• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania pokazują, że pasożyty adaptują się do układu immunologicznego gospodarza

    22.10.2010. 16:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wyniki nowych badań dofinansowanych ze środków unijnych pokazują, że pasożyty wywołujące takie choroby jak słoniowacizna czy ślepota rzeczna rozwijają się i rozmnażają szybciej i w większej liczbie w zetknięciu z gospodarzem o silnym układzie immunologicznym. W artykule opublikowanym w czasopiśmie PLoS Biology naukowcy z Francji, USA i Wlk. Brytanii zauważają, że odkrycia mogą mieć znaczenie dla opracowania szczepionek przeciwko tym wyniszczającym chorobom.

    Źródłem unijnego wsparcia prac był grant Marie Curie oraz projekty VARBO (Szczepienia przeciwko ślepocie rzecznej) i SCOOTT (Zrównoważona kontrola onchocerkozy dziś i jutro), które zostały dofinansowane z budżetu współpracy międzynarodowej odpowiednio Piątego i Szóstego Programu Ramowego (5PR i 6PR).

    Niektóre gatunki potrafią przystosowywać swoje strategie rozwoju i rozmnażania się do środowiska. Na przykład dafnia, pchła wodna, dostosowuje swój wiek i rozmiar osiągania dojrzałości w reakcji na obecność ryb drapieżnych. Od pewnego czasu naukowcy podejrzewali, że malutkie nitkowce wywołujące choroby, które przekreślają życie milionów osób na świecie, mogą stosować podobną strategię.

    Aby to sprawdzić, badacze zmieniali na różne sposoby układ immunologiczny myszy, a następnie zarażali je nitkowcami. Ich doświadczenia pokazały, że pasożyty są rzeczywiście zdolne do dostosowywania swoich strategii rozwojowych i reprodukcyjnych do obecności komórek układu immunologicznego zwanych eozynofilami, które atakują inwazyjne pasożyty.

    Kiedy reakcja odpornościowa gospodarza jest silna, co oznacza prawdopodobieństwo wysokiego wskaźnika umieralności intruzów, pasożyty wydają wówczas potomstwo wcześniej i w większej liczbie. Co więcej pasożyt określa, którą strategię zastosować w ciągu kilku godzin po zakażeniu.

    Odkrycia mają znaczenie dla opracowania szczepionek przeciwko tym chorobom. Obecnie większość szczepionek ma na celu wzmacnianie układu immunologicznego, aby pomóc mu zwalczyć pasożyty.

    "Większość szczepionek naśladuje naturalną odporność ludzi, ale wyniki naszych badań sugerują, że to podejście może przynosić efekt przeciwny do zamierzonego w przypadku niektórych chorób pasożytniczych" - wyjaśnia dr Simon Babayan z Uniwersytetu Edynburskiego w Wlk. Brytanii, naczelny autor artykułu. "Mamy nadzieję, że to ostatnie odkrycie pomoże w procesie opracowywania przyszłych szczepionek przeciwko tym zakażeniom. Testy kliniczne umożliwiają analizę wpływu potencjalnych szczepionek na zdrowie gospodarza, a my sugerujemy, aby koncentrowały się one również na swoim oddziaływaniu na historię życia pasożyta."

    Według naukowców potrzebne są dalsze prace dla pełnego zrozumienia mechanizmów zaangażowanych w zdolność pasożytów do dostosowywania strategii reprodukcyjnej do wytrzymałości układu immunologicznego gospodarza. Tymczasem odkrycia stanowią istotny wkład w międzynarodowy projekt, w ramach którego ma zostać opracowana szczepionka przeciwko wspomnianym chorobom.

    Nitkowce zakażają około 200 milionów ludzi na świecie, prowadząc do wyniszczających chorób, takich jak filarioza limfatyczna czy ślepota rzeczna. Malutkie robaki są przenoszone przez muchy i komary. W przypadku filariozy limfatycznej pasożyty zagnieżdżają się w układzie limfatycznym, gdzie powodują nieprzyjemne obrzęki, utrudniając zakażonym osobom aktywność zawodową i społeczną. Według Światowego Stowarzyszenia na rzecz Wyeliminowania Filariozy Limfatycznej (Global Alliance to Eliminate Lymphatic Filariasis) ponad 120 milionów osób na świecie jest zakażonych pasożytem, a 40 milionów z nich jest niesprawnych lub oszpeconych przez chorobę.

