• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zmiany postaw konsumenckich w Europie w dobie kryzysu

    07.11.2009. 21:20
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Jak kryzys zmienił rynki konsumenckie Europy? Według badań przeprowadzonych w wybranych krajach Europy, na łącznej próbie ponad 10 000 osób, konsumenci stali się bardziej ostrożni i mniej impulsywnie wydają pieniądze. Wzrosły oczekiwania wobec sprzedawców, więcej oczekuje się obniżek i promocji. Najwyraźniejszy i najtrwalszy trend spodziewany jest w krajach Zachodniej Europy " stąd wniosek, że opłacalne będzie kupowanie za granicą, gdzie sprzedawcy będą musieli bardziej walczyć o konsumenta.


    Konsumenci w obliczu kryzysu

    Kryzys, który dotknął całą światową gospodarkę, wpłynął znacząco na zachowania konsumentów zmieniając ich nawyki zakupowe. Będąc pod presją ekonomiczną wywołaną obniżką płac, konsumenci zrezygnowali z zakupu luksusowych towarów. Natomiast zakupy towarów codziennego użytku poprzedzają dokładnym rozpoznaniem rynku i poszukiwaniem jak najniższej ceny. Konsumenci są gotowi na poświęcenie czasu na znalezienie satysfakcjonującej ich oferty, wyczekiwanie na spadek ceny lub pojawienie się promocji, deklarują też częstsze zaglądanie do sklepów oferujących najniższe ceny. Wyniki badań nad zachowaniami konsumentów w czasie kryzysu wskazują, że konsumenci we wszystkich krajach oczekują od sprzedawców dostosowania się do sytuacji i obniżenia cen.

    Wydajemy mniej?

    Jak pokazują wyniki badań, konsumenci w Europie Zachodniej zacisnęli pasa. Wyniki oscylują w granicach 50%, by dla Irlandii osiągnąć najwyższy pułap - gdzie aż 77% konsumentów deklaruje, że wydaje obecnie mniej, niż przed rozpoczęciem kryzysu. Dla porównania, tylko niewiele ponad jedna trzecia polskich konsumentów zadeklarowała zmniejszenie wydatków " zdecydowana większość nie zmniejszyła ich lub wręcz zwiększyła.


    Wykres nr 1. Odsetek respondentów, którzy zmniejszyli swoje wydatki z powodu kryzysu " podział ze względu na kraje.*



    Uważny konsument

    Europejczycy oczekują od sprzedawców większych obniżek cen. Kryzys spowodował, że powstała silniejsza niż w normalnych warunkach ekonomicznych presja na obniżenie cen produktów. Przekłada się to na zwiększenie konkurencji na rynku. W dłuższej perspektywie może to oznaczać, że na rynku zostaną sprzedawcy, którzy zdecydują się na zmniejszenie marży. Będą natomiast mogli liczyć na większe zainteresowanie konsumentów i wyższe obroty.


    Wykres 2. Odsetek respondentów oczekujących obniżek cen " podział ze względu na kraje.*



    Oczywiście wszyscy chcą płacić jak najmniej. Jednak nawet tu zarysowuje się tendencja, gdzie kraje mocniej poszkodowane przez kryzys bardziej stanowczo domagają się obniżenia cen na towary. Najmniejszych obniżek cen oczekują niemieccy konsumenci. Prawdopodobnie dużą rolę odgrywa tu ogromny rynek wewnętrzny, a co za tym idzie duża konkurencja bez względu na sytuację ekonomiczną.

    Podobną skłonność obserwujemy przyglądając się tabeli prezentującej odsetek konsumentów, którzy, wyszukują najkorzystniejszej okazji, zanim zdecydują się na jakiś zakup. Najbardziej skłonni do poszukiwania najlepszej okazji są konsumenci w Austrii i we Włoszech, ale we wszystkich krajach odsetek konsumentów szukających okazji przekracza 50%.

    Wykres nr 3. Odsetek respondentów, którzy przed zakupem robią research " podział ze względu na kraje*.




