• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zmarł Borys Malkin - badacz ludów Ameryki Południowej

    13.08.2009. 19:49
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    12 sierpnia w wieku 92 lat zmarł w Warszawie Borys Malkin " antropolog, podróżnik, pasjonat kultur indiańskich. W latach 1957-1994 prowadził badania terenowe wśród tubylczych ludów Ameryki Południowej. Przebadał ponad 40 grup tubylczych zamieszkujących tereny m. in. Brazylii, Kolumbii, Surinamu, Ekwadoru, Peru, Boliwii i Panamy. Do wielu plemion powracał wielokrotnie, co pozwoliło mu na dogłębne ich rozpoznanie i prześledzenie zmian kulturowych, jakim podlegały na przestrzeni lat. Ich życie codzienne i obyczaje dokumentował na fotografiach i taśmie filmowej.


    "Śledząc historię życia Borysa Malkina należy przypuszczać, że trudno byłoby znaleźć w czasach współczesnych drugą osobę, której dorobek dokumentacyjny dawałby się choć w przybliżeniu porównać z dorobkiem tego etnografa. Plasuje się on bowiem w kręgu najwybitniejszych kolekcjonerów i dokumentalistów indiańskich kultur Ameryki Południowej drugiej połowy XX wieku, nawiązując tym samym do zaszczytnych tradycji wielkich badaczy i kolekcjonerów XVIII, XIX i pierwszej połowy XX stulecia, takich jak Francis Castelnau, Carl von Martius, Johann von Spix, Karl von den Steinem, czy Theodor Koch Grünberg" - piszą w nocie biograficznej do książki B. Malkina "Odchodzący świat" Mariusz Kairski i Janusz Jaskulski.

    Borys Malkin urodził się w 1917 r. w Witebsku, młodość spędził w Warszawie. Przez znaczną część swojego życia kolekcjonował indiańskie obiekty kultury materialnej. W czasie swojego niezwykle pracowitego życia zebrał ich blisko 17 tysięcy. Gromadzone z wielką rzetelnością i znawstwem, stały się wartościowym materiałem etnograficznym, trafiając do zbiorów wielu czołowych muzeów amerykańskich i europejskich, w tym również i polskich.

    W Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika w Toruniu czynna jest wystawa "Świat Indian Ameryki Południowej. Kolekcje Borysa Malkina". Jest to ostatnia wystawa, której aspekty merytoryczne konsultowane były z Borysem Malkinem osobiście.

    Jak podkreśla Magdalena Nierzwicka, kurator wystawy, ogromny wkład Malkina w poznanie kultur tubylczych Ameryki Południowej polega na tym, że zdołał udokumentować i zachować dla kolejnych pokoleń świat Indian, który pod naporem ekspansywnej cywilizacji był już wówczas na granicy całkowitego wymarcia. "Jest to tylko kwestia czasu, kiedy znikną ostatni Indianie. Jesteśmy na pewno ostatnim pokoleniem, któremu dane jest oglądać Indian, jako zorganizowaną społeczność na pewnym szczeblu kultury" " pisał Borys Malkin w 1976 roku.

    Źródło:

