• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ucieczka od logiki - temat przewodni najnowszego numeru Spraw Nauki

    24.06.2011. 14:40
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Od kilku lat media coraz głośniej lansują przepowiednie zagłady cywilizacji, a wśród nich - tę, spowodowaną przebiegunowieniem Ziemi. Według medialnych "proroków" ma to nastąpić w 2012 roku, na co ma wskazywać malejące pole magnetyczne Ziemi oraz większa szybkość wędrówki biegunów magnetycznych. Czy to prawda? - pytają w swym najnowszym internetowym wydaniu lipcowo-sierpniowe Sprawy Nauki (sprawynauki.edu.pl) prof. Marka Lewandowskiego z Instytutu Nauk Geologicznych PAN.

    Żeby móc racjonalnie na to odpowiedzieć trzeba oddzielić medialne sensacje od powszechnej na ten temat wiedzy, która jest znikoma i przyczynia się do siania emocji - mówi profesor. I przechodzi do przypomnienia podstawowych faktów dotyczących źródła pola magnetycznego, mechanizmu jego powstawania (model geodynama), geologicznych dowodów na zachodzącą co kilka tysięcy lat inwersję czyli zmianę biegunów ziemskiego pola magnetycznego (naliczono kilkaset takich inwersji w ciągu ostatniego pół miliarda lat).

     

    Mimo wielu prób - wyjaśnia rozmówca SN - nie dowiedziono żadnego wpływu inwersji pola geomagnetycznego na życie biologiczne, a sam rodzaj ludzki przeżył już ich kilka. Tak samo - mówi w innym miejscu - przypuszczenie, że pole geomagnetyczne zniknie z dnia na dzień wydaje się tak absurdalne, że trudno z nim dyskutować, podobnie jak z przepowiednią nagłego zatrzymania ruchu obrotowego Ziemi, która też się niekiedy pojawia.

    W numerze także m.in. wywiad z prof. Jerzym Hausnerem o skutkach ustawy o instytucjach pożytku publicznego (Pożytki z 1%), a także artykuły prof. Wiesława Sztumskiego o postępującej w polskim życiu społecznym i edukacji deprecjacji logiki (Ucieczka od logiki), esej fizyka, ekonomisty i autora książek Marka Chlebusia o przecenianej w makroskali inteligencji człowieka (Nowy porządek świata) oraz głos prof. Ryszarda Tadeusiewicza za i przeciw uwalnianiu dostępu do zasobów wiedzy (Uwolnić wiedzę).

    PAP - Nauka w Polsce, Waldemar Pławski

     

    krf/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Magnetyzacja szczątkowa (remanentna) – utrwalone w skałach wartości opisujące dawne pole magnetyczne Ziemi, których porównanie z orientacją pola współczesnego umożliwia wyciąganie wniosków o zmianach ziemskiego pola magnetycznego. Przede wszystkim mierzy się deklinację i inklinację dawnego pola magnetycznego w miejscu powstawania danej skały. Skala inwersji – skala geochronologiczna utworzona na podstawie badań paleomagnetycznych - inwesji ziemskiego pola magnetycznego, czyli przebiegunowania Ziemi. Indukcja elektromagnetyczna - zjawisko powstawania siły elektromotorycznej w przewodniku na skutek zmian strumienia pola magnetycznego. Zmiana ta może być spowodowana zmianami pola magnetycznego lub względnym ruchem przewodnika i źródła pola magnetycznego. Zjawisko to zostało odkryte w 1831 roku przez angielskiego fizyka Michaela Faradaya.

    Pole magnetyczne – stan przestrzeni, w której siły działają na poruszające się ładunki elektryczne, a także na ciała mające moment magnetyczny niezależnie od ich ruchu. Pole magnetyczne, obok pola elektrycznego, jest przejawem pola elektromagnetycznego. W zależności od układu odniesienia, w jakim znajduje się obserwator, to samo zjawisko może być opisywane jako objaw pola elektrycznego, magnetycznego albo obu. Osnowa magnetyczna – usystematyzowany zbiór punktów w terenie, dla których w wyniku opracowania pomiarów magnetycznych określono składowe wektora natężenia pola magnetycznego odniesione do przyjętej epoki oraz ich dokładność. Osnowa magnetyczna służy do wyznaczania, zarówno w czasie jak i przestrzeni, rozkładu pola magnetycznego Ziemi, a zwłaszcza deklinacji magnetycznej.