    Kto i na czym oszczędza

    Jak wskazują poniższe wykresy, najbardziej swoje nawyki zakupowe pod wpływem kryzysu zmienili Irlandczycy i Włosi, choć prawie we wszystkich krajach odsetek respondentów, którzy twierdzą, że kupują mniej ubrań i elektroniki jest bliska 50%. Na tym tle widocznie odstaje Polska. Potwierdza to tezę, że polscy konsumenci nie odczuli spowolnienia gospodarczego tak mocno jak zachodnioeuropejscy sąsiedzi. Jakie to może mieć konsekwencje?


    Wykres nr 4 Odsetek respondentów odpowiadający na pytanie jak zmieniły się ich wydatki na ubrania i buty.*




    Wykres nr 5 Odsetek respondentów odpowiadających na pytanie jak zmieniły się ich wydatki na artykuły elektroniczne. *




    Należy zwrócić uwagę na fakt, że sprzedawcy w krajach europy zachodniej są zmuszeni do obniżania ceny i stosowania promocji by utrzymać obroty. Dodatkowo skłonność konsumentów do oszczędzania i wydawania mniej, idzie w parze z chęcią do wyszukiwania jak najtańszych ofert. Konkurencja między sprzedawcami wzrasta, starają się przyciągną jak największą liczbę kupujących poprzez atrakcyjne promocje. Wskazuje to, że opłacalne są zakupy w krajach gdzie konsumenci wywierają największą presję na producentów, a ci są z kolej zmuszeni do obniżania cen.

    Kiedy kryzys minie

    Czy jest szansa, że skorzystają na tym konsumenci z Polski? Oczywiście, sprzedaż za pośrednictwem Internetu staje się coraz bardziej popularna, gdyż umożliwia szybkie i wygodne zakupy nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Dzięki globalnemu zasięgowi serwisu eBay, Polacy będą mogli korzystać z ofert sprzedawców, w krajach gdzie walka o klienta się zaostrzy.

    Powyższe badania wskazują, że mimo członkostwa w Unii Europejskiej i otwartego rynku, zachowania konsumentów są różne w poszczególnych państwach, a co za tym idzie istnieją niezależne bodźce kształtujące ceny towarów. Zakupy za pośrednictwem Internetu są doskonałym sposobem na to by kupować tam gdzie jest najtaniej.

    * Badania przeprowadzono na próbach 1030 osób w wieku 16 " 64 w dniach 26-30 czerwcu 2009.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Efekt spekulacyjny - efekt uwzględniający oczekiwania konsumentów, co do poziomu przyszłych cen, ma dwa warianty. Pierwszy wariant mówi o tym, że jeśli konsumenci oczekują wzrostu cen, to zakupują danego dobra więcej (na zapas). Drugi wariant natomiast mówi, że jeśli konsumenci spodziewają się spadku cen, to ograniczą zakup danego dobra i poczekają do spodziewanej obniżki. Badania rynku to zespół czynności polegających na gromadzeniu informacji o zjawiskach i procesach na rynku, ich przyczynach, stanie aktualnym i tendencjach rozwojowych. Celem badań rynku jest zdobycie informacji o kształtowaniu się mechanizmów rynkowych takich, jak popyt, podaż, ceny, zachowania i preferencje konsumentów, działania konkurencji, funkcjonowanie systemu dystrybucji, sprzedaży itp. Badania rynku są częścią badań marketingowych. Prowadzenie badań rynku zarówno polepsza pozycje konkurencyjną przedsiębiorstwa jak i jest zalecane przez normy ISO 9000. Konsument w biologii – organizm heterotroficzny, głównie zwierzę roślinożerne lub zwierzę drapieżne żywiące się roślinożercami (lub innymi, np. owadożernymi). Czasami do konsumentów zalicza się także detrytusożerców. Konsumenci stanowią w biocenozach jeden z trzech poziomów troficznych. Istnieje podział na konsumentów pierwszego (roślinożercy), drugiego i trzeciego rzędu (drapieżcy). Zwierzęta wszystkożerne mogą być zarówno konsumentami I, jak i II czy wyższych rzędów, w zależności od tego, czym się w danym momencie odżywiają.

