Podbój kosmosu w dziesięciu odsłonach :: Wydarzenia / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Mobilny świat oczami dzieci, czyli „Moja Pierwsza Komórka” w szkołach

Badania nad materiałami dla lotnictwa nagrodzone znakiem Jakość Roku 2011

Osiągnięcia na polu polskiej archeologii w 2011 roku

Eksperci: po 50. roku życia dno oka trzeba badać co roku

Astronautyka w roku 2011 z polskimi akcentami

Maria Skłodowska-Curie patronką 2011 roku

Przełom dekady łączy się z wieloma ważnymi rocznicami, związanymi z amerykańskimi lotami w kosmos. W 2009 r. minęło 40 lat od pierwszego lądowania na Księżycu (Apollo 11, 1969 r.), rok 2010 to 40-ta rocznica dramatycznej misji Apollo 13 (1970 r.), a w 2012 roku minie dokładnie 40 lat od chwili, gdy człowiek zostawił ostatnie ślady na Srebrnym Globie (Apollo 17, 1972 r.). Od czerwca tego roku do kolejnych wydań miesięcznika „Wiedza i Życie” dodawane będą książki, poświęcone amerykańskim program kosmicznym.

Program Apollo jest z pewnością najbardziej znanym ale wcale nie jedynym programem, który w ostatnim czasie obchodził, obchodzi, czy też niedługo będzie obchodził jubileusz. W tym roku mija pół wieku od pierwszych amerykańskich lotów suborbitalnych z udziałem Alana Sheparda (Merkury 3, statek Freedom 7, 5 maja 1961 r.) i Virgila Grissoma (Merkury 4, statek Liberty Bell 7, 26 lipca 1961 r.), a za rok minie dokładnie 50 lat od pierwszych lotów na orbitę (Merkury 6, statek Friendship 7, astronauta John Glenn, Merkury 7, statek Aurora 7, astronauta Scott Carpenter i Merkury 8, statek Sigma 7, astronauta Walter Schirra – 1962 r.). W 2011 roku mija także równo 20 lat od pierwszego lotu amerykańskiego wahadłowca (Columbia, 1981 r.).

- Wyścig w kosmos -

Okrągłe rocznice, w latach 2009 – 2012 dotyczą nie tylko lotów amerykańskich ale i sowieckich. Rok 1961 był owocny nie tylko dla programu Merkury ale także programu Wostok (Wostok 1, Jurij Gagarin, 12 kwietnia 1961 i Wostok 2, Herman Titow, 6 sierpnia 1961), w ramach którego odbyły się pierwsze w historii loty orbitalne (w 1962 r. Związek Sowiecki wystrzelił kolejne dwa statki – Wostok 3 i Wostok 4). W 1971 r. na orbicie znalazła się pierwsza stacja kosmiczna – Salut 1 (19 kwietnia 1971 r.), a w tym roku mija 10 lat od chwili, gdy spłonęła w atmosferze wysłużona stacja Mir (23 marca 2001 roku; stacja znajdowała się na orbicie od 1986 roku).

Przeplatanie się dat, związanych z amerykańskimi i sowieckimi lotami w kosmos (szczególnie w latach 60-tych i początku lat 70-tych) to skutek toczonego przez Związek Sowiecki i Stany Zjednoczone dramatycznego wyścigu. Za jego umowny początek można uznać wystrzelenie pierwszego sztucznego satelity (Sputnik 1, 4 października 1957) jednak naprawdę rywalizacja zaczęła się znacznie wcześniej, w 1945 r. wraz z przejęciem – zarówno przez Sowietów, jak i Amerykanów – materiałów, dotyczących niemieckich rakiet V – 2. Oba kraje doceniały możliwości i dostrzegały perspektywy, jakie mogła przed nimi otworzyć broń rakietowa, oba też postanowiły wykorzystać doświadczenia Niemców i starały się zdobyć jak najwięcej informacji o niemieckiej „broni odwetowej” (niem. Vergeltungswaffe-2). Amerykanie mieli zdecydowanie więcej szczęścia – główny projektant V – 2 i dyrektor techniczny słynnego ośrodka doświadczalnego w Peenemünde, Werner von Braun nie miał najmniejszej ochoty znaleźć się w niewoli u Sowietów. 12 kwietnia 1945 roku poddał się wraz z setką współpracowników armii amerykańskiej. Armii Czerwonej także udało się przejąć część personelu naukowego Peenemünde wraz z asystentem von Brauna – Helmutem Gröttrupem.

