lingwiści niepokoją się, że język w biznesie nie jest zwykle postrzegany jako wartość sama w sobie, którą należy kultywować, ale służy jedynie jako narzędzie przekazywania określonych treści.

    Rada Języka Polskiego zwraca uwagę na brak dbałości o poprawność językową na przykład w treści ulotek przy towarach importowanych. "Importerów najwyraźniej nie razi i nie obchodzi to, że klienci otrzymują ulotki z tekstem automatycznie tłumaczonym z języków obcych, sformułowanym w niby-polszczyźnie." Lingwiści zastanawiają się, jak zmotywować producentów do zwracania uwagi na język w informacjach o swoich towarach.

    "Cechą charakterystyczną wielu tekstów biznesowych jest występowanie w nich obcojęzycznych nazw zawodów i stanowisk. Zrozumiała jest wygoda stosowania takiego zabiegu, jednakże należy wziąć pod uwagę także to, że dla wielu osób tekst polski nasycony takimi nazwami, jak: junior account executive, key account executive/manager, event manager, product manager, junior field test engineer, (...) jest nie tylko niezrozumiały, ale i rażący" - można przeczytać w sprawozdaniu.

    "Jak wynika z obserwacji, kultura języka polskiego jest w tym środowisku bardzo niska. Często nie zna się wartości stylistycznych poszczególnych środków językowych, a co za tym idzie miesza się składniki różnorodne stylowo" - zauważają językoznawcy.

    I tak w tekstach biznesowych pojawiają się elementy stylu urzędowego (brak odmiany nazwisk, nadużywanie strony biernej), zamiast języka ciągłego używa się wzorca języka formularza. Teksty z języków obcych tłumaczone są nieumiejętnie i stosowanych jest w nich niepotrzebnie wiele zapożyczeń (implementacja zamiast wdrożenia, prezydent zamiast prezes, kondycja zamiast stan, dywizja zamiast wydział). W korespondencji wewnątrz firmy używa się często cytatów angielskich lub pseudoangielskich (np. draw, legal news, zresetować się).

    Rada Języka Polskiego zauważa, że w środowisku biznesowym nastąpiły zmiany w zakresie etykiety językowej, np. powszechne jest mówienie sobie po imieniu i używanie sytuacjach oficjalnych imion w formie zdrobniałej oraz bezpośrednie zwroty (zwracanie się do rozmówców: zobacz, zwróćcie uwagę, proponujemy).

    Według obserwacji językoznawców, nie do końca zgodne z prawdą bywają teksty poświęcone misji firmy, w których "występują elementy manipulacji językowej, zasadzającej się na używaniu form mających moc sprawczą (stwarzamy, zmieniamy), czyli przekształcającą rzeczywistość, podczas gdy uprawnione w tym zakresie są tylko sformułowania wyrażające dążenie do zmiany rzeczywistości." W tekstach poświęconych misji nadmiernie często pojawiają się superlatywy niemożliwe do weryfikacji (np. najbardziej zaawansowana technologicznie, najbardziej licząca się w branży). Niekiedy pojawiają się również pleonazmy (np. maksymalna optymalizacja, skuteczny sukces).

    Jak pesymistycznie zauważają badacze, "nie ma powodów sądzić, że język polski jest dla biznesu istotną wartością". "Głównym celem działań biznesowych jest bowiem powiększanie zysku, a nie dbałość o ciągłość rodzimej tradycji kulturowej" - dodają.

    "Ustawa o języku polskim nie dostarcza () obecnie narzędzi pozwalających instytucjonalnie chronić polszczyznę w praktyce biznesowej () To, co jest możliwe do osiągnięcia, to przeciwdziałanie biznesowej modzie językowej oraz nakłonienie przedsiębiorców, by tam, gdzie ma to racjonalne uzasadnienie, preferowali normatywną polszczyznę."

