• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania słowików w dolinie Prosny

    21.05.2012. 07:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Obrączkowanie i eksperymenty naukowe na słowikach szarych i rdzawych prowadzą w dolinie Prosny (Wielkopolska) naukowcy z Uniwersytetu Karola w Pradze i polscy ornitolodzy. W minionym tygodniu złapali oni 26 słowików - 24 samce i dwie samiczki, w tym siedem szarych i 19 rdzawych. Jak poinformował PAP ornitolog Paweł Dolata, badania potrwają jeszcze około tygodnia. ,,W czwartek złapaliśmy samca słowika rdzawego, którego zaobrączkowaliśmy jako dorosłego osobnika w maju 2008 r. Ma co najmniej siedem lat" - poinformował Dolata.

    Według niego, ptaki są bardzo przywiązane do miejsc, gdzie się urodziły i nawet po kilku latach do nich wracają. Przykładem są słowiki, które złapano - z 26 kiedyś zaobrączkowanych, pięć wróciło w dolinę Prosny.

    Naukowcy badają, czy słowiki są ptakami agresywnymi wobec siebie i jakie mają wymagania siedliskowe. Schwytane słowiki są dokładnie opisywane i obrączkowane.

    ,,Obrączkowane i mierzone są samce słowików szarych i rdzawych. Badania mają pomóc w stworzeniu właściwego systemu ich ochrony" - poinformował Dolata, który pomaga naukowcom. Dodał, że najprawdopodobniej część ptaków należy do mieszańców, ale wykluczą to, lub potwierdzą, dopiero badania DNA.

    Według Dolaty badania obu gatunków ptaków prowadzone są w Czechach, Finlandii, Hiszpanii i w Polsce. Obejmują one m.in. ocenę wymagań siedliskowych oraz kondycję samców i jej wpływ na ich śpiew. ,,Wyniki badań posłużą do lepszego poznania obu gatunków w poszczególnych krajach i stworzeniu im lepszej ochrony" - mówi Dolata.

    Według niego, zaletą badań w Polsce jest występowanie na większości terytorium obu gatunków ptaków. ,,W Czechach i Hiszpanii gniazduje tylko słowik rdzawy, a w Finlandii - tylko słowik szary" - dodał ornitolog.

    Łapane i obrączkowane są tylko samce słowika. Wykorzystuje się do tego sieci ornitologiczne. ,,Z magnetofonu odtwarzany jest śpiew słowika, na który samiec bardzo reaguje. Ptak rusza przepędzić rywala i wtedy zwykle wpada w naszą sieć" - wyjaśnił Dolata. Poinformował, że wykorzystywane są też rozkładane na ziemi pułapki z larwami owadów.

    Agresywność słowików zostanie zbadana na podstawie nagrań ich głosów i obserwacji zachowań. Podobnie jak badania DNA będą przeprowadzone w Czechach.

    Słowik podlega ścisłej ochronie. Objęty jest Dyrektywą Ptasią Unii Europejskiej, która nakłada obowiązek jego ochrony. ,,Podstawą tej ochrony są rzetelne badania naukowe" - powiedział Dolata.

    Słowikowi zagraża w Polsce utrata siedlisk na osuszanych dolinach rzecznych i likwidowanych zaroślach oraz zadrzewieniach lęgowych w okolicach rzek.

    Badaniami biometrycznymi i siedliskowymi słowików kieruje dr Jiri Reif z Katedry Zoologii Uniwersytetu Karola w Pradze. Pomaga mu magistrant Martin Jiran.

    PAP - Nauka w Polsce

    zak/ abe/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Komisja bioetyczna – niezależna instytucja opiniująca i kontrolująca projekty badań klinicznych stworzona w celu zapewnienia właściwej ochrony godności ludzkiej podczas prowadzenia badań. Komisja Bioetyczna sprawdza m.in.: zasadność, wykonalność i plan badania klinicznego, analizę przewidywanych korzyści i ryzyka, poprawność protokołu badania klinicznego. Badania klinicznego nie można rozpocząć bez zgody komisji bioetycznej. Zachowania lęgowe ptaków – zbiór zachowań związanych z lęgiem ptaków i w okresie podstawowego rozwoju zwierzęcia (od toków aż do wylotu młodych z gniazda). Wyróżnia się następujące etapy okresu lęgowego: wybór partnera, budowa gniazda, składanie jaj, wysiadywanie, opieka nad młodymi do uzyskania lotności. W całym tym okresie ptaki bronią swojego terytorium. Większość gatunków troskliwie opiekuje się potomstwem, chociaż są wyjątki od tej reguły. Około 90% ptaków w danym sezonie lęgowym ma tylko jednego partnera (monogamia). Wśród ptaków zazwyczaj to samica wybiera samca. U wielu gatunków o wyborze decydują wygląd i umiejętności oraz śpiew. W przypadku gatunków poligamicznych, np. bażanta, samce bardzo często nie uczestniczą w wychowywaniu młodych, pozostawiając całą pracę samicy. Badanie słuchu – jest to ocena reakcji organizmu powstałej w wyniku stymulacji dźwiękowej. Badania słuchu dzielą się na badania subiektywne i badania obiektywne. Subiektywne badania słuchu, w przeciwieństwie do badań obiektywnych, wymagają aktywnej współpracy osoby badanej (od osoby badanej wymaga się świadomej informacji zwrotnej np. czy dźwięk jest słyszalny). Badania słuchu można podzielić również na badania progowe oraz nadprogowe. Celem badań progowych jest określenie najcichszego możliwego do usłyszenia dźwięku, w badaniach nadprogowych oceniana jest percepcja dźwięku powyżej progu słyszenia.

