• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania pokazują, że zmiany klimatu odbijają się na europejskich ptakach

    29.03.2009. 00:13
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Zmiany klimatyczne już wywierają wpływ na europejskie ptaki - według wyników nowych badań prowadzonych przez czeskich, holenderskich i brytyjskich naukowców. Doszli oni do tego wniosku po opracowaniu pierwszego wskaźnika wpływu zmian klimatycznych na dziką faunę i florę w skali kontynentu. Wskaźnik pokazuje, że podczas gdy niektóre gatunki dobrze sobie radzą ze zmianami klimatycznymi, zasięg dziesiątek innych gatunków kurczy się. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie PLoS ONE.

    "Dużo słyszy się na temat zmian klimatycznych, a wyniki naszych badań pokazują, że ich skutki są odczuwalne już teraz. Pokazują, że liczba gatunków dotkniętych zmianami trzykrotnie przewyższa liczbę gatunków, które mogą na nich skorzystać" - zauważył dr Richard Gregory z brytyjskiego RSPB (Królewskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków), autor naczelny artykułu. "Pomimo niewielkiego wzrostu średniej temperatury na świecie, w osłupienie wprawia świadomość rozmiaru zmian zachodzących w populacjach dzikiej fauny i flory.

    "Jeżeli nie zdejmiemy teraz nogi z gazu, nasz wskaźnik pokazuje, że pojawi się znacznie więcej, gorszych skutków. Musimy utrzymywać wzrost temperatury na świecie poniżej dwóch stopni, gdyż jakiekolwiek przekroczenie tego limitu spowoduje globalne spustoszenie" - przestrzegł dr Gregory.

    W ciągu ostatnich lat naukowcy zebrali wiele dowodów na wpływ zmian klimatycznych na dziką faunę i florę, a zgromadzone dane obejmują na przykład zmiany w zasięgu lub liczebności zwierząt lub roślin oraz zmiany dotyczące okresu zdarzeń takich jak reprodukcja czy migracja. Jednakże do tej pory nikt nie opracował jednego wskaźnika wyrażającego w prosty sposób wpływ zmian klimatycznych na dziką faunę i florę w skali kontynentu.

    W ramach ostatnich badań naukowcy wykorzystali dane z programu Paneuropejskiego Monitoringu Pospolitych Ptaków, który - jak sama nazwa wskazuje - wykorzystuje dane o pospolitych ptakach z całej Europy jako miernik zdrowia środowiska w ogóle. Ptaki są dobrym miernikiem, ponieważ występują w całej Europie i szybko reagują na zmiany, a wielu europejskich ornitologów amatorów gromadzi obszerne dane na ich temat. Na potrzeby badania, naukowcy obserwowali w 20 krajach europejskich długoterminowe trendy populacji ponad 100 gatunków ptaków w okresie od 1980 r. do 2005 r.

    Ponad 500 gatunków ptaków zakłada swoje gniazda w Europie, a badane gatunki występują powszechnie na całym kontynencie i obejmują zarówno gatunki o dalekim, jak i krótszym zasięgu.

    Naukowcy wprowadzili następnie uzyskane dane do modeli przewidujących sposób spodziewanej reakcji populacji ptaków na zmiany klimatyczne. W skrócie, jeżeli dana populacja ptaków zmienia się zgodnie z przewidywaniami modelu, wartość wskaźnika rośnie. W przeciwnym przypadku, jeżeli obserwowany trend populacji nie jest zgodny z przewidywaniami modelu, wartość wskaźnika spada.

    Dr Stephen Willis z brytyjskiego Uniwersytetu w Durham porównuje nowy wskaźnik do indeksu FTSE (Financial Times Stock Exchange), który obejmuje notowania największych spółek brytyjskich. "Z tą różnicą, że zamiast podsumowywać zmiany w notowaniach spółek, [nasz wskaźnik] podsumowuje zmiany w bioróżnorodności powodowane zmianami klimatu" - powiedział. "W odróżnieniu do indeksu FTSE, który jest obecnie najniższy od sześciu lat, wskaźnik zmian klimatycznych wzrasta z roku na rok od połowy lat 80. XX w., wskazując na rosnący wpływ klimatu na bioróżnorodność.

