"Polskie" liliowce przetrwały zagładę dinozaurów :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Odkryto 850 gatunków zwierząt, w większości ślepych

Naukowcy zaskoczeni pierwszą próbą "wielkiego zderzacza"

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Polscy naukowcy nie muszą "jechać z tyłu"

Większość Polek nie korzysta z badań cytologicznych

Niektóre gatunki liliowców, zwierząt morskich zaliczanych do szkarłupni i przypominających nieco kształtem kwiaty, przetrwały wielkie wymieranie epoki dinozaurów. Wyginęły jednak niedługo później - ustalili polscy naukowcy na podstawie badań w Nasiłowie. Wyniki badań Polacy opublikowali w prestiżowym piśmie "Geology".

Pod koniec epoki kredowej, 65 mln lat temu, doszło na Ziemi do wielkiego wymierania. Przypuszcza się, że jego sprawcą była asteroida, która uderzyła w powierzchnię naszej planety. Krater na półwyspie Jukatan jest najprawdopodobniej śladem po tej kosmicznej kolizji.

W wyniku tego uderzenia wzmogła się aktywność wulkaniczna na Ziemi. Niebo zasnuło się chmurami pyłów. Na Ziemi zapanowała długa, zimna noc, podczas której wyginęło wiele grup zwierząt, w tym dinozaury.

Widok na osady kredy i paleogenu w kamieniołomie Nasilów. Źródło: Mariusz Salamon

Okazuje się jednak, że niektóre ze zwierząt uznanych za ofiary katastrofy, przeżyły. Może to dotyczyć np. amonitów, czy nawet izolowanych grup dinozaurów, które przetrwały jako populacje reliktowe. Wymarły one niedługo później. Najnowsze badania potwierdziły takie przypadki również na terenie Polski.

Naukowcy - dr Mariusz Salamon (Uniwersytet Śląski), Przemysław Gorzelak (Instytut Paleobiologii, PAN), Brunon Ferre (Saint Etienne du Rouvray, Francja) oraz Rafał Lach (Uniwersytet Śląski) - prowadzili badania na stanowisku paleontologicznym w Nasiłowie niedaleko Puław. Odkryli tam bardzo dobrze zachowane szczątki liliowców bezłodygowych, zwanych roweakrynidami.

Jak wyjaśnia Przemysław Gorzelak, szkarłupnie co prawda nie ucierpiały znacząco w wyniku wielkiego wymierania pogranicza kredy i paleogenu. Uważano jednak, że wymarcie wielu grup organizmów planktonicznych u schyłku kredy przyczyniło się do całkowitej zagłady bezłodygowych liliowców.

Najnowsze badania dowodzą, że liliowce z Nasiłowa, należące do rzędu Roveacrinida, przeżyły pogranicze epok kredy i paleogenu, a więc i kataklizm, którego nie przetrwały dinozaury. "Należy jednak zaznaczyć, że nie są one znane z osadów młodszych niż paleoceńskie" - dodaje Gorzelak. Oznacza to, że wymarły niedługo po kataklizmie.

Liliowce to zwierzęta morskie, należące do typu szkarłupni. Większość zbudowana jest z łodygi, ramion i kielicha, pośrodku którego znajduje się otwór gębowy. Zwierzęta te żywią się drobnymi organizmami, jak plankton, które chwytają za pomocą specjalnych ramion. Część liliowców ma łodygę, za pomocą której przytwierdzają się do podłoża.

Pogranicze kredy i paleogenu w Nasilowie. Źródło: Mariusz Salamon

Znanych jest ok. 5600 gatunków liliowców, z czego ogromną większość zalicza się do wymarłych. Swoją epokę świetności liliowce przeżywały od dewonu do karbonu. Wtedy to tworzyły rozległe łąki liliowcowe. Większość kopalnych liliowców miała długość kilkudziesięciu centymetrów. Rekordzistami były liliowce jurajskie osiągające 19 metrów. KRX

PAP - Nauka w Polsce

agt/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Philesiaceae Dumort. rodzina roślin jednoliściennych zaliczana do rzędu liliowców, obejmująca dwa monotypowe rodzaje, zasiedlające południowy kraniec Ameryki Południowej. pełny tekst

Muszlowiec (wapień muszlowcowy, zlep muszlowy) węglanowa skała organodetrytyczna, utworzona ze scementowanych, bezładnie ułożonych muszli małżów, ślimaków, ramienionogów, głowonogów (amonitów, łodzików) lub małżoraczków a także liliowców i dużych otwornic. Muszlowce tworzą się zwykle w płytkim morzu w strefie litoralnej. pełny tekst

Liliowce (Liliales Perleb) rząd roślin zielnych należący do klasy jednoliściennych. Obejmuje głównie rośliny wieloletnie, wytwarzające zwykle jako organy przetrwalnikowe kłącza, bulwy lub cebule. pełny tekst

Melantkowce (Melanthiales R. Dahlgre ex Reveal 1992) rząd roślin jednoliściennych obecny w niektórych systemach klasyfikacyjnych. W najnowszych opracowaniach (system APG II i system APG III) takson ten nie jest wyróżniany. Zaliczane tu rodziny reprezentują starsze linie rozwojowe w obrębie liliowców (Liliales) oraz żabieńcowców (Alismatales) tworząc w ujęciach wszystkich wymienionych systemów takson parafiletyczny. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".