Opis teoretyczny osoby z lekkim upośledzeniem umysłowym :: Kompendium / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

[TEORIA ZBIORÓW] Pojęcie zbioru, działania na zbiorach

[Ekologia] Główne cykle biochemiczne występujące w środowisk

Studium przypadku - dziecko z nadpobudliwością psychoruchową

W tym artykule podejmiemy się teoretycznej analizy osoby z lekkim upośledzeniem umysłowym. Artykuł ten można potraktować jako dobrą bazę do dalszej pracy, w której zgromadzone są moim zdaniem najlepsze cytaty prezentujące to zagadnienie.

„ (...) Klasyczne poglądy na temat upośledzenia umysłowego uformowały się na początku naszego wieku pod wpływem biologicznej koncepcji rozwoju. (...) odkrycia medycyny potwierdziły na różne sposoby przypuszczenia, że niedorozwój umysłowy wiąże się z uszkodzeniem mózgu. (...) do medycznej definicji upośledzenia umysłowego jako stanu: 1) nieodwracalnego, 2) znamionującego się pułapem osiągnięć niższym od przeciętnego, czyli swoistą granicą rozwoju, 3) charakteryzującego się niepodatnością na oddziaływania pedagogiczno – wyrównawcze. Te trzy cechy do tej pory bardzo często wymienia się w literaturze jako kryteria rozpoznawcze oligofrenii szczególnie wtedy, gdy chodzi o odróżnienie jej od stanu obniżonej sprawności umysłowej powstałych na tle zaburzeń emocjonalnych lub zaniedbania pedagogicznego (...).” „Nieodwracalność upośledzenia umysłowego jest w tej koncepcji pochodną wiedzy o nieodwracalnym charakterze uszkodzeń układu nerwowego. Ciała komórek nerwowych nie regenerują się, może więc wydawać się logiczne wiązanie trwałych skutków uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego (...) z trwałymi defektami w rozwoju funkcji psychicznych.”

„U większości osób z lekkim i części z umiarkowanym upośledzeniem umysłowym nie obserwuje się istotnych różnic w wyglądzie zewnętrznym w porównaniu z osobami sprawnymi. Pewną stygmatyzację w wyglądzie zewnętrznym (...) dostrzegamy wówczas, gdy u niektórych z nich współwystępują inne rodzaje zaburzeń (dysfunkcje zmysłowe, fizyczne, neurologiczne). Zjawisko współwystępowania różnych niepełnosprawności u danej osoby z upośledzeniem umysłowym (niepełnosprawność wieloraka) zwiększa się wraz z obniżaniem się poziomu funkcjonowania umysłowego i najczęściej związane jest z polietiologią, które znaczące miejsce przypisywane jest czynnikom genetycznym.”

„ Osoby lekko upośledzone umysłowo różnią się od normalnych w zakresie percepcji wzrokowej, słuchowej itp. Spostrzeżenia ich są niedokładne choć nie co bardziej dokładne niż umiarkowanie upośledzonych. Mniejsze mają trudności w wyodrębnianiu istotnych cech przedmiotów i zjawisk. (...) U osób lekko upośledzonych umysłowo występuje już uwaga dowolna. Powoli, w wyniku postępującego wieku życia oraz nauczania, wzrasta trwałość uwagi dowolnej, a także podzielność uwagi; jest ona jednak mniejsza (...) Wszyscy badacze podkreślają, że u dzieci, jak i dorosłych lekko upośledzonych umysłowo jest upośledzone przede wszystkim myślenie abstrakcyjne;”

„Procesy poznawcze przynależą do wyższych procesów umysłowych człowieka, które w istocie są procesami przetwarzania informacji (...)”

„W obrębie tak rozumianych procesów poznawczych, w grupie osób z upośledzeniem umysłowym, tak jak i w innych grupach niepełnosprawności, analizuje się spostrzeganie, uwagę, pamięć, mowę, myślenia i uczenie się (...)”

„Uwaga. U osób lekko upośledzonych umysłowo obserwuje się trudności w koncentracji uwagi na jednym przedmiocie przez dłuższy czas, zwłaszcza jeśli są to treści abstrakcyjne. Uwaga dowolna, dobrze skoncentrowana pojawia się w stosunku do materiału konkretnego. Słaba jest też podzielność uwagi oraz ograniczony jej zakres (...).”

„Spostrzeganie. Sprawność ta charakteryzuje się u lekko upośledzonych umysłowo wolnym tokiem, brakiem percepcji oraz trudnościami w wyodrębnianiu drobnych szczegółów.”

„Pamięć. Zarówno u osób lekko, jak i umiarkowanie upośledzonych umysłowo obserwuje się dobrą pamięć mechaniczną, zdarzają się też nawet przypadki wybitnie dobrej pamięci fotograficznej. Natomiast pamięć logiczna i dowolna jest słaba. Obserwujemy u nich również uczenie się bez zrozumienia w wolnym tempie, a także ograniczony zakres pamięci. (...) Szczególnie dotkliwe w sytuacji pracy mogą być występujące u tych osób trudności w trwałym zapamiętywaniu treści powiązanych logicznie oraz pojawiające się zmyślenia i konfabulacyjne uzupełnienia luk pamięciowych (...).”