    "Populacje ptaków, które zgodnie z naszymi przewidywaniami powinny mieć się dobrze w zmieniającym się klimacie rozrastają się od połowy lat 80. XX w ., natomiast populacje tych, które według prognoz miały sobie słabo radzić, skurczyły się w tym samym okresie" - wyjaśnił. "Kłopot w tym, że ta grupa kurcząca się stanowi tak naprawdę 75% badanych gatunków."

    Naukowcy zauważyli, że ich wskaźnik "jest miarodajny dla ustawodawców przede wszystkim dlatego, że może być wykorzystywany do śledzenia skutków biologicznych w okresach rocznych i dostarczać danych do opracowywania stosownych odpowiedzi politycznych". Zasugerowali, że spowolnienie tempa wzrostu wartości wskaźnika może być dobrym celem strategii, niemniej ustawodawcy powinni sobie zdawać sprawę z tego, że osiągnięcie tego celu może wymagać czasu. Tymczasem naukowcy informują, że UE przyjęła wskaźnik za oficjalny miernik wpływu zmian klimatu na dziką faunę i florę w Europie.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    PLoS ONE:
    http://www.plosone.org/home.action

    Paneuropejski Monitoring Pospolitych Ptaków
    http://www.ebcc.info/pecbm.html

    Źródło danych: Uniwersytet w Durham; PLoS ONE
    Referencje dokumentu: Gregory, RD et al. (2009) An indicator of the impact of climatic change on European bird populations. PLoS ONE 4(3): e4678. DOI: 10.1371/journal.pone.0004678.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Reanaliza meteorologiczna (reintegracja) to powtórne przeanalizowanie długich szeregów czasowych pomiarów meteorologicznych (np temperatury ziemi) w skali globu lub w skali regionalnej. Ma na celu odrzucenie błędnych wyników pomiarowych i integrację danych pomiarowych z różnych obserwacji. Reanaliza meteorologiczna umożliwia badanie zmian klimatu na podstawie pomiarów, a nie badanie zmian wynikających z innych czynników takich jak zmiany technik pomiarowych. Indeks cen dóbr produkcyjnych (ang. Producer Price Index, PPI) – wskaźnik cen hurtowych służący do pomiaru zmian cen ustalanych przez producentów na różnych etapach wytwarzania. Zmiana wskaźnika pozwala prognozować zmiany inflacji. Lista ptaków Europy − lista gatunków ptaków stale zasiedlających Europę albo regularnie lub okresowo się w niej pojawiających. Według danych z 2008 roku są to 902 gatunki, w tym 19 introdukowanych. Aktualnie introdukowanych jest 20 gatunków. Poniższa lista nie prezentuje gatunków wymarłych: alki olbrzymiej, ostrygojada kanaryjskiego oraz frankolina obrożnego, który potem został jednak introdukowany w Toskanii. Liczba gatunków, które kiedykolwiek były w Europie spotykane, ale niekoniecznie tu występują, wynosi 872 gatunki. Do listy należą ptaki z 23 rzędów:

    Nowe gatunki ptaków opisane po 1990 roku: Wymieniono jedynie nowo opisane (od roku 1990) gatunki ptaków żyjące lub wymarłe w czasach współczesnych (nowożytnych). Ponadto, w szczególności w ostatnim okresie, pojawia się szereg nowych gatunków ptaków będących wynikiem wyodrębnienia z innych gatunków (np. poprzez podniesienie form, traktowanych do niedawna np. jako podgatunki, do rangi gatunków). W literaturze ornitologicznej te nowo wyodrębnione gatunki nazywa się bardzo często splitami. Proces w odwrotnym kierunku zachodzi w o wiele mniejszym nasileniu. Powyższe procesy kształtują liczbę uznawanych gatunków ptaków na świecie. EdGCM jest modelem ogólnej cyrkulacji atmosfery (ang. Global Circulation Model, w skrócie GCM) napisanym w celach edukacyjnych. Model może być uruchamiany na PC, ma wbudowany prosty interfejs graficzny i bazę danych i może być wykorzystany do badań zmian klimatu. Jest oparty na modelu z NASA Goddard - GISS Model II. Pozwala nauczycielom i uczniom wyrobić intuicję dotyczącą współczesnych problemów klimatycznych i zapoznanie się z narzędziami wykorzystywanymi przez naukowców w badaniach zmian klimatu.

