Ołdakowski: w szkołach więcej uczy się o Piastach niż o historii XX w. :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Wystawa o cichociemnych w Muzeum Powstania Warszawskiego

Muzeum Powstania Warszawskiego otwiera swoje archiwa

67. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego

67. rocznica wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim

68. rocznica wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim

66. rocznica Powstania Warszawskiego w fotografiach

W wielu szkołach więcej uczy się o Piastach, a nie ma w nich miejsca na dogłębne zrozumienie XX wieku, który jest najważniejszym okresem w historii Polski - mówi w wywiadzie dla PAP Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.

PAP: Muzeum Powstania Warszawskiego jest niezwykle popularne wśród mieszkańców Warszawy oraz turystów. W czym tkwi jego fenomen?

Jan Ołdakowski: - To co powoduje, że ludzie do nas przychodzą to sposób, w jaki opowiadamy historię, sposób w jaki przybliżamy bardzo trudne i niejednoznaczne wydarzenie z historii Polski XX wieku. Pokazujemy je tak, aby było zrozumiałe dla młodego pokolenia, tak aby odwoływało się do emocji i powodowało, że widz, który odwiedza muzeum, czuje się trochę jak uczestnik powstania, czuje się osobą, która musi podjąć decyzję i zadać sobie pytanie: ,,czy ja bym do powstania poszedł?".

PAP: Jak Pana zdaniem wygląda kwestia świadomości historycznej Polaków w zakresie dziejów najnowszych? Czy widzi Pan jakiś postęp w ostatnich kilku latach?

J.O.: - Z naszej perspektywy wygląda niedobrze. Bardzo często w wielu szkołach nie ma miejsca na dogłębne zrozumienie XX wieku, który jest najważniejszym okresem w historii Polski, jest najważniejszym doświadczeniem. Z jednej strony mamy tragiczne i heroiczne momenty okupacji, udziału w oporze antytotalitarnym, sprzeciwie wobec Holokaustu. To są ważne wydarzenia, które trzeba przywołać. Powstanie Warszawskie jest jednym z kluczowych wydarzeń II wojny światowej, jednak po drugiej stronie stoi Solidarność - pozytywna rewolucja, która zmieniła świat, gdyż Polacy wyciągnęli naukę z Powstania Warszawskiego i przeprowadzili rewolucję pokojowo. Historii Polski XX w. trzeba uczyć młodych ludzi, a wydaje nam się, że częściej uczy się ich o Piastach.

PAP: - Prawie 60 proc. ankietowanych Polaków nie potrafi powiedzieć, kiedy rozpoczęło się Powstanie Warszawskie - wynika z sondażu TNS OBOP. Mówił Pan, że to porażka nauczycieli, a czy to nie jest też w pewnym stopniu porażka muzeum?

J.O. - Oczywiście, że również czujemy, że trzeba tu wiele zrobić. Nasze działania głównie adresujemy do warszawiaków i w Warszawie te statystyki są dokładnie odwrotne. Według badań CBOS-u, ponad 50 proc. warszawiaków jest w stanie precyzyjnie podać datę dzienną i godzinową wybuchu powstania. Tak więc warszawiacy wiedzą, kiedy wybuchło powstanie. Natomiast rzeczywiście, myślę, że przed nami dużo pracy, bo również Muzeum Powstania Warszawskiego odpowiada za fakt, że Polacy nie mają takiej świadomości historycznej. Z drugiej strony badania IPSOS w zeszłym roku pokazały, że Polacy uważają Muzeum za główną atrakcję turystyczną Warszawy i 41 procent z nich deklaruje, że w najbliższym czasie zamierza je odwiedzić, co oznacza, że wybiera się do nas prawie 14 mln Polaków. Mamy nadzieję, że ci wszyscy, którzy nas odwiedzą, nie zrobią błędu, wskazując datę wybuchu powstania.

PAP: - W jaki sposób powinniśmy utrwalać pamięć o Powstaniu Warszawskim? Co jakiś czas - głównie podczas obchodów rocznicy jego wybuchu - pojawiają się głosy, że nie warto budować pomników polskich klęsk narodowych. Jak Pan odniesie się do takich poglądów?