    Autorzy sprawozdania zaznaczają, że język środowisk biznesowych oddziałuje silnie na współczesny język polski - słownictwo oraz zachowania językowe przenikają do polszczyzny. Za sprawą języka biznesowego upowszechniają się nowe gatunki piśmiennictwa, które powstały w biznesie (CV, list motywacyjny), a sposób komunikacji wypracowany w firmach zmienia etykietę językową. LT

    PAP - Nauka w Polsce

    agt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Puryzm (od łac. purus – czysty) – postawa językowa charakteryzująca się rygorystyczną dbałością o poprawność i czystość języka, wynikającą z pobudek emocjonalnych, związanych z poczuciem, że język jest wartością wymagającą troski. Puryści dążą do usunięcia z języka lub niedopuszczenia do niego tych elementów, które uważają za niepoprawne lub szkodliwe. Dążenia te wynikają z ich przekonania, że jednostki mogą wpływać na kształt i rozwój języka. Puryści często wynajdują niepożądane przez siebie elementy językowe w tekstach pisanych lub wypowiedziach i zwracają na nie uwagę. W wersji umiarkowanej ich krytyka dotyczy elementów nowych w języku (np. zapożyczeń), w skrajnej natomiast – tych, które znajdują się w języku od dawna i nie budzą sprzeciwu w większości jego użytkowników. Do charakterystycznych sformułowań używanych przez purystów należą takie zwroty jak: „odchwaszczanie języka”, „odśmiecanie języka”, „czyszczenie języka”. Postawa purystyczna może być umotywowana rzeczywistym zagrożeniem języka, np. w sytuacji niewoli narodowej. Puryzm jest postawą najczęściej opisywaną przez badaczy. Polityka językowa – zbiór zasad i założeń przyjęty przez władze danego państwa w stosunku do języka lub języków obowiązujących bądź używanych na jego terenie. Obejmuje ona przyjęcie języka urzędowego, określenie sposobu jego nauczania, status języków mniejszości narodowych a także stosunek do ochrony języka przed wpływem obcych kultur. Postawa racjonalistyczna – postawa językowa, w Polsce reprezentowana przez grupę językoznawców, a także przez niektórych humanistów, publicystów i pisarzy. Charakteryzuje się naukowym podejściem do języka, jego rozumową analizą (podpartą wiedzą z zakresu językoznawstwa), chociaż czasami także własną intuicją językową. Przedstawiciele tej postawy postrzegają język jako wartość, ale nie traktują go emocjonalnie. Postawa ta jest uznawana przez językoznawców za najlepszą, także dla każdego, niewykształconego w tej dziedzinie użytkownika języka. Dążą do jej popularyzacji poprzez podnoszenie świadomości językowej w społeczeństwie.

    Indyferentyzm – postawa językowa charakteryzująca się niepostrzeganiem języka jako wartości, a co za tym idzie, obojętnością wobec wszelkich zachodzących w języku zjawisk. Jest najczęściej nieświadomy i wynika zazwyczaj z braku zainteresowania kwestiami językowymi, które dla przedstawicieli tej postawy są mało istotne. Odróżnia ich to od leseferystów, którzy interesują się językiem i postrzegają go jako wartość, ale uznając go za mechanizm samoregulujący się akceptują wszystkie zjawiska językowe. Globish – podzbiór języka angielskiego sformalizowany przez Jean-Paula Nerrière. Termin ten Nerrière utworzył w 1989 po swoich podróżach biznesowych do krajów Dalekiego Wschodu. Globish wykorzystuje podstawowe reguły gramatyczne języka angielskiego oraz wyraźnie sprecyzowany zbiór 1500 najczęściej używanych angielskich słów. Według Nerrière nie jest to „język” ale „narzędzie” samo w sobie, jest to wspólna płaszczyzna, której nie-native speakerzy będą się trzymać prowadząc międzynarodowe interesy. Nerrière twierdzi, że osoby posługujące się językiem angielskim będą musiały dostosować się, albo wypadną z gry.

    Przesunięcie językowe (ang. language shift) - proces przechodzenia dużej części społeczeństwa z jednego języka na inny. Proces ten może być długotrwały, trwający przez stulecia, lecz niekiedy bywa widoczny już w ciągu życia jednego, dwóch pokoleń. Przyczynami jest najczęściej asymilacja mniejszościowych grup etnicznych do języka dominującego, świadoma polityka językowa władz oświatowych, wyraźnie wyższy prestiż kulturowy jednego z języków. Proces ten czasami powiązany jest z wymieraniem języka słabszego. Przykłady historycznie potwierdzonych przesunięć językowych: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego - organizacja zrzeszająca osoby zainteresowane krzewieniem języka polskiego, badaniem zjawisk w polszczyźnie oraz pracami naukoweymi nad językiem. Powstało w r. 1920 w Krakowie. Tam też mieści się jego siedziba. Posiada swoje oddziały w miastach wojewódzkich. Wydaje powstałe w r. 1913 czasopismo Język polski.