    naukawpolsce.pl

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Borys Malkin (ur. 20 listopada 1917 w Witebsku, zm. 12 sierpnia 2009 w Warszawie) – polski antropolog i entomolog, badacz kultur Indian Ameryki Południowej. Święte miejsca tubylczych ludów Ameryki Północnej – święte miejsca modlitwy i kultu tubylczych ludów Ameryki Północnej, zazwyczaj o naturalnym charakterze i szczególnej formie, czasem z wtórnymi elementami sanktuariów tworzonych przez wyznawców plemiennych religii tubylczych, wykorzystywane nierzadko przez setki lat, od czasów poprzedzających kontakty Indian Ameryki Północnej z Europejczykami do dziś. Współcześnie wiele z kilkuset tubylczych sanktuariów znanych w Ameryce Północnej jest zagrożonych przez działalność człowieka, niektóre zostały bezpowrotnie zniszczone, inne – objęte ochroną lub przekazane pod kontrolę tubylców. Vine Deloria, Jr. (ur. 26 marca 1933 - zm. 13 listopada 2005) - profesor teologii i prawa, amerykański naukowiec i działacz społeczny, historyk, filozof, adwokat praw amerykańskich Indian, znany pisarz i publicysta. Z pochodzenia Indianin z plemienia Siuksów (Lakota). Specjalizował się w kwestiach tubylczych praw traktatowych, suwerenności plemiennych narodów i pierwotnych religii Indian Ameryki Północnej. Głosił potrzebę większego szacunku i zrozumienia dla tradycyjnej wiedzy ludów pierwotnych i indiańskich sposobów widzenia świata, wypowiadał się krytycznie o relacjach władz USA i świata nauki z tubylczymi Amerykanami. Jeden z najbardziej znanych współczesnych Siuksów i najbardziej cenionych tubylczych intelektualistów Ameryki Płn.

    Indiańskie ruchy religijne – ruchy społeczne dotyczące zmian w zakresie systemu wierzeń, wartości, symboli i praktyk religijnych, charakterystyczne dla Indian Ameryki Północnej w okresie europejskiej kolonizacji kontynentu. Były one rezultatem głębokich i gwałtownych przekształceń zachodzących w dotychczasowym życiu społecznym, religijnym i gospodarczym tubylczych plemion – zwłaszcza w XVIII i XIX wieku – na skutek kontaktów z cywilizacją pochodzenia europejskiego, utraty tradycyjnych terytoriów plemiennych i źródeł utrzymania, częstych konfliktów zbrojnych i wysiedleń, epidemii chorób oraz działalności misyjnej i edukacyjnej prowadzonej przez Europejczyków i ich potomków na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych i Kanady. Ruch Indian Amerykańskich (ang. American Indian Movement (AIM)) - współczesna panindiańska (ponadplemienna) organizacja Indian Ameryki Północnej, szczególnie aktywna i popularna w latach 70. XX w. (głośna okupacja Wounded Knee w 1973), znana z radykalnych wypowiedzi i działań swoich liderów w obronie praw tubylczych Amerykanów. Wspierała starania lokalnych społeczności tubylczych o samookreślenie i poszanowanie ich praw, mobilizowała amerykańskich Indian do walki o respektowanie historycznych traktatów z władzami, poczucie etnicznej godności i pełnię praw obywatelskich. U szczytu popularności postrzegana była jako główny reprezentant młodego pokolenia miejskich Indian i przeciwwaga dla oskarżanych o nieskuteczność starszych organizacji tubylczych w USA - zwłaszcza Krajowego Kongresu Indian Amerykańskich (NCAI). Niemal od początku osłabiana zewnętrznymi atakami i wewnętrznymi podziałami, obecnie prowadzi głównie działania lokalne i okazjonalne.

    Kootenai Falls – święte miejsce północnoamerykańskich Indian, wodospady na rzece Kootenai w stanie Montana. Dla Indian z plemienia Kootenai z Montany, Idaho i Kolumbii Brytyjskiej miejsce tradycyjnych pielgrzymek, modlitw, ceremonii, poszukiwania wizji i składania ofiar, wykorzystywane od czasów przed europejską kolonizacją Ameryki Północnej do dziś. Ocalone decyzją władz w czerwcu 1987 roku, odmawiającą wydania siedmiu lokalnym spółkom elektrycznym zgody na budowę zapory i elektrowni wodnej planowanej na wodospadach. Jedno z wielu odwiedzanych od wieków, a obecnie zagrożonych zniszczeniem i profanacją, świętych miejsc tubylczych ludów Ameryki. Canyon Mine – święte miejsce Indian Ameryki Północnej, kanion na terenie obszaru chronionego Kaibab National Forest w stanie Arizona. Dla Indian z pobliskiego plemienia Havasupai miejsce tradycyjnych pielgrzymek, modlitw, ceremonii, poszukiwania wizji i składania darów ofiarnych, wykorzystywane od czasów przed europejską kolonizacją Ameryki Północnej do dziś. Stopniowo niszczone przez wydobycie uranu za zgodą Federalnej Służby Leśnej (ang. U.S. Forest Service). Jedno z wielu odwiedzanych od wieków, a obecnie zagrożonych zniszczeniem i profanacją, świętych miejsc tubylczych ludów Ameryki.

