Prof. Żaba: tektoniczne skutki trzęsienia naturalne i bezpieczne :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Niemieccy naukowcy odkryli sekwencję trzęsienia ziemi w Japonii

Więcej o czynnikach wywołujących trzęsienia ziemi na Pacyfiku

Ekspert: wstrząsy ziemi w okolicach Kalisza to tajemnicze zjawisko

GIG: izotop jodu po katastrofie w Japonii nie zagraża Polakom

Słońce się burzy, ale eksperci uspokajają - Ziemi nic nie grozi

Tektoniczne skutki trzęsienia ziemi w Japonii, takie jak np. nieznaczne przesunięcie największej japońskiej wyspy, są naturalne i nie wywołują negatywnych skutków w przyrodzie - powiedział geolog z Uniwersytetu Śląskiego, prof. Jerzy Żaba.

Piątkowe trzęsienie było najsilniejszym w historii Japonii. Wstrząsy wywołał ruch płyt tektonicznych pod dnem Pacyfiku. Naukowcy z międzynarodowych ośrodków wyliczyli, że płyty poruszały się na obszarze kilkuset kilometrów. W efekcie wyspa Honsiu przesunęła się - według szacunków - o ok. 2,4 metra, a oś Ziemi o ok. 10 cm. Eksperci uspokajają, że takie korekty są normalne.

,,Jeżeli skorupa ziemska, czy mówiąc ściślej - litosfera oceaniczna - nagle, gwałtownym ruchem, została wciśnięta pod wyspy japońskie, musiało towarzyszyć temu duże tarcie, które wywołało to potężne trzęsienie ziemi. Ale ten ruch spowodował także przesunięcie Japonii o ponad 2 metry" - powiedział w niedzielę PAP profesor.

Proces, który spowodował przesunięcie wyspy Honsiu, profesor porównał - w dużym uproszczeniu - do pracy taśmociągu pod drewnianą skrzynią. Skrzynia to wyspa, a taśmociąg - poruszające się pod nią dno oceaniczne. ,,Wyspa została pchnięta, jakby taśmociąg wchodził pod tę skrzynię. Wyobraźmy sobie, że nagle skrzynia zaskoczyła i taśmociąg zdołał ją przemieścić o określony fragment" - wyjaśnił profesor, obrazując zjawisko, jakie miało miejsce w Japonii.

,,Przemieszczenie było bardzo niewielkie. Nasz taśmociąg-dno oceaniczne próbował dalej, ślizgając się i naprężając, jednak był tak przywalony skrzynią-wyspą, że choć jego koła się kręcą, nie jest już w stanie wsunąć się pod zbyt ciężką skrzynię. Gdy znów mu się to uda, rzuca ją gwałtownie - wówczas mamy trzęsienie ziemi - i przemieszcza o mały odcinek" - tłumaczył prof. Żaba.

Dodał, że takie zjawiska następują stale, również przy trzęsieniach ziemi na znacznie mniejszą niż ostatnio skalę. Takie procesy są niemal niemierzalne, choć zupełnie naturalne. Nie dotyczą wyłącznie ruchów w bliskim sąsiedztwie Japonii, ale także znacznie dalej.

,,Dość powiedzieć, że w kierunku Japonii zdążają z szybkością ok. 10 cm na rok, położone na niewielkiej głębokości, podmorskie płaskowyże, schowane w całości pod wodą. Obliczono, że za kilkanaście milionów lat one najprawdopodobniej zbliżą się do Japonii i zderzą się z nią. W konsekwencji zostaną do niej niejako doklejone, zwiększając jej obszar nawet dwu- lub trzykrotnie" - powiedział prof. Żaba.

Geolog wyjaśnił, że przesunięcie osi Ziemi o ok. 10 cm, które również zaobserwowano po japońskiej katastrofie, to ewidentne następstwo wstrząsów. Chodzi o to, że obecnie - jak wyliczyli naukowcy - Ziemia obraca się wokół osi minimalnie przesuniętej wobec stanu sprzed kilku dni. Skutkuje to skróceniem dnia o 1,6 mikrosekundy, co jest w praktyce niezauważalne.

