• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania rzucają światło na tajemnicę antarktycznego pyłu

    31.03.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Cofające się lodowce Patagonii są przyczyną nagłych zmian w ilości pyłu docierającego na Antarktykę - pokazują wyniki badań finansowanych ze środków unijnych. Wyniki badań sfinansowanych w części z unijnego stypendium Marie Curie opublikowało internetowe czasopismo Nature Geoscience. Odkrycia wzbogacają wiedzę naukowców na temat zmian klimatu w przeszłości i powinny pomóc im w udoskonaleniu przewidywań tego, co może się zdarzyć w przyszłości.

    Rdzenie lodowe pobrane z rozległej pokrywy lodowej na Antarktyce pokazują nagłe zmiany w ilości pyłu przenoszonego na kontynent w przeszłości. Te zmiany, jak sądzono, odzwierciedlały warunki środowiskowe panujące na obszarach, z których pochodził pył. Analizy pyłu w rdzeniach lodowych sugerują, że pochodzi on z Ameryki Południowej.

    W ramach ostatnich badań naukowcy analizowali osady jeziorne z południowego krańca Ameryki Południowej i porównywali je z pyłem z rdzeni lodowych pobranych na Antarktyce. Uzyskane dane, które obejmują okres ponad 80.000 lat wstecz, uwidaczniają ścisłe powiązanie między rozprzestrzenianiem i cofaniem się lodowców w regionie a ilością pyłu docierającego do Antarktyki. Krótko rzecz ujmując, wraz z cofaniem się patagońskich lodowców, ilość pyłu docierającego do Antarktyki gwałtownie spadała.

    Lodowce zwierają duże ilości pyłu. Kiedy ich zasięg był największy, woda z rozpuszczonego śniegu i osad były odprowadzane bezpośrednio na jałowe, wietrzne równiny poprzecinane wzdłuż i wszerz niewielkimi strumieniami wody z roztopionego śniegu.

    Wraz ze zmianą ilości wody odpływającej z lodowca, części równiny regularnie wysychały, w wyniku czego charakterystyczne dla tego regionu silne wiatry mogły wzbudzać pył i podnosić go wysoko do atmosfery. Stamtąd pył był przenoszony przez Ocean Południowy do Antarktyki.

    Z kolei, kiedy lodowce się wycofywały, na ich krańcu tworzyło się jezioro. W tej sytuacji rozpuszczony śnieg i osady były bezpośrednio odprowadzane do jeziora, wiążąc pył i uniemożliwiając przenoszenie go na równiny, gdzie wiatr mógłby go poderwać zaraz po wyschnięciu.

    To wyjaśnia, dlaczego ilość pyłu docierającego na Antarktykę spadała po każdym cofnięciu się lodowców w Patagonii.

    "Rdzenie lodowe z pokrywy lodowej Antarktyki działają jak kronika środowiska świata" - zauważył profesor David Sugden z Uniwersytetu Edynburskiego w Wielkiej Brytanii. "Jednakże nagłe zmiany w poziomie pyłu były dla nas zagadką do momentu, kiedy uzmysłowiliśmy sobie, że lodowce Patagonii działają jak przełącznik uwalniający pył do atmosfery."

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Nature Geoscience:
    http://www.nature.com/ngeo/index.html

    Uniwersytet Edynburski:
    http://www.ed.ac.uk

    Źródło danych: Uniwersytet Edynburski; Nature Geoscience
    Referencje dokumentu: Sugden, D.E. et al. (2009) Influence of Patagonian glaciers on Antarctic dust deposition during the last glacial period. Nature Geoscience, publikacja online z dnia 29 marca. DOI: 10.1038/NGEO474.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kaskada troficzna - określa zmianę struktury piramidy ekologicznej, w której organizmy z podporządkowanych sobie hierarchicznie poziomów troficznych oddziałują wzajemnie na siebie. Do kaskady troficznej dochodzi przez zmiany ilościowe jednego z poziomów piramidy. Zmiany te mają bezpośredni wpływ na sąsiednie poziomy i pośredni na pozostałe poziomy. Przykładem są zaburzenia porządku łańcucha pokarmowego: nagła nieobecność drapieżnika (np. myszołowa), dotychczas dominującego piramidę, powoduje bezpośrednio zwiększenie populacji roślinożernych ofiar (myszy), i pośrednio zmniejszenie stanów roślin (zboża). Stacje polarne w Antarktyce – placówki badawcze założone przez różne państwa w Antarktyce. Stacje te składają się głównie z kontenerów badawczych i mieszkalnych oraz własnego źródła energii (generatora prądu). Do stacji polarnych zalicza się wszystkie stacje działające w ramach Komitetu Naukowego Badań Antarktycznych (Scientific Committee on Antarctic Research – SCAR). Stacje rozmieszczone są na samym kontynencie oraz na wyspach Antarktyki. Obecnie istnieje 39 całorocznych i 41 stacji czynnych tylko latem, a ponadto placówki dające bardziej ograniczone możliwości bytowe i mniej wygód: 18 obozów i 2 schronienia. Nature Genetics – recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez Nature Publishing Group, założone w 1992 roku. Siostrzanym periodykiem jest Nature Reviews Genetics, publikujący prace o charakterze przeglądowym.