    Ustawa o reorganizacji Indian (ang. Indian Reorganization Act, IRA, zwana też Wheeler-Howard Act) - ustawa Kongresu USA z 18 czerwca 1934 roku stwarzająca nowe - obowiązujące zasadniczo do dziś - podstawy prawne, organizacyjne i finansowe autonomicznego funkcjonowania grup tubylczych Amerykanów (czyli indiańskich plemion USA i - częściowo - tubylczych społeczności Alaski), określająca ich uprawnienia oraz relacje z władzami. Badger-Two Medicine – święte miejsce Indian Ameryki Północnej, góra na terenie graniczącego z rezerwatem Czarnych Stóp (ang. Blackfeet) obszaru chronionego Lewis and Clark National Forest w stanie Montana. Dla Indian z okolicznych plemion ta święta góra to miejsce tradycyjnych pielgrzymek, modlitw, ceremonii, poszukiwania wizji i składania darów ofiarnych, wykorzystywane od czasów przed europejską kolonizacją Ameryki Północnej do dziś. Zagrożone przez działalność spółek górniczych, planujących wydobywanie na masową skalę w jej rejonie ropy naftowej i gazu ziemnego. Jedno z wielu odwiedzanych od wieków, a obecnie zagrożonych rosnącym zniszczeniem, zanieczyszczeniem i profanacją, świętych miejsc tubylczych ludów Ameryki.

    Rainbow Bridge (Tęczowy Most) - wielki naturalny kamienny łuk z piaskowca w stanie Utah, święte miejsce Indian Ameryki Północnej. Dla Indian z okolicznych plemion Nawahów, Pajutów i Pueblów miejsce tradycyjnych pielgrzymek, modlitw, ceremonii, poszukiwania wizji i składania ofiar, wykorzystywane od czasów przed europejską kolonizacją Ameryki Północnej po czasy współczesne. Zniszczone w II połowie XX w. na skutek zalania okolicy przez wody sztucznego Jeziora Powella powstałego po ukończeniu Zapory Glen Canyon na rzece Kolorado w 1963 roku. Jedno z wielu historycznych, a współcześnie zniszczonych lub sprofanowanych, świętych miejsc tubylczych ludów Ameryki.

    Medicine Wheel – święte miejsce północnoamerykańskich Indian, kamienny krąg w górach Bighorn w stanie Wyoming. Dla Indian z żyjących w pobliżu plemion Arapahów, Czarnych Stóp, Wron, Szejenów, Lakotów i Szoszonów miejsce tradycyjnych pielgrzymek, modlitw, ceremonii, poszukiwania wizji i składania darów ofiarnych, wykorzystywane od czasów przed europejską kolonizacją Ameryki Północnej do dziś. Zagrożone przez turystykę masową, odkąd w 1991 roku Federalna Służba Leśna (ang. U.S. Forest Service) zaproponowała rozbudowę infrastruktury turystycznej w okolicy, rozpoczynając promocję kręgu jako lokalnej atrakcji i wyrażając zgodę na wyrąb lasu w sąsiedztwie. Jedno z wielu odwiedzanych od wieków, a obecnie zagrożonych zniszczeniem i profanacją, świętych miejsc tubylczych ludów Ameryki. Na fali popularności New Age miejsce odwiedzane także przez ludzi zainteresowanych szamanizmem, astrologią, obcymi cywilizacjami, itp.

    Dodano: 13.08.2009. 19:49  


    Najnowsze