Polacy odkryli rzadki rodzaj gwiazdy :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Pierwsze gwiazdy we wszechświecie - wyjątkowo szybkie spinery

Spotkanie Saturna i gwiazdy na grudniowym niebie

Atrakcja na niebie - spotkanie Regulusa i Gwiazdy Wieczornej

Naukowe gwiazdy poszkiwane w ramach konkursu FameLab

Prof. Haensel przedstawi gwiazdy neutronowe

Ernest Świerczyński, student V roku astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, wraz z doktorantami, Elżbietą Ragan i Cezarym Gałanem, odkryli rzadki rodzaj gwiazdy, tzw. polara pośredniego. Do tej pory znanych jest zaledwie kilkanaście takich obiektów - informuje dr hab. Maciej Mikołajewski z UMK, jeden z opiekunów naukowych grupy. Polarem pośrednim okazała się być gwiazda V2467 Cygni, która w marcu 2007 roku wybuchła jako gwiazda nowa, zwiększając w ciągu kilkunastu godzin swoją jasność blisko 100 tysięcy razy.

Krótko po wybuchu grupa kilkunastu studentów i doktorantów w Centrum Astronomii UMK podjęła się systematycznych obserwacji tej gwiazdy na dwóch teleskopach optycznych w obserwatorium w Piwnicach w ramach tzw. alertu obserwacyjnego. Opiekunami grupy byli dr hab. Maciej Mikołajewski i dr hab. Toma Tomov, prof. UMK.

Jak wyjaśnia dr hab. Maciej Mikołajewski, polary pośrednie stanowią najrzadszą grupę tzw. gwiazd kataklizmicznych. Składają się z dwóch okrążających się w ciągu kilku godzin gwiazd, zwartego, masywnego i gorącego (tzw. białego karła) oraz lżejszego, chłodnego i bardzo rozdętego (tzw. czerwonego karła).

"W układzie tym następuje intensywny przepływ materii z gwiazdy chłodnej na gorącą co prowadzi do wielu spektakularnych zjawisk, aż do włączenia się reakcji termojądrowych na powierzchni zwartego (wielkości Ziemi) składnika prowadzącego do wybuchu jako gwiazdy nowej - wyjaśnia. - W polarach pośrednich, zwarty składnik jest obdarzony silnym polem magnetycznym co powoduje, że materia spada nie na całą powierzchnię gwiazdy lecz na bieguny. Ponieważ gwiazda obraca się i oś magnetyczna jest nachylona do osi rotacji, wywołuje to zjawisko podobne do latarni morskiej."

Jak informuje naukowiec, udowodnienie, że V2467 Cygni jest polarem pośrednim zajęło Ernestowi Świerczyńskiemu z kolegami niemal całe ostatnie wakacje, gdy jasność gwiazdy nowej spadła już blisko tysiąckrotnie. "Zgromadził on obserwacje jasności gwiazdy w ciągu kilkunastu nocy wykrywając dwie ściśle okresowe zmienności: słabszą o okresie blisko 4 godzin odpowiadającą obrotowi obydwu gwiazd wokół siebie i silniejszą, o okresie około 35 minut, odpowiadająca obrotowi gorącego zwartego obiektu wokół swojej osi (efekt latarni morskiej)" - tłumaczy. - Do tej pory, spośród kilkunastu udokumentowanych polarów pośrednich tylko jeden, FO Aqr ma równie wyrazistą, optyczną krzywą blasku i z tego powodu często nazywany jest +królem polarów pośrednich+. Wydaje się wielce prawdopodobne, że polar pośredni, którego odkrył Ernest Świerczyński będzie mógł zasługiwać na miano co najmniej +królowej+ tej rzadkiej klasy gwiazd."

Już podczas wybuchu okazało się, że V2467 jest obiektem unikatowym. Elżbieta Ragan zauważyła, że gwiazda może charakteryzować się wyjątkowo wysoką jak na gwiazdy nowe, obfitością tlenu, co wskazuje, że zwarty składnik w układzie powinien być bardzo masywny. "Takie gwiazdy uważa się za dobrych kandydatów do zjawiska... supernowej. Może w ciągu kilku najbliższych milionów lat, gwiazda Świerczyńskiego i Ragan rozbłyśnie nagle jako najjaśniejsza gwiazda na niebie?" - zastanawia się naukowiec.

PAP - Nauka w Polsce

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Efekt RossiteraMcLauglina (efekt RM) - zjawisko astronomiczne, obserwowane dla gwiazd zmiennych zaćmieniowych i niektórych układów planetarnych, polegające na zmianie przesunięcia ku czerwieni widma gwiazdy podczas tranzytu ciemniejszego składnika. Efekt ten odkryli w 1924 roku R. A. Rossiter, podczas obserwacji gwiazdy Beta Lyrae i D. B. McLaughlin, badający Algola. pełny tekst

Akrecja kolumnowa - zjawisko ukierunkowania procesu akrecji w układzie podwójnym gwiazd na bieguny magnetyczne gwiazdy. Zjawisko zachodzi, gdy gęstość energii w dysku akrecyjnym jest mniejsza niż gęstość energii pola magnetycznego gwiazdy centralnej. Występuje najczęściej w przypadku silnie magnetycznych gwiazd neutronowych i białych karłów, a ze względu na obserwowane własności obiekty takie należą odpowiednio do klasy polarów i polarów pośrednich oraz pulsarów rentgenowskich. Opadanie w stronę gwiazdy w większej odległości od powierzchni gwiazdy następuje z prędkością naddźwiękową, blisko powierzchni gwiazdy formuje się fala uderzeniowa. Opadająca materia silnie świeci w zakresie rentgenowskim, szczególnie obszar pomiędzy frontem fali a powierzchnią gwiazdy. pełny tekst

Karły najczęściej występujący typ gwiazdy; są to gwiazdy I populacji leżące w granicach ciągu głównego na diagramie Hertzsprunga-Russella. W ramach klasyfikacji widmowej karły są zaliczane do klasy jasności V (klasyfikacja widmowa gwiazd). pełny tekst

Gwiazda rodzaj odznaczenia, przeważnie wojennego i niższej rangi niż order, krzyż oraz medal. Gwiazdy mogą być również wysokimi odznaczeniami, jak w przypadku amerykańskiej Srebrnej Gwiazdy, jednakże zazwyczaj upamiętniają wojny, bitwy i inne działania zbrojne. Wiele z medali kampanii brytyjskich stanowią właśnie gwiazdy. Również w Polsce w 2007 roku utworzono gwiazdy jako odznaczenia wojskowe o charakterze pamiątkowym. pełny tekst

Lista gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach to zestawienie gwiazd we wszystkich gwiazdozbiorach, w którym uwzględniono gwiazdy widoczne gołym okiem (do jasności widomej 6,5 magnitudo), gwiazdy podwójne, wielokrotne i zmienne oraz inne znaczniejsze obiekty gwiazdowe występujące w danych gwiazdozbiorach. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".