- Pojedynek na satelity -

O ile przejęcie von Brauna stanowiło ogromny sukces Amerykanów (trudno przecenić jego rolę w późniejszych programach kosmicznych), o tyle nie było wcale wielką stratą dla ZSRS. Sowieci mieli geniusza, wcale nie ustępującego von Braunowi. Nie musieli o niego zabiegać, wystarczyło go wypuścić z łagru na Syberii, w którym znalazł się w 1938 r. wskutek słynnej Wielkiej Czystki. Siergiej Korolow został zwolniony z obozu w 1944 r., a niedługo później wysłany do Peenemünde, by obejrzeć pozostałości niemieckich instalacji. Wkrótce stał się kluczową postacią sowieckiego programu kosmicznego.

Pierwsze sztuczne satelity Ziemi – sowiecki i amerykański, zostały wystrzelone w odstępie zaledwie czterech miesięcy. Sputnik 1, został wyniesiony przez skonstruowaną przez Korolowa rakietę R – 7, 4 października 1957 r. Amerykański Explorer 1 znalazł się na orbicie 31 stycznia 1958 r. (według EST – zgodnie z GMT był to już 1 lutego), dzięki skonstruowanej przez von Brauna rakiecie Redstone (wersja wykorzystana do wystrzelenia satelity nosiła oznaczenie Jupiter C).

Wydaje się całkiem prawdopodobne, że wygrana Sowietów wynikała z nie tyle z ich przewagi w jakimkolwiek aspekcie, co z meandrów amerykańskiej polityki. W 1956 roku von Braun bezskutecznie próbował przekonać przełożonych do wystrzelenia sztucznego satelity. Wiele wskazuje na to, że Amerykanie (dokładnie tak samo jak Sowieci), obawiali się, by osiągnięcia nie zostały przypisane Niemcom. Cały wysiłek Stanów Zjednoczonych został skoncentrowany na programie marynarki wojennej o nazwie Vanguard, który zaowocował spektakularną eksplozją rakiety w dwie sekundy po starcie, 6 grudnia 1957 r. Dopiero po tej katastrofie von Braun dostał zielone światło.

- Gagarin i Shepard -

Można odnieść wrażenie, że w kosmicznym wyścigu Stany Zjednoczone pozostawały daleko w tyle za Związkiem Sowieckim. Przełom lat 50-tych i 60-tych to seria sowieckich sukcesów, do których należy zaliczyć umieszenie na orbicie okołoziemskiej pierwszego sztucznego satelity, a także satelity ze zwierzęciem na pokładzie (Sputnik 2), wystrzelenie pierwszej sondy księżycowej (Łuna 2, 12 września 1959) i wykonanie pierwszych fotografii drugiej strony Srebrnego Globu (Łuna 3, wystrzelona 4 października 1959), wreszcie – wysłanie w kosmos pierwszego człowieka. Jednak amerykanie bardzo szybko odrabiali straty i Alan Shepard miał prawo mieć nadzieję, że to on, a nie Gagarin zostanie pierwszym człowiekiem na orbicie.

Pierwsze amerykańskie załogowe loty suborbitalne z udziałem ludzi były poprzedzone licznymi lotami doświadczalnymi. Wykorzystano w nich dwa rezusy i dwa szympansy, które były pierwszymi żywymi pasażerami amerykańskich statków kosmicznych. Alan Shepard nie został pierwszym człowiekiem w kosmosie, ale stał się pierwszym Amerykaninem, który otarł się o orbitę okołoziemską, natomiast pierwszy Amerykanin na orbicie pojawił się w niespełna rok po historycznym locie Jurija Gagarina. Amerykanie ponownie przegrali, jednak była to ich ostatnia porażka.

- Zmierzch Korolowa -

Wbrew obiegowym opiniom, w czasie, gdy Apollo 11 wyruszał w swoją historyczną podróż ku Księżycowi, kosmiczny wyścig był już dawno zakończony, tyle, że nie wszyscy o tym wiedzieli. 14 stycznia 1966 r. zmarł Siergiej Korolow. Co prawda, jego ostatnie dzieło, rakieta N -1 (porównywalna z potężnym amerykańskim Saturnem V, a więc zdolna, by dostarczyć statek kosmiczny na Księżyc) znalazła się w 1969 r. na wyrzutni, jednak start zakończył się katastrofą. Sowieci podjęli jeszcze jedną próbę – z takim samym skutkiem. Konstrukcja N – 1 była wadliwa. Sowiecie nie mogli w żaden sposób pokrzyżować amerykańskich planów. Sowieci mieli w przyszłości odnieść jeszcze kilka sukcesów w kosmosie, jednak najbardziej spektakularne dokonanie, badania Księżyca, należało całkowicie do Stanów Zjednoczonych.