    Jezioro polihumusowe (dystroficzne) - zawierają bardzo dużą ilość substancji humusowych w wodzie i osadach dennych co wynika z ich położenia wśród lasów szpilkowych, często wśród torfowisk. Odczyn wody jest z reguły kwaśny, osady denne są płynne, galaretowate i często z dużą ilością szczątków roślinnych. Ilość substancji organicznej w zbiorniku polihumusowym może wynosić nawet 90%. Susza fizjologiczna – okres, w którym roślina nie może pobierać wody z otoczenia, mimo iż woda tam występuje. Bezpośrednią przyczyną jest zbyt wysoki potencjał osmotyczny roztworu glebowego. Ilość pobieranej przez roślinę wody zależny od powierzchni absorbującej i różnicy potencjału wody. Gdy różnica potencjału jest zbyt mała roślina nie pobiera wystarczającej ilości wody.

    Ustrój lodowcowy – ustrój typowy dla rzek, których wahania stanów wód związane z topnieniem lodowców w porze letniej (Ren, Rodan) Charakteryzuje rzeki zasilane przez wody z topniejących lodowców górskich. Największe przepływy występują w okresie letnim. Niwelacja oceanograficzna – metoda polegająca na wyznaczaniu różnic wysokości reperów osadzonych na nadbrzeżach na podstawie rejestrowania poziomu swobodnego zwierciadła wody w akwenie. Przy analizowaniu zmian poziomu zwierciadła wody na podstawie ilościowego szacowanie przyczyn je wywołujących mamy do czynienia z metodą dynamiczną. Istnieje również metoda kinematyczna, polegająca na rejestrowaniu i analizowaniu zmian poziomów wody w akwenie i wpływu na te zmiany różnorodnych przyczyn bez ich ilościowego szacowania.

    Lodowiec – wolno płynąca masa lodu powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi i drugim po oceanach wody na świecie. Fajerka – częściej fajerki, kilka wzajemnie opierających się na sobie obręczy żeliwnych, przykrywających otwór w żeliwnej płycie kuchennej. Można je zakładać i zdejmować przy pomocy pogrzebacza w kształcie haczyka, czyli hakowato zagiętego drutu z rączką. Zastosowanie fajerek umożliwiło stawianie bezpośrednio na ogniu garnków różnej wielkości i regulację ilości docierającego do nich ciepła. Prawdopodobnie to wynalazek angielski z drugiej połowy XVIII w.

    Instytut Biochemii i Biofizyki PAN Zakład Biologii Antarktyki – placówka naukowa zajmująca się badaniami obszaru Antarktyki i koordynująca program naukowy polskich badań antarktycznych oraz organizuje wyprawy do Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego.

    Linia równowagi bilansowej (ang. EL - equilibrium line) - jest linia oddzielająca obszar akumulacji lodowca od jego obszaru ablacji. Innymi słowy jest to linia łącząca punkty o zerowym bilansie masy lodowca. Dla typowych alpejskich lodowców EL dzieli lodowiec w stosunku 2:1, gdzie dwukrotnie większą powierzchnię zajmuje obszar akumulacji lodowca w stosunku do jego obszaru ablacji. Zasada ta nie obowiązuje lodowców zasilanych głównie lawinami (takie jak np lodowce himalajskie i turkiestańskie), pokrytych gruzem lub występujących w strefach klimatu polarnego (lodowce zimne)

    Ilość informacji – wielkość ujmująca (przedstawiająca) ilościowo właściwość zmniejszania (usuwania) nieokreśloności (niepewności), czyli informację, termin używany w matematycznej teorii informacji. Zasada reaferencji – cybernetyczna teoria wyjaśniająca, dlaczego te same bodźce ze świata otaczającego wywołują reakcje typu odruchu bezwarunkowego, jeśli docierają do osobnika (zwierzęcia lub człowieka) biernego, natomiast nie wywołują ich docierając do osobnika w aktywnym ruchu.

    Dodano: 31.03.2009. 15:11  


    Najnowsze