    Monopol pełny to jeden z modeli wyznaczonych przez ekonomistów mających charakteryzować rynek. Zakłada on iż na rynku działa jeden producent i wiele kupujących. Ze względów technicznych czy też administracyjno prawnych nie ma możliwości wejścia na rynek monopolisty zaś produkty wytwarzane przez monopol nie mają bliskich substytutów. Zarówno producent jak i konsumenci posiadają pełną wiedzę o rynku. Efekt owczego pędu – zjawisko występujące, gdy konsumenci pragną nabywać pewne dobra, także po wyższych cenach, tylko dlatego, że kupują je inni. Wynika to z chęci naśladowania osób, z którymi chcą się utożsamiać.

    Wspólnotowy System Szybkiej Informacji (RAPEX) – stworzony w 1984 system, działający na obszarze Jednolitego Rynku Unii Europejskiej, którego celem jest szybka wymiana informacji między Komisją Europejską a państwami członkowskimi UE na temat produktów nieżywnościowych mogących stanowić zagrożenie dla konsumentów, a także na temat środków podjętych przez poszczególne państwa wspólnoty, mających na celu wyeliminowanie zagrożenia dla konsumentów przez ograniczenie lub zakaz wprowadzania danego produktu na rynek. Wymiana informacji następuje za pośrednictwem Narodowych Punktów Kontaktowych (ang. National Contact Points). Popyt spekulacyjny jest to zjawisko występujące w ekonomii polegające na tym, że w momencie wzrostu ceny danego dobra popyt na to dobro również rośnie, gdyż konsumenci przewidują w najbliższym czasie znaczny wzrost ceny tego dobra.

    Reklamówka – cienka torba wykonana z folii z tworzywa sztucznego. Popularna nazwa wywodzi się z faktu, że znajduje się na niej kolorowy reklamowy nadruk, np. z nazwą sklepu lub inną reklamą. Pod koniec lat 70. i w latach 80. powszechne w krajach Europy Zachodniej i dodawane tam do zakupów bezpłatnie, do Polski natomiast trafiały drogą indywidualnego transportu, często sprzedawane potem na targowiskach i ulicach. Użyteczność toreb "reklamówek" była ograniczona, nadawały się jednak do wielokrotnego użytku tak, że zastępowały powoli mniej wygodne i mniej estetyczne siatki na zakupy. Później także polskie sklepy i polscy producenci zaczęli wytwarzać własne reklamówki, przez co import ich z Zachodu w sposób naturalny wygasł. Kryzys wieku średniego, Kryzys 40-tki – nazwa okresu w życiu człowieka, użyta po raz pierwszy przez Elliott Jaquesa w 1965. Kryzys ten może nastąpić, gdy człowiek osiąga połowę oczekiwanego czasu życia. Kryzys może też być wywołany przez różne wydarzenia, np. andropauzę czy menopauzę, lub też chorobę kogoś bliskiego, śmierć rodziców. Efektem kryzysu może być przewartościowanie dotychczasowych priorytetów, dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny.

    Kryzysy bliźniacze - zjawisko jednoczesnego występowania kryzysu walutowego i kryzysu bankowego. Występuje to w sytuacji, w której krótkookresowe zadłużenie całego systemu danego kraju w walutach zagranicznych przekracza krajowe zasoby walut, co prowadzi do równoległego wystąpienia kryzysu bankowego i walutowego.

    Inflacja ukryta różni się od inflacji jawnej tym, że trudności z nabyciem produktów nie są spowodowane wzrostem ich cen, lecz brakiem towarów w sklepach i niemożliwością ich zakupu. Jest to zjawisko dość powszechne w krajach centralnie kierowanych (również w Polsce do 1989 r.), w których ceny były ustalane przez państwo i zjawisko wzrostu cen i inflacji jawnej nie występowało tak jak w krajach wolnorynkowych.
    W przypadku inflacji ukrytej występuje nadwyżka pieniądza przy jednoczesnym niedoborze dóbr i usług na rynku. Jest to spowodowane niedostosowaniem podaży do szybko wzrastającego popytu. Różnica mogłaby zostać ograniczona przez mechanizm wolnorynkowy, który spowodowałby podniesienie cen i ograniczenie popytu, ale w gospodarce centralnie kierowanej, nie było takiej możliwości, gdyż ceny były ustalane przez państwo.
    Skutkiem inflacji ukrytej są długie kolejki, nierównowaga na rynku, kupowanie na zapas, spekulacja, nielegalne zaopatrzenia, przekupstwo. Inflacja ukryta bywa też nazywana tłumioną lub zasobową.