Programy Merkury, Gemini i Apollo stanowią tylko początek historii amerykańskiej eksploracji kosmosu. Seria 10 książek, które są dołączane do „Wiedzy i Życia” opisuje tę historię aż po czasy nam współczesne. Jest to opis niezwykle szczegółowy, oparty na dokumentacji NASA i opatrzony wyśmienitym materiałem zdjęciowym (wiele informacji i zdjęć zostało tu opublikowanych po raz pierwszy). „Historia podboju kosmosu” to książki unikatowe, książki które nigdy nie znajdą się w księgarniach.

Adrian Markowski

Tom 1 – MERCURY do nabycia z „Wiedzą i Życiem” od 26 maja 2011 roku	Tom 2 – GEMINI do nabycia z „Wiedzą i Życiem” od 28 czerwca 2011 roku	Tom 3 – APOLLO. Początek programu do nabycia z „Wiedzą i Życiem” od 27 lipca 2011 roku
Tom 4 – APOLLO 11. Pierwszy człowiek na Księżycu do nabycia z „Wiedzą i Życiem” od 26 sierpnia 2011 roku	Tom 5 – APOLLO. Eksploracja Księżyca do nabycia z „Wiedzą i Życiem” od 27 wrześnie 2011 roku	Tom 6 – SPACE SHUTTLE do nabycia z „Wiedzą i Życiem” od 27 października 2011 roku
Tom 7 – HUBBLE. Kosmiczny teleskop do nabycia z „Wiedzą i Życiem” od 29 listopada 2011 roku	Tom 8 – MARS do nabycia z „Wiedzą i Życiem” od 22 grudnia 2011 roku	Tom 9 – DEEP SPACE do nabycia z „Wiedzą i Życiem” pod koniec stycznia 2012 roku

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Misja Mercury-Redstone 3 (MR-3) miała miejsce 5 maja 1961 roku i była drugą załogową misją w historii astronautyki (pierwszy lot człowieka w kosmos miał miejsce 12 kwietnia 1961 roku i na pokładzie statku Wostok 1 wykonał go radziecki kosmonauta Jurij Gagarin). Alan B. Shepard został pierwszym Amerykaninem jaki znalazł się w kosmosie, choć był to tylko lot suborbitalny. pełny tekst

Wostok 2 drugi w historii kosmiczny lot załogowy, drugi lot załogowy statku serii Wostok lot statku kosmicznego z serii Wostok. Oznaczenie kodowe Orieł. Misja Wostoka 2 trwała od 6 do 7 sierpnia 1961 roku. Na pokładzie znajdował się jeden kosmonauta Herman S. Titow. Kosmonauta podczas lotu podjął próby ręcznego sterowania statkiem. Titow podczas praktycznie całego lotu odczuwał silne skutki choroby kosmicznej (przypadłość podobna do choroby morskiej). Był pierwszą osobą, która spędziła na orbicie ponad dobę. Kosmonauta w trakcie operacji lądowania katapultował się, podobnie jak Jurij Gagarin. pełny tekst

Program Apollo seria amerykańskich lotów kosmicznych przygotowywanych od roku 1961 zrealizowanych w latach 1966-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a następnie jego bezpieczny powrót na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane w 1969 roku, w czasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do roku 1972 w celu przeprowadzenia dokładniejszej naukowej eksploracji Księżyca. Całkowity koszt programu wyniósł 25,4 miliarda dolarów. Ilość pozyskanego i dostarczonego na Ziemię materiału to 381,7 kg. pełny tekst

Program Apollo seria amerykańskich lotów kosmicznych w latach 1961-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a następnie jego bezpieczny powrót na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane w 1969 roku, w czasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do roku 1972 w celu przeprowadzenia dokładniejszej naukowej eksploracji Księżyca. pełny tekst

Program Apollo seria amerykańskich lotów kosmicznych przygotowywanych od roku 1961 zrealizowanych w latach 1966-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a następnie jego bezpieczny powrót na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane w 1969 roku, w czasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do roku 1972 w celu przeprowadzenia dokładniejszej naukowej eksploracji Księżyca. Całkowity koszt programu wyniósł 25,4 miliarda dolarów. Ilość pozyskanego i dostarczonego na Ziemię materiału to 381,7 kg. pełny tekst

Apollo 1 amerykańska, tragicznie zakończona misja kosmiczna wchodząca w skład programu Apollo. Misja ta, oznaczona jako AS-204, miała stanowić rozpoczęcie programu Apollo, będąc załogowym lotem próbnym. W dniu 27 stycznia 1967 roku podczas jednego z testów przedstartowych umieszczony na wyrzutni statek kosmiczny uległ zniszczeniu w wyniku pożaru, a cała 3 osobowa załoga zginęła. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".