W czasopiśmie "Astronomy and Astrophysics" ukazał się artykuł, w którym naukowcy z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk - prof. Bożena Czerny i doktorant Krzysztof Hryniewicz - wyjaśniają zagadkę szerokich linii emisyjnych w kwazarach.



Najbardziej znaną cechą aktywnych jąder galaktyk są silne i bardzo szerokie linie emisyjne. To właśnie dzięki nim holenderski astronom, Maarten Schmidt w 1963 roku odkrył naturę kwazarów. Zagadką pozostawało jednak, dlaczego linie emisyjne powstają.

Zespołowi z warszawskiego CAMK PAN udało się wykazać, że powodem powstawania linii jest pył w atmosferze dysku akrecyjnego wokół czarnej dziury. Astronomowie udowodnili, że niezależnie od masy czarnej dziury i tempa akrecji, w każdym z badanych obiektów obszar linii emisyjnych zaczyna się tam, gdzie temperatura powierzchni dysku, która zmniejsza się wraz z odległością od czarnej dziury, spada poniżej 1000 K.

W takiej temperaturze w atmosferze powstaje pył, a ciśnienie promieniowania, działające bardzo wydajnie, wyrzuca materię z pyłem ponad dysk. Wysoko ponad dyskiem materia oświetlana jest przez odległe centrum kwazara, pył odparowuje i materia pozbawiona oparcia opada znów na dysk. Prędkości rotacyjne i prędkości turbulentne w takim ośrodku wyjaśniają obserwowane profile linii emisyjnych.

Z pełną treścią artykułu można zapoznać się na stronie http://arxiv.org/abs/1010.6201.

PAP - Nauka w Polsce, Jan Pomierny

tot/bsz