    Ślepota rzeczna (onchocerkoza) jest wywoływana przez pasożyt o nazwie filaria, który rozprzestrzenia się w skórze i oczach zakażonych osób. Kiedy pasożyt umiera powoduje uszkodzenia oczu oraz okropne swędzenie. W ostatecznym rozrachunku uszkodzenia mogą doprowadzić do ślepoty, a problemy skórne mogą oszpecić chorego.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Filariozy – grupa, przewlekłych chorób pasożytniczych kręgowców (prócz ryb), które wywołane są przez nicienie, filarie - m.in. Wuchereria bancrofti, Brugia malayi, Onchocerca volvulus i Mansonella ozzardi. Być może w patogenezie choroby odgrywają rolę także endosymbiotyczne pasożyty nicieni - bakterie Wolbachia. Filarioza u człowieka spotykana jest we wschodniej Afryce i Azji. Rejony endemiczne dla filarii zamieszkuje około 1,1 mld ludzi na terenie 76 krajów strefy tropikalnej. Nużeńce (Demodex) - pajęczaki z rzędu roztoczy, pasożytują głównie w torebkach włosowych i gruczołach łojowych ssaków, podłużne pasożyty skórne o kształcie cygara, długości 0,15-0,3 mm, a więc widoczne jedynie pod mikroskopem. Na przedniej części ciała pasożyta znajdują się 4 pary kikutowych kończyn, które umożliwiają mu tylko bardzo powolne przesuwanie się do przodu wzdłuż włosa. Nużeńce nie drążą kanałów w skórze, jak świerzbowce ani nie wysysają krwi. Stąd wywoływany przez nie świąd nie jest zbyt silny. Wywołują chorobę zwierząt zwaną nużycą. U człowieka wywołują chorobę zwaną demodeciodozę. U ludzi inwazja dotyczy głównie głowy, oraz twarzy. U zwierząt w zależności od gatunku zwierzęcia rozmieszczenie pasożytów może być różne. Roztocze zagnieżdżają się w torebkach włosowych i gruczołach łojowych. Tu składają jaja, z których następnie rozwijają się larwy, a z nich w ciągu miesiąca dojrzałe płciowo nużeńce. Pasożyt bezwzględny (obligatoryjny) - organizm odżywiający się wyłącznie substancją żywą, który ginie w zarażonej przez siebie komórce. Pasożyty bezwzględne - w odróżnieniu od pasożytow względnych - nie można hodować na tradycyjnych sztucznych pożywkach. Pasożyty bezwzględne pełny cykl rozwojowy odbywają na żywej tkance oraz charakteryzują się wysokim stopniem specjalizacji.

    Tracheliostoza - choroba pasożytnicza ryb wywoływana przez widłonogi z rodzaju Tracheliastes. Najczęściej spotykanym pasożytem jest Tracheliastes maculatus, rzadziej występują Tracheliastes polycolpus. Pasożyty usadawiają się na łuskach ryb, przyczepiając się do nich za pomocą ramion. W miejscu przyczepu tworzy się ognisko zapalne. Mogą się również pojawiać ubytki łuski. Przy masowym opadnięciu ryby przez pasożyty rozwija się ogólne zapalenie skóry. Objawem tego jest przekrwienie głównie w kątach międzyłuskowych. Ten stan zapalny skóry może przejść w postać przewlekłą. Chore ryby tracą na wadze i w związku z tym ich wartość handlowa spada. Ślepota rzeczna (onchocerkoza, ang. onchocerciasis, river blindness) – występująca w Afryce choroba, odmiana filariozy. Szacuje się, że na tę chorobę cierpi ponad 150 milionów ludzi na całym świecie.