    Gramatyka kontrastywna (gramatyka konfrontatywna) zajmuje się porównywaniem gramatyk dwóch lub więcej języków w celu poznania lub uświadomienia sobie ich właściwości i różnic. Ma ona także zastosowanie w nauce języków obcych. Dzięki precyzyjnemu i dokładnemu opisowi podobieństw oraz różnic między językiem A i B, możliwe jest opracowanie takiego podręcznika języka A dla użytkowników języka B, który kładzie nacisk na różnice, pobieżnie tylko wspominając o podobieństwach. Odmiana języka – zróżnicowanie języka literackiego, wynikające z dużego rozprzestrzenienia się danej mowy na świecie. Różnice między wariantami są na tyle małe, że można je rozróżniać w obrębie jednego języka. Nie należy mylić odmiany języka, która dotyczy tylko języka ogólnonarodowego, z dialektem, który jest mową ludową.

    Malina – imię żeńskie, które prawdopodobnie jest zdrobnieniem imienia Magdalena, powstałym na gruncie kilku języków wschodniosłowiańskich bądź w Skandynawii. Imię otrzymało negatywną opinię Rady Języka Polskiego.

    Norma językowa – pojęcie z zakresu językoznawstwa normatywnego. Norma opisuje elementy systemu językowego uznawane za wzorcowe i poprawne, motywując to względami historycznymi, tradycją i kulturą językową, estetyką i uzusem. Powstanie normy językowej wymaga jej skodyfikowania i pojawia się w związku z powstaniem literatury piśmienniczej w danym języku. Norma językowa kodyfikuje przede wszystkim formę pisaną danego języka.

    Język ogólny, język ogólnonarodowy – odmiana języka narodowego przeciwstawiająca się jego odmianom regionalnym (w tym tak regionalizmom, jak i formom gwarowym) oraz środowiskowym; stanowiąca "kulturalną" odmianę języka narodowego, w której porozumiewa się ogół użytkowników języka bez względu na pochodzenie terytorialne lub społeczne. Niekiedy z językiem ogólnym utożsamia się język literacki, część językoznawców uważa jednak język literacki jedynie za jedną z dwóch głównych odmian języka ogólnego (drugą jest język potoczny). Choć język ogólny przeciwstawia się zasadniczo formom terytorialnym języka, regionalizmy jako formy terytorialne języka używane przez ludność wykształconą (formy "języka kulturalnego") rozpatrywane mogą być także jako swoiste odmiany jezyka ogólnego. Przydomki migowe są najbardziej charakterystycznymi dla polskiego języka migowego nazwami własnymi. Są nadawane przez członków danej grupy osobom należącym do społeczności Głuchych lub bardzo z nią związanym; zarówno głuchym, jak i słyszącym. Te specyficzne znaki migowe można porównać do nicków. Spełniają funkcję identyfikacyjną oraz są wyrazem ekonomizacji języka – zamiast daktylować za pomocą znaków alfabetu palcowego całego imienia i nazwiska (z wyjątkiem daktylogramów dz, dż, dź jeden daktylogram odpowiada jednej literze alfabetu polskiego) w toku rozmowy używa się jednego znaku migowego określającego daną osobę.

    Regionalizm (dawniej: prowincjonalizm) - element językowy, cecha języka (cecha wymowy, wyraz, forma wyrazowa, konstrukcja składniowa) używana przez ogół (w tym ludzi wykształconych) z danego regionu, mieszcząca się w obrębie odmiany ogólnej mówionej, ale różniąca się od formy uznanej za ogólnopolską. Niektóre z regionalizmów można spotkać w odmianie pisanej języka. Są one dobrze osadzone w tradycji regionu, używane od wielu dziesiątków lat i znacznej większości z nich nie można traktować jako błędów językowych. Od regionalizmów należy odróżnić dialektyzmy, które są wtrętami gwarowymi (z gwar ludowych) spotykanymi w tekstach mówionych, rzadziej pisanych, językiem ogólnym. Zachowanie regionalizmów świadczy o bogactwie języka, sprzyja jego różnorodności i jest odzwierciedleniem historii i kultury danego regionu.

    Dodano: 12.07.2010. 03:18  


    Najnowsze