Przeciwciała monoklonalne - leki przyszłości :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Przeciwciała monoklonalne - historia odkrycia i zatosowanie we współczesnej nauce

Punkt zwrotny w badaniach nad przeciwciałami choroby szalonych krów

Zwiększają się możliwości leczenia ciężkiej choroby stawów u dzieci

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Druga edycja cyklu regionalnych konferencji "Nowoczesne technologie w szkole"

Przeciwciała monoklonalne już dziś leczą i pomagają w diagnostyce, a z czasem będą coraz tańsze - powiedział prof. Krzysztof Krzystyniak na konferencji zorganizowanej przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Przeciwciała monoklonalne należą do tak zwanych bioterapeutyków - czynnych biologicznie substancji pochodzenia zwierzęcego lub ludzkiego, produkowanych metodami nowoczesnej biotechnologii.

Przeciwciała (inaczej immunoglobuliny) - to białka wydzielane przez specyficzne białe krwinki - pobudzone limfocyty, które mają zdolność do rozpoznawania specyficznych substancji, zwłaszcza białek - tak zwanych antygenów. Wiążą się z nimi, co może hamować działanie antygenu - na przykład trucizna przestaje być trująca, a czynnik zapalny związany ze specyficznym przeciwciałem przestaje wywoływać zapalenie.

"Aby użyć przeciwciał w celach leczniczych, przede wszystkim musimy wiedzieć, na jakie białko w organizmie zadziałać, a następnie wyprodukować wielką ilość identycznych przeciwciał, które wykonają zadanie" - mówił prof. Krzystyniak

W roku 1984 Niels K. Jerne, Georges J.F. K"hler i C,sar Milstein otrzymali nagrodę Nobla za badania nad przeciwciałami monoklonalnymi. Takie przeciwciała są identycznymi klonami. Ich wytwórcą jest "nieśmiertelny" limfocyt - by go uzyskać, wystarczy połączyć wytwarzający potrzebne przeciwciała limfocyt z komórką szpiczaka, która może się dzielić bez ograniczeń.

Możliwości wykorzystania przeciwciał są szerokie - mogą działać same albo dostarczać w odpowiednie miejsce toksyczne związki lub promieniotwórcze izotopy, niszczące wybrane komórki. Pracuje się głównie nad leczeniem chorób nowotworowych, chorób układu krążenia, cukrzycy, otyłości, choroby Alzheimera. Na przykład w reumatoidalnym zapaleniu stawów stosuje się infliximab, przeciwciało blokujące cytokinę TNF.

Profesor powołał się na przykład młodej pacjentki, którą przywieziono do Warszawskiego Instytutu Reumatologii z ciężkim rzutem choroby - nie mogła się ruszać. Po podaniu kroplówki z infliximabem wyszła ze szpitala o własnych siłach. Innym przykładem skuteczności przeciwciał monoklonalnych może być leczenie chłoniaków rituximabem czy ciężkiej astmy omalizumabem. Denosumab znajduje zastosowanie w leczeniu osteoporozy, a ranibizumab dokonał przełomu w leczeniu degeneracji plamki żółtej oka - wzrok pacjentów, którzy go dostają nie tylko już się nie pogarsza, ale zaczyna polepszać.

Objawy uboczne leczenia są łagodne - nieco obniża się odporność na infekcję. Kompleksy przeciwciał i antygenów są uprzątane przez wyspecjalizowane komórki - makrofagi. Jednak czasami pojawia się poważny problem - tak było z leczeniem stwardnienia rozsianego. Choć natalizumab zapobiega postępom choroby, raz na 1-2 tysiące przypadków dochodzi do ciężkiego zapalenia mózgu. Ale pacjenci wymogli dopuszczenie leku do użytku - dla nich ryzyko było warte podjęcia.

Aktualnie w USA i Europie zarejestrowanych jest około 30 terapeutycznych przeciwciał, 160 dopuszczono do badań klinicznych, badania przedkliniczne obejmują od 200 do 300. Rynek na przeciwciała monoklonalne jest szacowany na wiele miliardów dolarów. Przeciwciała powstają w ogromnych, mieszczących nawet 200 tysięcy litrów tankach, w których unoszą się miliardy limfocytów. Samo zbudowanie takiej instalacji kosztuje setki milionów dolarów, a jej utrzymanie w ruchu jest trudne - musi być całkowicie sterylna. Oczyszczanie przeciwciał i nadawanie im postaci gotowego leku też nie jest łatwe, dlatego uzyskanie grama przeciwciał kosztuje nawet 3000 dolarów. Żadne państwo nie może sobie pozwolić na fundowanie tak drogich leków wszystkim potrzebującym.

Dużo prościej byłoby uprawiać wytwarzające ludzkie przeciwciała rośliny. Jeśli uda się opracować wydajną technologię produkcji, koszt zmaleje nawet do kilkunastu dolarów za gram przeciwciał.

Źródło:
PAP - Nauka w Polsce, Paweł Wernicki

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Chemioterapia nowotworów metoda systemowego leczenia nowotworów złośliwych za pomocą leków cytostatycznych. W leczeniu nowotworów stosuje się także leki hormonalne, leki celowane molekularnie (np. erlotynib, imatinib) i przeciwciała monoklonalne. pełny tekst

Omalizumab to rekombinowane humanizowane przeciwciało monoklonalne, zaliczane to tak zwanych leków biologicznych, używane w leczeniu między innymi astmy oskrzelowej, które blokuje reakcję IgE z błoną komórkową komórek uwalniających mediatory reakcji zapalnej, odpowiedzialne za przebieg astmy oskrzelowej. Efektem stosowania leku jest poprawa i złagodzenie przebiegu astmy oskrzelowej. pełny tekst

Natalizumab (preparaty handlowe Antegren i Tysabri) przeciwciało monoklonalne przeznaczone do stosowania jako lek w terapii stwardnienia rozsianego (SM) oraz choroby Crohna. pełny tekst

Chemioterapia nowotworów metoda systemowego leczenia nowotworów złośliwych za pomocą leków cytostatycznych. W leczeniu nowotworów stosuje się także leki hormonalne, leki celowane molekularnie (np. erlotynib, imatinib) i przeciwciała monoklonalne. pełny tekst

Adalimumab (nazwa międzynarodowa: adalimumab, ATC: L 04 AB 04) lek immunosupresyjny, rekombinowane ludzkie przeciwciało monoklonalne skierowane przeciw TNF-. Działa selektywnie, inaktywując wspomniany czynnik poprzez bezpośrednie przyłączenie się do niego. Stosowany w leczeniu niektórych zapaleń stawów związanych z procesem autoimmunologicznym, w łuszczycy oraz w chorobie Crohna. Zarejestrowany w Polsce pod nazwą handlową Humira. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".