    Chilodonelloza - jest to choroba skrzeli i skóry ryb wywoływana przez orzęski Chilodonella cyprini oraz Chilodonella hexasticha będące pasożytami skrzeli i skóry wielu ryb. W złych warunkach środowiskowych chowu stawowego, na karpiach mogą osiedlać się wolno żyjące orzęski takie jak Chilodonella cucullanus i Ch. uncinata.
    Orzęski z rodzaju Chilodonella kształtem przypominają liść lub ziarno kawy z wypukłą stroną grzbietową, a brzuszną wyraźnie wklęsłą. Stronę brzuszną pasożyta pokrywają podłużne szeregi rzęsek ułożone równolegle wokół powierzchni nieurzęsionej, tzw. kinety. Ich liczba jest charakterystyczna dla gatunku i u Ch. cypryni wynosi 7-15 po stronie prawej i 8-14 po stronie lewe zaś u Ch. hexasticha liczba rzęsek po prawej i lewej stronie ciała jest jednakowa i wynosi 6-10. Długość orzęska wynosi 40-80 µm, szerokość 20-70 µm.
    W zimie lub niesprzyjających warunkach fizykochemicznych wody pasożyt może tracić rzęski i oraz uzbrojenie gardzieli i otaczać się błoną tworząc cysty spoczynkowe, które lokują się na lub poza ciałem żywiciela. Tworzenie cyst trwa 3-4 godziny. Cysty przebywające w środowisku wodnym mogą długo zachowywać żywotność i zdolności inwazyjne. Pasożyty rozmnażają się przez podział odbywający się na ciele ryby, co powoduje iż ich liczba na ciele żywiciela może się zwiększać. U orzęsków tych pojawia się także rozmnażanie płciowe polegające na koniugacji i autogamii. W koniugacji między dwoma osobnikami dochodzi do wymiany jądra wegetatywnego, a także części cytoplazmy.
    W momencie przeniesienia pasożyta do wody o temperaturze 23-25 °C większość pasożytów w ciągu 2-3 dni traci zdolności inwazyjne. Po tym czasie część z nich ginie, część tworzy cysty, pozostałe adoptują się do nowych warunków życia, po pewnym czasie mogą wywoływać chorobę u ryb nawet w wodzie o temperaturze 22-27 °C. W wodzie o temperaturze 28 °C pozbawionej ryb pasożyt zamiera w ciągu 3-5 dni. Niektórzy autorzy wskazują także na to, iż silne oświetlenie może hamować rozwój tego orzęska.
    Orzęski te występują u wielu gatunków ryb zarówno w naturalnych zbiornikach jak i stawach hodowlanych czy akwariach. Źródła podają m.in. następujących żywicieli:
    Pasożytnictwo, parazytyzm – forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których jeden czerpie korzyści ze współżycia, a drugi ponosi szkody. Termin ten stosowany jest w biologii – w odniesieniu do dwóch organizmów różnych gatunków – oraz w socjologii, gdzie pasożytnictwem nazywany jest próżniaczy tryb życia osoby zdolnej do pracy. Zbliżonymi do pasożytnictwa formami – spotykanymi w biologii rozwoju – są szczególne taktyki rozrodcze prowadzone przez parazytoidy, pasożyty lęgowe oraz niektóre gatunki tzw. pasożytów płciowych (np. matronicowate).

    Autoprzeciwciała – przeciwciała skierowane przeciwko tkankom własnego organizmu. Mogą występować w chorobach autoimmunologicznych, przejściowo w pewnych stanach patologicznych związanych z uszkodzeniem tkanek (a nie mających podłoża immunologicznego) lub u osób całkowicie zdrowych. Występują także u większości osób po 70. roku życia. Cheyletielloza – zaraźliwa pasożytnicza choroba skóry psów, kotów i królików. Wywoływana przez roztocza Cheyletiella. Choroba ta w postaci łupieżu może atakować inne zwierzęta oraz człowieka. W leczeniu stosuje się szampony przeciwpasożytnicze oraz dezynfekcję pomieszczeń, w których przebywały zarażone zwierzęta. Wywołuje tzw. "łupież wędrujący", pasożyty poruszając się w korytarzach naskórka i po skórze powodują ruch łusek.

    Żywiciel - organizm, na którego koszt żyje pasożyt dojrzały lub jego postacie rozwojowe. Pasożyty pozostają w różnych związkach z żywicielami.

    Lerneoza - choroba pasożytnicza ryb wywoływana przez widłonogi z rodziny Lernaeidae. Najczęściej spotykanym pasożytem z tej rodziny jest Lernaea cyprinacea. Pasożyty usadawiają się w skórze. W miejscu przyczepu pasożyta powstają głębokie ubytki skóry. Również występują zmiany i ubytki w tkance mięśniowej. Efektem tego są owrzodzenia z zaczerwienionymi brzegami. Takie zmiany może też otaczać wał martwiczy. Zmiany te po odpadnięciu pasożyta mogą ulegać wtórnym infekcjom bakteryjnym lub grzybiczym. Silna inwazja może też powodować zmiany w narządach wewnętrznych takich jak wątroba, nerki, jelita.

    Źródło zakażenia to siedlisko patogenów, takich jak wirusy, bakterie, pasożyty i grzyby chorobotwórcze. Może nim być osoba zarażona, przedmiot, żywność itp., które miały styczność z patogenem i są jego bezobjawowymi nosicielami, lub sami chorują na chorobę przez niego wywoływaną.

    Dodano: 22.10.2010. 16:17  


    Najnowsze