J.O.: - Budowaliśmy naszą placówkę z nadzieją, że jest to muzeum ostatniego polskiego powstania i że już nigdy Polacy nie będą musieli oddawać życia za ojczyznę w sytuacji, gdy będą nas prześladowały totalitaryzmy. Tak naprawdę za to, że powstanie wybuchło trzeba obciążać w głównej mierze agresorów - Niemcy hitlerowskie, które napadły Polskę w 1939 r. Warto pamiętać o koszmarze okupacji, w 1943 r. nikt nie pytał powstańców w getcie, czy ich powstanie miało sens. Wiadomo, że było wyborem godnej śmierci i wyrazem sprzeciwu. W sytuacji ludobójczych totalitaryzmów, jaka była w Europie była między 1939 a 1945 r., tylko walka wchodziła w rachubę, nie można było zmienić władz, nie można było wyzwolić Polski np. poprzez wolne wybory. Oczywiście o sensie powstania można dyskutować. To kwestia, o którą zawsze pytałem Jana Nowaka Jeziorańskiego, który odpowiadał, że decyzja o wybuchu powstaniu była słuszna.

PAP: - Muzeum Powstania Warszawskiego odgrywa ogromną rolę w budowaniu tożsamości zbiorowej warszawiaków. Pojawiają się jednak opinie, że niektóre z form prezentacji są kontrowersyjne (koszulki z małym powstańcem na deskorolce, podkładki pod myszkę, puzzle). Co Pan sądzi na ten temat?

J.O. - Oczywiście należy odróżnić rzeczy sygnowane logotypem MPW od rzeczy, które opowiadają o Powstaniu Warszawskim. Prowadzimy zajęcia z psychologami dziecięcymi, seminaria o tym jak oraz czy w ogóle opowiadać dzieciom o wojnie. Przygotowujemy książeczki o wojnie, zabawy o charakterze edukacyjnym, które mają pokazać - wykorzystując teorię ról społecznych - czym była okupacja, na czym polegał heroizm ludzi walczących w ramach Polskiego Państwa Podziemnego, w ramach Armii Krajowej - musimy posługiwać się metodami zrozumiałymi dla dzieci. Prowadzimy zajęcia nawet dla sześciolatków. To nie jest trywializowanie historii ani gloryfikowanie Małego Powstańca, to jest tłumaczenie tego, co się wydarzyło.

Z drugiej strony nie sposób nie zauważyć, ze są różne sposoby dotyczące opowiadania o przeszłości. Piszemy zarówno słowniki biograficzne powstańców warszawskich, prowadzimy największą bazę uczestników powstania, z drugiej strony przygotowujemy komiksy na ten temat, te rzeczy się uzupełniają. Nie da się opowiedzieć tylko i wyłącznie metodami naukowymi pewnego wydarzenia, to wydarzenie, żeby było żywe, musi się odwoływać do emocji młodych ludzi, a ich nie przyciągnie się jedynie książkami naukowymi.

PAP: - Krytycy Powstania Warszawskiego uważają, że w obecnych czasach nie czci się samego bohaterstwa powstańców, ale samą ideę powstania. Co Pan sądzi na ten temat?

J.O. - My zawsze czcimy powstańców, zawsze pamiętamy o nich. W tym roku prowadzimy akcję MPW ,,Wolontariat w mieście", w ramach której zbierane są pieniądze na rzecz renowacji grobów powstańczych. Nie uciekamy od tego tematu.

Czcimy tych, którzy zginęli i tych, którzy przeżyli, wspominamy cywilne ofiary powstania, pamiętając przy tym o sprawcach całej tragedii. Trudno powiedzieć, że gloryfikujemy samą ideę powstania. Naszym celem jest przybliżenie tego wydarzenia.

W Powstaniu Warszawskim jak w soczewce pokazany jest dramat losów Polski w XX wieku. Składając hołd powstańcom utrwalamy pamięć o tych, którzy zdecydowali się powiedzieć ,,nie" jednemu z najbardziej zbrodniczych systemów ubiegłego stulecia.

