• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zagadka dwóch fortepianów Chopina

    22.02.2010. 15:53
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Fryderyk Chopin grał na obu fortepianach firmy Pleyel, które znajdują się w Krakowie - powiedział dziennikarzom dyrektor Muzeum UJ prof. Stanisław Waltoś. Nierozwiązana pozostaje zagadka, kto i kiedy przeniósł tabliczkę z autografem kompozytora z jednego instrumentu na drugi.

    Używając współczesnego języka można powiedzieć, że Fryderyk Chopin był "twarzą" firmy Pleyel, grał na jej instrumentach i w jej salonach; miał też umowę, zgodnie z którą otrzymywał pewną prowizję od sprzedanych fortepianów.

    Jeden z instrumentów, które znajdują się w Krakowie, został zakupiony w roku 1847 dla hrabiny z Branickich Potockiej i trafił do Polski już w XIX wieku. Drugi fortepian był własnością uczennicy Chopina Jane Stirling, która nabyła go specjalnie po to, by kompozytor mógł na nim grać w jej szkockiej posiadłości.

    Po śmierci Stirling fortepian odziedziczyła jej siostrzenica, a później nabył go francuski kolekcjoner Edouard Ganche. W czasie wojny kolekcję Ganche'a kupił gubernator Hans Frank i urządził w Krakowie - stolicy Generalnej Guberni - wystawę pamiątek chopinowskich.

    "Chopin osobiście wybierał instrument dla hrabiny Potockiej w fabryce Pleyela i mamy na to dowód w jego liście do matki" - mówił podczas konferencji prasowej prof. Waltoś.

    Na drugim z fortepianów kompozytor grał podczas pobytu w Szkocji. Do niedawna sądzono, że to właśnie ten instrument jest eksponowanym w Collegium Maius w tzw. Sali Zielonej Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jak się jednak okazało, to fortepian należący niegdyś do hrabiny Potockiej, a nie do Stirling. Tabliczka (papier przykryty płytką szklaną) z podpisem kompozytora i datą "15 Novembre 1848" została przeniesiona z jednego Pleyela na drugi.

    "Nie wiemy, kto i kiedy dokonał zmiany. Moim zdaniem mogło się to zdarzyć w czasie okupacji, bo Niemcy mieli dostęp do obu fortepianów" - uważa prof. Waltoś. Jak dodał, nie żyje już osoba, która mogłaby wiele wyjaśnić - stolarz Stelmachowski, którego nazwisko widnieje na jednym z instrumentów, a który w 1943 r. razem z inną osobą przeprowadzał renowację fortepianu.

    Fortepian Jane Stirling jeszcze do niedawna stał w krakowskim Pałacu Pusłowskich, w którym mieści się Instytut Muzykologii UJ. Został przeniesiony do pracowni stolarskiej Muzeum UJ. Ma poważnie uszkodzoną płytę i czeka na konserwację. Pokrycie jej kosztów zadeklarował prywatny sponsor. Jak zapewnił Waltoś, konserwacja będzie prowadzona we współpracy z Instytutem Muzykologii UJ i w konsultacji z najlepszymi specjalistami.

    Dyrektor Muzeum UJ przypuszcza, że podmiany fortepianów dokonano właśnie dlatego, że jeden z nich był uszkodzony, a na drugim można było grać, ale zagadką pozostaje, kiedy to się stało.

    Fortepian znajdujący się w Sali Zielonej Collegium Maius UJ jest - jak podkreślił prof. Waltoś - w bardzo dobrym stanie. 28 lutego zagra na nim zwycięzca konkursu chopinowskiego z 1990 roku Kevin Kenner podczas koncertu towarzyszącego otwarciu wystawy "Chopin w Krakowie i osobiste po nim pamiątki".