    Federacja Konsumentów jest niezależną organizacją pozarządową, o statusie organizacji pożytku publicznego, której głównym celem jest ochrona indywidualnego konsumenta w Polsce. Obejmuje swoim zasięgiem całe terytorium Polski poprzez sieć 48 klubów terenowych, które wykonują pracę poradni konsumenckich oraz zrzeszają wolontariuszy chcących z nimi współpracować. Zajmuje się także edukacją konsumencką, testami produktów, lobbingiem na rzecz konsumentów. Oligopol – forma struktury rynkowej, różna od doskonałej konkurencji, gdzie występuje znaczna liczba małych konkurentów, oraz od czystego monopolu, gdzie istnieje tylko jedna potężna firma; dominująca forma w krajach rozwiniętych; sytuacja na rynku, w której występuje tylko kilku dużych producentów danego dobra czy też dostawców usługi.

    Bractwo Piwne – Towarzystwo Promocji Kultury Piwa – ogólnopolska organizacja konsumentów piwa, powstała w 1995 roku w Łodzi. Celem Bractwa Piwnego jest popularyzacja w społeczeństwie piwa jako napoju alternatywnego do wysokoprocentowych i niskogatunkowych napojów alkoholowych, edukacja konsumentów piwa oraz ścisła współpraca z przemysłem piwowarskim. Bractwo jako jedyna organizacja reprezentuje Polskę w Europejskiej Unii Konsumentów Piwa. Funkcję Wielkiego Mistrza sprawuje łodzianin Marek Suliga. Siedzibą Bractwa jest miasto Łódź. Efekt sieciowy (ang. network effect) – pojęcie w teorii ekonomii opisujące sytuację, w której obecni konsumenci dobra odnoszą korzyści, gdy zwiększa się adopcja tego dobra przez nowych użytkowników. Klasycznymi przykładami efektów sieciowych są telefon lub faks. Efekty sieciowe mogą być odpowiedzialne za tworzenie się niekompatybilnych, konkurujących ze sobą systemów. Co więcej, efekty sieciowe zazwyczaj generują liczne (wielokrotne) punkty równowagi i często o sukcesie danej sieci decyduje nie jej jakość, a oczekiwania użytkowników. Jak pokazuje przykład klawiatury QWERTY, wybory dokonane przez pierwszych konsumentów mogą prowadzić do ustanowienia standardu i utrudnić rozwój konkurencyjnym technologiom. Konkurencja ze strony nowych firm na rynkach charakteryzujących się efektami sieciowymi i zamkniętymi standardami może być bardzo trudna lub niemożliwa. Niekompatybilne sieci mogą prowadzić do efektywnej konkurencji "o rynek", ale częściej są źródłem nieefektywności. Polityka gospodarcza usiłuje regulować zachowanie się firm, które celowo kreują niekompatybilności aby w celach antykonkurencyjnych wykorzystać istniejące efekty sieciowe.

    Eniro AB – szwedzkie przedsiębiorstwo świadczące usługi w zakresie lokalnego wyszukiwania informacji o przedsiębiorstwach, produktach i usługach. Zarówno przedsiębiorstwa, jak i konsumenci mogą, za pośrednictwem produktów Eniro zlokalizować poszukiwane produkty i usługi oraz dokonać ich zakupu, niezależnie od preferowanego sposobu wyszukiwania: przez Internet, katalog czy telefon komórkowy. Reklamodawcy mogą zaprezentować swoją ofertę potencjalnym konsumentom.

    Dodano: 07.11.2009. 21:20  


    Najnowsze