Prof. Malinowski o przewidywaniu ruchu chmury pyłu :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Prof. Marciniec autorem "Biblii hydrosiliowania"

10 najważniejszych odkryć naukowych roku 2009 według "Science"

Czarne chmury zbierają się nad europejskimi płazami i gadami

Dlaczego czarne chmury zbierają się nad produkcją kadzideł?

Niebieska Karta - wyjaśnienie terminu; procedura "Niebieskie Karty"

Chmura pyłu składa się z cząstek stałych i nie zachowuje się tak jak zwykła chmura opadowa. Żeby móc prognozować ewolucję chmury zanieczyszczeń, trzeba znać przepływy powietrza, od których zależy ruch chmury, mieć informacje o źródle pyłu oraz wiedzieć, jak pył rozcieńcza się w atmosferze i opada na ziemię - wyjaśnia PAP prof. dr hab. Szymon P. Malinowski, kierownik Zakładu Fizyki Atmosfery Uniwersytetu Warszawskiego.

"Wulkan Eyjafjallajokull wybuchł akurat wtedy, kiedy nad Islandią znalazł się prąd strumieniowy. Powietrze z tego prądu obiega całą Ziemię. Dlatego pyły przedostały się szybko na tak dużą odległość" - tłumaczy prof. Malinowski.

Naukowcom potrzebne są również informacje o źródle zanieczyszczenia: na jaką wysokość zostały wyrzucone pyły, ile ich było, jak duże są cząstki pyłu i jaki jest ich skład.

Rozmówca PAP podkreśla, że są to informacje trudne do uzyskania. "Należy pamiętać, że wulkan cały czas jeszcze emituje pyły do atmosfery" - dodaje.

Skład chmury jest ważny, aby obliczyć, w jaki sposób się ona rozmyje. Zanikanie chmury pyłu przebiega inaczej niż zwykłego obłoku.

Prof. Malinowski zauważa, że zwykła chmura składa się z kropelek wody czy kryształków lodu, które powstały w procesie kondensacji. Część cząstek chmurowych łączy się wywołując opad, a inne wyparowują.

"A w wypadku chmury pyłów wulkanicznych mamy do czynienia ze stałymi cząstkami, które nie mogą wyparować. Cięższe cząstki takiej chmury szybko opadają na ziemię, natomiast lżejsze cząstki mogą podróżować na ogromne dystanse, nawet dookoła globu, zanim wypadną z atmosfery" - wyjaśnia naukowiec.

Zwraca przy tym uwagę, że nie jest to nadzwyczajna sytuacja. "Kilka razy w roku nad Polskę trafia piasek znad Sahary, który wzbija się do atmosfery w czasie silnych burz piaskowych w Afryce" - przypomina.

Specjalista dodaje, że lekkie cząstki pyłu są wymywane z opadami, o ile opady powstaną na wysokości większej niż chmura zanieczyszczeń. Możliwe jest również, że cząstki pyłu z chmury staną się jądrami kondensacji, wokół których skupiać się będą kropelki wody czy kryształki lodu. W ten sposób chmura wulkaniczna może przekształcić się w chmurę opadową . Jednak prof. Malinowski zaznacza, że na wysokości 6 tys. metrów, na której chmura niedawno się znajdowała, procesy te nie zachodzą często. Prądy powietrza mogą jednak przemieszczać chmurę pyłu na inne wysokości.

Według eksperta, ewolucję chmury z pyłami można badać na dwa sposoby: z przestrzeni wokółziemskiej za pomocą satelitów lub z ziemi metodami teledetekcyjnymi, np. za pomocą tzw. lidarów - przyrządów działających na zasadzie podobnej do radaru, ale wykorzystujących znacznie krótsze fale elektromagnetyczne.

Lidary wysyłają w powietrze wiązkę światła i na podstawie jego rozproszenia można zanalizować niektóre cechy cząstek obecnych w atmosferze. W Polsce badania aerozoli atmosferycznych z użyciem tych urządzeń prowadzi kilka ośrodków naukowych.

"Ale nie jest to monitoring, którego celem jest szybkie dostarczenie informacji. Nie mamy na to ani zasobów, ani dostatecznej liczby wykształconych specjalistów. Nasza grupa uruchomiła urządzenia, żeby zbadać własności chmury zanieczyszczeń, ale wyniki będą znane dopiero za pół roku. Będziemy je porównywać z wynikami badań innych ośrodków z całej Europy, żeby lepiej poznać własności takich chmur" - zaznacza prof. Szymon Malinowski.

Prognozę zasięgu pyłu można pobrać np. serwerów Brytyjskiego Met Office w Exeter, jednego z głównych ośrodków badań meteorologicznych. Są one przygotowywane na podstawie modeli matematycznych rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń są tam sporządzane i aktualizowane co 6 godzin.

PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

agt/ kap/

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Podstawa chmur najniższa wysokość widzialnej części chmury. Podstawa chmur jest podawana w metrach, stopach (ponad powierzchnią ziemi), lub podawane jest ciśnienie, na którym znajduje się podstawa chmury. pełny tekst

Mikrofizyka chmur - dział fizyki atmosfery zajmującym się opisem powstawania, rozwoju i oddziaływania kropel wody i kryształów lodu tworzących chmury. pełny tekst

Chmura stropowa (ang. wall cloud) formacja chmurowa zwykle związana z burzami. Występuje w postaci obniżenia poniżej wolnej od opadów podstawy chmury cumulus lub częściej cumulonimbus. Ta chmura zaznacza strefę głównego prądu wznoszącego, który zasysa chłodne i wilgotne powietrze z prądu zstępującego, kondensujące się na wysokości mniejszej niż podstawa chmury. Wiele silnych tornad formuje się głównie w superkomórkach z chmur stropowych. pełny tekst

Stratus (St chmura warstwowa) chmura w postaci jednolitej białej lub szarawej warstwy, której podstawa znajduje się poniżej 2000 metrów nad ziemią. Występowaniu tego rodzaju chmur czasem towarzyszy opad mżawki lub bardzo drobnego deszczu. Nocą te niskie chmury w dużym stopniu ograniczają proces wychładzania się gruntu, a w ciągu dnia ograniczają dopływ promieniowania słonecznego. Powodują więc odpowiednio ocieplenie nocą i ochłodzenie w ciągu dnia. Chmura stratus różni się od mgły tym, że jej podstawa nie styka się z ziemią. Chmury te najczęściej tworzą się na froncie ciepłym. pełny tekst

Wał szkwałowy (łac. arcus, ang. shelf cloud) szczególna forma chmury, podczas zbliżania się widoczna jako wał, a przypominająca poprzecznym przekrojem poziomy klin. Jest ona przytwierdzona do podstawy chmury macierzystej (zazwyczaj burzowej). Taka forma chmury występuje najczęściej na granicy burzowych frontów atmosferycznych oraz w superkomórkach zawsze na przedniej krawędzi burzy. W rejonie jej występowania zazwyczaj pojawiają się silne opady i porywisty wiatr, szkwał. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".