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Sonata wiolonczelowa g-moll op. 65 - sonata skomponowana na fortepian i wiolonczelę przez Fryderyka Chopina w 1846. Utwór ten ukazał się jako opus 65 i było ostatnim, jakie wyszło za życia Chopina (każde kolejne nazywane jest opusem pośmiertnym (op. posth). Prawykonanie miało miejsce 16 lutego 1848 w Sali Pleyela. Brali w nim udział Chopin oraz Franchomme. Sonata jest jednym z niewielu utworów kameralnych stworzonych przez kompozytora. Dzieło to pobudziło twórcę do rozbudowy swojej twórczości kameralnej, której efektem była m. in. nigdy nie ukończona sonata na skrzypce i fortepian, której plany nie wyszły poza jedną stronę papieru nutowego i która nie jest powszechnie uznawana "pełnowartościową" w jego twórczości. Został on stworzony z myślą o przyjacielu Chopina, któym był francuski wiolonczelista i kompozytor Auguste Franchomme. Większość dzieł Chopina poświęconych na fortepian oraz inny instrument powstało w jego młodości, na ten czas przypadała właśnie przyjaźń z wieloma muzykami. Grand Duo concertant E-dur - utwór skomponowany na fortepian i wiolonczelę przez Fryderyka Chopina w 1832 (wydany został rok później, lecz nie został mu nadany numer opusowy). Jego tematem jest opera "Robert Diabeł" (którego bohaterem jest Robert I Wspaniały) autorstwa Meyerbeera. Osobą, której dedykowana jest kompozycja - a zarazem jej współtwórcą - jest francuski wiolonczelista i kompozytor Auguste Franchomme (był także przyjacielem Chopina). Kompozycja doczekała się transkrypcji na fortepian na 4 ręce. Jest to jeden z niewielu utworów kameralnych stworzonych przez kompozytora. Pleyel: Ignace Pleyel był sławnym muzykiem i kompozytorem. Karierę rozpoczął w Paryżu w 1795 r., otwierając swój pierwszy sklep muzyczny i publikując pierwszy popularny kieszonkowy zbiorek muzyczny. W 1807 roku rozpoczął on produkcję fortepianów, poświęcając się od tego momentu tylko temu zajęciu. Dawał się on pomieść uwielbieniu muzyki i pasji dla wysokiej klasy instrumentów, gdy projektował i tworzył swoje fortepiany. W momencie śmierci w 1831 r., wytwórnia Pleyel była już uznanym dostawcą fortepianów, między innymi na dwór cesarzowej francuskiej Józefiny i inne dwory władców Europy. Eksport instrumentów odbywał się nie tylko na rynek europejski, ale również do obydwu Ameryk oraz na Daleki Wschód. Jego syn Camille, również pianista, kontynuował dzieło ojca, pod jego przywództwem firma “Maison Pleyel” osiągnęła międzynarodowe uznanie.

    II Koncert fortepianowy f-moll op. 21 – koncert na fortepian z akompaniamentem orkiestry symfonicznej, skomponowany przez Fryderyka Chopina w 1830 (kiedy to muzyk kończył już swoją formalną edukację). Jego prawykonanie odbyło się 17 marca 1830 w Warszawie (partię solową wykonał wtedy sam kompozytor). Mimo iż został on napisany wcześniej (jednakże w tym samym roku) niż I Koncert fortepianowy e-moll op. 11 to jednak nazywany jest "drugim" z powodu późniejszego opusu. Introdukcja i Polonez C-dur op. 3 - utwór skomponowany na fortepian i wiolonczelę przez Fryderyka Chopina. Polonez (w popularnym w XIX wieku stylu brillant) został opublikowany w 1829, natomiast Introdukcja została skomponowana rok później. Jest to jeden z niewielu utworów kameralnych stworzonych przez kompozytora. Jego typowe wykonanie trwa 8,5 minuty.

    Franciszek Woroniecki: Wytwórnia fortepianów znana także jako "Woroniecki i Syn" (od 1900 r.) założona została w Jaśle i w latach 18771914 poza produkcją instrumentów zajmowała się sprzedażą pianin, fortepianów i fisharmonii innych marek. W roku 1887 r. powstała jej filia w Przemyślu przy ulicy Lwowskiej 6, w 1911 r. przeniesiona na Słowackiego 18 i Mickiewicza. Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego – muzeum mieszczące się w budynku Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego, na rogu ulicy św. Anny i Jagiellońskiej w Krakowie. Wywodzi się z Gabinetu Archeologicznego Uniwersytetu, założonego w 1867 roku przez prof. Józefa Łepkowskiego.

    Jane Wilhelmina Stirling (ur. 1804, zm. 1859), szkocka pianistka, uczennica Fryderyka Chopina (na pewno już w 1843 roku) i Thomasa D.A. Tellefsena. Etiuda F-dur op. 10 nr 8 - ósma z Etiud Fryderyka Chopina. Została skomponowana na fortepian. Zadedykowana Lisztowi (à son ami Franz Liszt), jak cały opus 10.

    Sonata fortepianowa c-moll op. 4 - sonata na fortepian solo, skomponowana przez F. Chopina w latach 1827-1828 w Warszawie. Chopin studiował wówczas kompozycję u Józefa Elsnera, dzieło powstało zapewne jako "praca roczna" (utwór ukazujący umiejętności kompozytorskie), z dedykacją dla Elsnera. Wydawca utworu otrzymał rękopis już w 1828, jednak pierwsze wydanie nastąpiło po śmierci kompozytora.

    Etiuda cis-moll op. 10.4 – czwarta z Etiud Fryderyka Chopina. Została skomponowana na fortepian w 1830 w tempie bardzo szybkim (Presto). Zadedykowana Lisztowi („à son ami Franz Liszt”), jak całe opus 10.

    Dodano: 22.02.2010. 15:53  


    Najnowsze