    Wskaźnik M, wskaźnik Schlichtkrulla - wyraża ilościową ocenę dobowego profilu glikemii na podstawie odchylenia glikemii od przyjętego poziomu u ludzi zdrowych. Na podstawie tego wskaźnika można oceniać skuteczność wyrównania glikemii. Wartość wskaźnika dla ludzi zdrowych mieści się w przedziale od 1 do 5. World Values Survey - projekt badawczy o zasięgu globalnym, którego głównym przedmiotem zainteresowania są wartości i przekonania, ich zmiany zachodzące w czasie i wpływ, jaki wywierają na życie społeczne i polityczne. Badania prowadzone są przez sieć naukowców działających na całym świecie, która od 1981 r. przeprowadziła szereg badań w niemal 100 krajach. Obecnie World Values Survey pozostaje głównym źródłem danych empirycznych na temat postaw, w tym wyznawanych wartości i przekonań, blisko 90% światowej populacji.

    Dendroklimatologia – nauka zajmująca się rekonstruowaniem warunków klimatycznych i ich zmian w czasie i przestrzeni na podstawie pomiarów słojów drzew. Dzięki technikom dendroklimatologii jest możliwe poznanie kierunków zmian klimatu. Techniki umożliwiają rekonstrukcję danych dotyczących temperatury, opadów i innych czynników klimatycznych. Cykliczne zmiany biocenozy – zazwyczaj rozpatruje się biocenozę jako układ stabilny i znajdują się w stanie równowagi ze środowiskiem, jako układem statycznym, który przestał się zmieniać (zmiany dotyczą jedynie zmian biocenoz w toku kierunkowej sukcesji ekologicznej). Jest to pogląd bardzo uproszczony. Istnieje cała kategoria zmian w biocenozach, które nie są sukcesją i mają charakter cykliczny, a powodowane są interakcjami międzygatunkowymi, występującymi w obrębie biocenozy (np. konkurencja, drapieżnictwo, pasożytnictwo). Te cykliczne zdarzenia występują zwykle na małą skalę i powtarzają się wielokrotnie w całej biocenozie. Stanowią one bardziej element wewnętrznej dynamiki biocenozy (procesy demograficzne, cykle życiowe gatunków zwornikowych) niż sukcesji (zmiany klimatyczne). Nawet biocenozy klimaksowe mają charakter dynamiczny i mogą zmieniać się cyklicznie. W przypadku niektórych cyklicznych zmian biocenozy, wynikających z cech cyklu życiowego dominujących roślin, można wyróżnić cztery fazy:

    Użytkowanie powierzchni terenu - wykorzystanie terenu przez człowieka, prowadzące do zmian w pierwotnym środowisku poprzez jego działalność (zmiany antropogeniczne), zaś czynniki, które powodują je nazywa się czynnikami antropogenicznymi. Wpływają one na wszystkie aspekty środowiska takie jak fauna i flora, przekształcenia powierzchni Ziemi, stosunki wodne, skład gleby i atmosfery etc.

    Wskaźnik rotacji należności – wskaźnik z grupy wskaźników sprawności działania, druga wersja wskaźnika cyklu regulowania należności obok wskaźnika cyklu regulowania należności w dniach. Wskaźnik rotacji należności ma postać:

    Wskaźnik równomierności – wskaźnik różnorodności gatunkowej wyrażający stosunek rzeczywistej różnorodności do różnorodności maksymalnej. Jego równanie zależne jest od przyjętego wskaźnika różnorodności:
    Zachowania lęgowe ptaków – zbiór zachowań związanych z lęgiem ptaków i w okresie podstawowego rozwoju zwierzęcia (od toków aż do wylotu młodych z gniazda). Wyróżnia się następujące etapy okresu lęgowego: wybór partnera, budowa gniazda, składanie jaj, wysiadywanie, opieka nad młodymi do uzyskania lotności. W całym tym okresie ptaki bronią swojego terytorium. Większość gatunków troskliwie opiekuje się potomstwem, chociaż są wyjątki od tej reguły. Około 90% ptaków w danym sezonie lęgowym ma tylko jednego partnera (monogamia). Wśród ptaków zazwyczaj to samica wybiera samca. U wielu gatunków o wyborze decydują wygląd i umiejętności oraz śpiew. W przypadku gatunków poligamicznych, np. bażanta, samce bardzo często nie uczestniczą w wychowywaniu młodych, pozostawiając całą pracę samicy.

    Dodano: 29.03.2009. 00:13  


    Najnowsze