    Wytyczne techniczne G-1.3 – zbiór zasad technicznych dotyczący wykonywania prac geodezyjnych w Polsce związanych z wyznaczaniem skalarnych wartości elementów pola magnetycznego Ziemi oraz sporządzaniem dokumentacji zdjęcia magnetycznego kraju i jego aktualizacji, wprowadzony zaleceniem Dyrektora Biura Rozwoju Nauki i Techniki Andrzeja Zglińskiego z 8 czerwca 1982 w sprawie stosowania wytycznych technicznych "G-1.3 Pomiary pola magnetycznego Ziemi i opracowanie ich wyników". Wytyczne stanowią uzupełnienie instrukcji G-1 będącej do 8 czerwca 2012 standardem technicznym w geodezji. Cewki Helmholtza (Cewki Helmholtza-Gaugaina) – układ cewek, wewnątrz którego istnieje duży obszar o w przybliżeniu stałym wektorze indukcji pola magnetycznego. Są one używane do wytwarzania jednorodnego pola magnetycznego i kompensacji pola zewnętrznego (głównie ziemskiego). Nazwane na cześć niemieckiego fizyka Hermanna von Helmholtza.

    Anihilacja pola magnetycznego – gwałtowna zamiana energii pola magnetycznego na energię termiczną i kinetyczną w szeregu procesów fizycznych zachodzących w obszarze gwałtownej (przestrzennie) zmiany pola magnetycznego. Jeden z głównych mechanizmów powstawania rozbłysków słonecznych i gwiazdowych. Viofor - urządzenie przeznaczone do leczenia szybkozmiennym polem magnetycznym małej częstotliwości w granicach poniżej 3000Hz. Zabiegi wykonywane tym urządzeniem polegają na aplikacji pola magnetycznego o niskiej wartości indukcji, zbliżonej do pola magnetycznego ziemi, tj ok 0,5 Gs ( 0,05 mT) na cały organizm lub wybrane części ciała. Viofor znajduje zastosowanie m.in. w leczeniu chorób układu nerwowego, układu pokarmowego, chorób metabolicznych. Generalnie stosowany w poprawie stanu ogólnego, przyspieszeniu zdrowienia, w profilaktyce. Najczęściej w postaci przenośnej maty, na którą kładziemy lub, którą przykrywamy pacjenta.

    Epoka paleomagnetyczna - trwające od kilkuset tysięcy do kilku milionów lat okres o określonej polarności ziemskiego pola magnetycznego. W trakcie ich trwania mogły występować krótkotrwałe okresy odwrócenia pola magnetycznego tzw. epizody i ekskursje paleomagnetyczne

    Detektor anomalii magnetycznych (MAD, ang. Magnetic Anomaly Detector) jest urządzeniem pozwalającym na rejestrację chwilowych, a w wyniku ruchu miejsc, zmian natężenia pola magnetycznego Ziemi. Pozwala na wykrycie dużych skupisk metalu – takich jak okrętów podwodnych lub zatopione wraki statków. Urządzenia używa się też do wykrywania skupisk minerałów, które zakłócają normalne pole magnetyczne planety.

    Przebiegunowanie Ziemi – proces, w którym następuje odwrócenie kierunku ziemskiego pola magnetycznego (zamiana magnetycznego bieguna północnego z południowym), którego wielokrotne zachodzenie w historii Ziemi stwierdzono doświadczalnie w drugiej połowie XX w., m.in. na podstawie wykonanych przez Allana V. Coxa badań resztkowego magnetyzmu skał płyt oceanicznych, zmierzających do weryfikacji hipotezy Wegenera. Magnetostrykcja – zjawisko powstawania odkształceń w ferromagnetykach pod wpływem pola magnetycznego. Zjawiskiem odwrotnym jest efekt Villariego (Emilio Villari, 1836–1904). Zmiana rozmiarów pod wpływem pola magnetycznego może mieć charakter liniowy lub objętościowy.

    Rozbłysk słoneczny - zespół zjawisk i procesów fizycznych wywołany nagłym wydzieleniem w atmosferze Słońca ogromnej ilości energii spowodowany przez proces anihilacji pola magnetycznego. Energia ta została wcześniej zakumulowana w polach magnetycznych obszarów aktywnych. Anomalia magnetyczna – lokalne różnice między ziemskim polem magnetycznym w danym miejscu a jego wartością teoretyczną, wyliczonymi na podstawie położenia biegunów magnetycznych na Ziemi.

    Magnetowód lub obwód magnetyczny – rdzeń wykonany z materiału ferromagnetycznego używany do kształtowania pola magnetycznego. Linie pola magnetycznego tworzą zamknięte pętle wewnątrz magnetowodu. Składa się z odpowiednio ukształtowanych materiałów (środowisk) przez które zamyka się strumień magnetyczny oraz z uzwojeń, w których płynie prąd niezbędny do wytworzenia pola magnetycznego. Rozróżnia się obwody magnetyczne nierozgałęzione (proste) oraz rozgałęzione.

    Dodano: 24.06.2011. 14:40  


    Najnowsze