PAP: - W tym roku Muzeum Powstania Warszawskiego weźmie po raz pierwszy udział w Przystanku Woodstock. Skąd pomysł uczestnictwa w tym przedsięwzięciu i dlaczego się Państwo na niego zdecydowaliście?

J.O. - Udział w Przystanku Woodstock zaproponował nam Jurek Owsiak, z czego jesteśmy bardzo zadowoleni. Kiedyś rozmawialiśmy z nim m.in. o współpracy polsko-niemieckiej także w zakresie świadomości historycznej. Interesuje nas to, w jaki sposób obie strony postrzegają te same wydarzenia. Elementem naszej współpracy jest także przygotowywanie wystawy o pomocy dla Solidarności, której udzielili Niemcy w latach 80. XX wieku. Jurkowi Owsiakowi bardzo spodobał się ten pomysł, aby porozmawiać o wojnie, o Powstaniu Warszawskim, ale i o przyszłości z młodzieżą polską i niemiecką. Pokażemy także film ,,Miasto Ruin" oraz weźmiemy udział w śpiewaniu piosenek antywojennych i antytotalitarnych.

PAP: - Jakie są plany muzeum na najbliższą przyszłość? W organizacji jakich projektów będziecie Państwo brać udział?

J.O.: - W tej chwili naszym największym zadaniem jest współpraca z producentami filmu fabularnego ,,Miasto" Jana Komasy. To coś, czego bardzo brakuje. Arcydzieło, jakim jest film ,,Kanał", ma już ponad 50 lat. Chcemy zrobić współczesny film o Powstaniu Warszawskim z perspektywy młodego reżysera, patrzącego oczami młodych bohaterów powstania.

Rozmawiał Waldemar Kowalski (PAP)

Wywiad do obejrzenia na portalu historycznym www.dzieje.pl

wmk/ mjs/ ls/ gma/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Wawa2010.pl album muzyczny wydany przez Muzeum Powstania Warszawskiego w 66 rocznicę Powstania Warszawskiego. Płyta jest zestawem duetów Karoliny Cichej i artystów polskich. Znalazły się na niej piosenki, które w zamierzeniu twórców stanowią przekrój historii XX wiecznej Warszawy. Z wydanym albumem związany jest także koncert Pamiętamy 44 oraz strona internetowa WAWA2010.pl. pełny tekst

Sypka Warszawa singel i teledysk Anny Marii Jopek wydany przez Discovery i Muzeum Powstania Warszawskiego celem uczczenia 65. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego, jako część wspólnego projektu Warszawa 1944. Bitwa o Polskę. Muzykę do słów Białoszewskiego z Pamiętnika z powstania warszawskiego skomponował Marcin Pospieszalski. Piosenkę na swojej płycie śpiewa też sam Pospieszalski. pełny tekst

Umiera piękno album Agi Zaryan wydany 17 lipca 2007 roku nakładem Muzeum Powstania Warszawskiego i Cosmopolis. Album ukazał się z okazji obchodów 63. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Na płycie znajduje się dziewięć utworów autorstwa Krystyny Krahelskiej, Józefa Żywiny, Anny Świrszczyńska, ks. Jana Twardowskiego, Miry Grelichowskiej i Elżbiety Szemplińskiej. Autorem muzyki i aranżerem wszystkich utworów jest wieloletni partner artystyczny Agi Zaryan Michał Tokaj. pełny tekst

Powstanie Warszawskie pierwsze DVD koncertowe płockiej formacji Lao Che. Zostało wydane w październiku 2006 roku przez Muzeum Powstania Warszawskiego. Na płycie znalazły się dwa koncerty - obydwa z Warszawy. Pierwszy z nich został zarejestrowany w czerwcu 2005 roku w Muzeum Powstania Warszawskiego przez TVP, drugi zaś to koncert z warszawskiej Proximy z 19 marca 2006 roku. pełny tekst

"44" to tytuł pierwszej profesjonalnej i dotychczas największej antologii komiksowej opowiadającej o powstaniu warszawskim. Antologia została wydana 28 sierpnia 2007 r. przez Muzeum Powstania Warszawskiego. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".