„Mowa. U osób lekko upośledzonych umysłowo możemy zaobserwować opóźniony rozwój mowy, a u umiarkowanie upośledzonych – znacznie opóźniony rozwój mowy. Pojedyncze wyrazy pojawiają się odpowiednio ok. 3. i 5. roku życia, zdania w 5. i 7. roku życia. (...) Dodatkowo zauważa się u nich (...) trudności w uzewnętrznianiu swoich myśli wówczas, gdy treść wypowiedzi jest oderwana od społecznego kontekstu.”

„Swego rodzaju cechą charakterystyczną tych osób jest dość rozwlekły sposób wyrażania swoich myśli, często używają wyrażeń niewłaściwie, bez pełnego rozumienia ich znaczenia.”

„Myślenie. (...) osoby lekko upośledzone umysłowo przechodzą kolejno te same stadia rozwoju intelektualnego, co dzieci normalne, jednakże przebiega to u nich wolniej i bez osiągnięcia najwyższego stadium, czyli studium myślenia formalnego.”

„Myślenie osób upośledzonych umysłowo najczęściej pozostaje w fazie operacji konkretnych. Charakteryzuje się możliwością wykonywania pewnych operacji logicznych takich jak szeregowanie, dodawanie, mnożenie, klasyfikacja, przyporządkowanie (...).”

„Osoby te nieosiąganą stadium operacji formalnych, który u dzieci normalnych przypada na okres od 11 – 12 do 14 – 15 lat. Wiadomo, że w okresie operacji formalnych pojawia się myślenie hipotetyczno – dedukcyjne, rozwijają się formalne, abstrakcyjne operacje intelektualne, występuje zdolność formułowania hipotez oraz ich weryfikacja. Lekko i umiarkowanie upośledzeni umysłowo nie potrafią więc dokonać klasyfikacji, ułożyć przedmiotów według określonego porządku tak długo, jak długo nie mają możliwości odwołania się do konkretu. Nie występuje u nich myślenie abstrakcyjne.”

„Warunki ekonomiczne rodziny mają duży wpływ na stopień zaspokojenia biologicznych, rozwojowych i wychowawczych potrzeb dziecka.”

„Materialne składniki środowiska rodzinnego osób umysłowo upośledzonych w stopniu umiarkowanym są szczególnie istotne, ponieważ osoby te wymagają dodatkowych zabiegów i troski rodzicielskiej. Potrzebują one przy tym więcej czasu i środków materialnych na leczenie, wychowanie i opiekę, a równocześnie często ograniczają możliwości zdobycia tych środków przez ich rodziców.”

„Analizując przebieg procesów emocjonalnych u osób z upośledzeniem umysłowym, należy też pamiętać o pewnej ogólnej prawidłowości. Otóż sposób reagowania tych osób zależy w dużym stopniu od ich temperamentu. Tradycyjnie wyróżnia się wśród nich osoby nadmiernie aktywne (eretyczne) i pobudliwe oraz apatyczne i zamknięte w sobie.”

„W grupie osób upośledzonych umysłowo obserwuje się słabą zdolność do samokontroli i panowania nad sobą. Charakterystycznym objawem jest u nich pewna sztywność zachowań, poglądów i uczuć, przy jednocześnie wzmożonej podatności na sugestie.”

„Głęboko upośledzony bardzo długo, jak wspomniano, wymaga pielęgnacji takiej jak niemowlę. Wiele (...) upośledzonych pozostaje na takim poziomie. Pielęgnacja pochłania tak dużo czasu i wysiłku, że nie wiele go już pozostaje na inne czynności wychowawcze i rehabilitacyjne.”

„Terapia zajęciowa z (...) upośledzonymi ma na celu wykształcenia u nich nawyku działania, które powoduje, że kierują oni uwagę na zewnątrz. W ten sposób najprostsza nawet czynność dowolna skutecznie wypiera działania skierowane na własne ciało, do których upośledzeni są bardzo skłonni (...). Terapia zajęciowa przeciwdziała też pogłębianiu się upośledzenia.”

„Celem wczesnego oddziaływania wychowawczego jest przygotowanie dziecka upośledzonego umysłowo do czekających je zajęć, które wymagają posiadanie już opanowanych nawyków poznawczych, umiejętności manipulacyjnych, zdolności słownego porozumienia się. Mając opanowane te nawyki, umiejętności i zdolności dziecko będzie mogło w pełni uczestniczyć w realizowaniu przez szkołę programu usprawniania.”

Bibliografia:

Boczar Krystyna, młodzież umysłowo upośledzona w rodzinie i w środowisku pracy, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1982, s.80

Kirejczyk Kazimierz, Upośledzenie umysłowe – Pedagogika, PWN, Warszawa 1981, s. 115

Kościelska Kościelska, Upośledzenie umysłowe a rozwój społeczny, PWN, Warszawa 1984,

Otrębski Wojciech, Osoby z upośledzeniem umysłowym w sytuacji pracy, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2001,

[Opracowanie przygotowane dla osób na uczelniach wyższych]

Wszelkie zastrzeżenia kierować na PW.

komentuj publikację