,,Aby to zrozumieć, wystarczy wyobrazić sobie dziecięcą zabawkę - obracającego się bączka. Gdy ktoś go lekko trąci, nieznaczne zawirowanie osi jego obrotu nie spowoduje, że przestanie się kręcić. Ziemię mogłoby wytrącić z jej obrotu np. zderzenie z ogromnym ciałem kosmicznym, ale nie takie trzęsienie" - powiedział naukowiec.

Minimalne skrócenie dnia jest natomiast - jak mówił profesor - związane ze skrzywieniem osi Ziemi. ,,Ziemia jest minimalnie inaczej nachylona względem słońca; mogła równie dobrze nachylić się tak, że dzień by się lekko wydłużył; decyduje o tym przypadek" - wyjaśnił.

Prof. Jerzy Żaba jest kierownikiem Katedry Geologii Podstawowej na zlokalizowanym w Sosnowcu Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Jest członkiem Komisji Nauk Geologicznych przy Prezydium Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Katowicach, sekretarzem Komitetu Nauk Geologicznych PAN w Warszawie. Jest autorem lub współautorem ponad 100 prac oraz kilkudziesięciu opracowań, przede wszystkim z zakresu petrologii, tektoniki, geologii strukturalnej i geologii regionalnej.

PAP - Nauka w Polsce, Marek Błoński

mab/ pad/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Prof. dr hab. Andrzej Jerzy Szmajke, prof. w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. w Katedrze Humanistycznych Podstaw Kultury Fizycznej AWF we Wrocławiu, prof. Instytutu Psychologii UO, specjalista w zakresie psychologii społecznej i osobowości. pełny tekst

Wydział Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Mikołaja Kopernika - jeden z 16 wydziałów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W obecnym kształcie Wydział Biologii i Nauk o Ziemi istnieje od 1951 r. Wcześniej nauki biologiczne i geograficzne wchodziły w skład Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, który został utworzony w 1945 r. w momencie powołania do życia Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Współorganizatorem i pierwszym Dziekanem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego był Prof. dr Jan Pruffer. W 1951 r. z Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego został wyodrębniony Wydział Biologii i Nauk o Ziemi. Jego pierwszym dziekanem został Prof. dr Henryk Szarski. W obrębie Wydziału istniały dwa Instytuty: Biologii i Geografii. pełny tekst

Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN jeden z ośrodków badań z dziedziny fizyki Polskiej Akademii Nauk, znajduje się w dzielnicy Krakowa Bronowicach przy ulicy Walerego Eliasza Radzikowskiego 152. Został utworzony w roku 1955 dzięki staraniom prof. Henryka Niewodniczańskiego. Po śmierci prof. Niewodniczańskiego w roku 1968 długoletnim dyrektorem był prof. Marian Mięsowicz. W roku 1988 Instytutowi nadano imię prof. Henryka Niewodniczańskiego. Instytut prowadzi badania w czterech głównych kierunkach: pełny tekst

Ruch obrotowy Ziemi inaczej ruch wirowy Ziemi obrót Ziemi wokół własnej osi. Czas jednego obrotu względem odległych gwiazd wynosi 23 godziny 56 minut i 4 sekundy i okres ten nazywa się dobą gwiazdową. Na równiku prędkość wywołana obrotem Ziemi wynosi około 1674,4 km/h,[1] bieguny natomiast pozostają w miejscu. Tam gdzie na powierzchnię Ziemi padają promienie słoneczne, panuje dzień, na pozostałym obszarze panuje noc, ruch obrotowy Ziemi jest przyczyną zmiany dnia i nocy. W jedną godzinę Ziemia obraca się w przybliżeniu o 15° a w cztery minuty o 1°. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".