    Tęgogłowik wielobarwny, brodacz wielkodzioby (Semnornis ramphastinus) – gatunek małego ptaka z rodziny tęgogłowików (Semnornithidae). Występuje w Andach zachodniej Kolumbii i Ekwadoru, jest tam endemikiem. Ma podwyższone ryzyko wyginięcia. Wybrzeże Trzebiatowskie (PLB320010) – obszar specjalnej ochrony ptaków w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, o powierzchni 31 757,6 ha, w całości w woj. zachodniopomorskim, na Pobrzeżu Szczecińskim. Celem utworzenia obszaru jest ochrona populacji dziko występujących ptaków oraz utrzymanie ich siedlisk w niepogorszonym stanie. Stwierdzono występowanie na tym terenie 35 gatunków ptaków z Załącznika II Dyrektywy Ptasiej.

    Adaptometr – urządzenie służące do badania adaptacji oka. Badania takie przeprowadza się w całkowitej ciemności. Wyróżnia się adaptometry służące do szybkiego badania pierwszej (głównej) fazy adaptacji oraz urządzenia do badania pełnej adaptacji. Gniazdowanie kooperatywne – jest to takie gniazdowanie u ptaków, podczas którego osobniki inne niż rodzice pomagają opiekować się pisklętami. Co najmniej 300 gatunków ptaków odchowuje młode w ten sposób. Badania wykazały, że jest ono najbardziej rozpowszechnione wśród wróblowych.

    Chiropterologia – gałąź zoologii (teriologii) zajmująca się badaniem nietoperzy. Nazwa tej dziedziny wiedzy pochodzi od łacińskiej (acz greckiego pochodzenia) nazwy gatunkowej nietoperzy Chiroptera, co znaczy dosłownie rękoskrzydłe. Ze względu na unikatowy wśród ssaków tryb życia nietoperzy (zdolność do aktywnego lotu, jak również – u większości gatunków – ścisła zależność od dostępności kryjówek w ciągu dnia, przeważająco nocna aktywność oraz echolokacja) nauka ta posługuje się odmienną metodyką niż pozostałe gałęzie teriologii. Do specyficznych narzędzi badawczych należą detektory ultradźwięków oraz sieci do odłowów latających nietoperzy, podobne lub tożsame z sieciami ornitologicznymi. Chiropterologia zbliża się do ornitologii również metodami znakowania zwierząt będących obiektami jej badań, ponieważ nietoperze – podobnie jak ptaki – znakuje się metalowymi obrączkami. Oprócz typowych dla całej zoologii badań taksonomicznych czy populacyjnych, jak również związanych z preferencjami siedliskowymi poszczególnych gatunków, chiropterologia wytworzyła specyficzne dla siebie kierunki badań, np. wybiórczości kryjówek dziennych i zimowych, czy ekologii sensorycznej (sensory ecology) analizującej – często za pomocą skomplikowanych eksperymentów behawioralnych – percepcję zmysłową nietoperzy (wzrokową, słuchową, węchową) i adaptacje sygnałów echolokacyjnych do wykorzystywania różnych siedlisk i różnych typów ofiar. Tę ostatnią rozwijają szczególnie badacze niemieccy (Bjorn Siemers, Elizabeth Kalko). Rozwój chiropterologii jest powiązany z postępami w bioakustyce. Specyfiką chiropterologii jest zaangażowanie w badania naukowe, jak również monitoring i inwentaryzację nietoperzy dla potrzeb ochrony przyrody, dużej liczby przeszkolonych amatorów i organizacji pozarządowych, współpracujących z profesjonalnymi naukowcami zatrudnionymi w placówkach badawczych, bądź nawet realizujących własne projekty. Również ta cecha upodabnia silnie chiropterologię do ornitologii, w którą zaangażowane są tysiące obserwatorów-hobbystów. W Europie amatorzy uczestniczą zwłaszcza w monitoringu liczebności nietoperzy zimujących w kryjówkach podziemnych, wykorzystując fakt, że liczone zwierzęta przebywają wówczas w stanie hibernacji. Badania eksperymentalne – obok badań obserwacyjnych należą do podstawowych lub stosowanych badań naukowych, których celem jest ustalenie związków między badaną interwencją kliniczną a miarami ilościowymi, wybranymi do opisu próby badanej (najczęściej ocena skuteczności i bezpieczeństwa badanej interwencji).

    Ogród zoologiczny w Pradze – zoo w Pradze, w Czechach. Został założony w roku 1931 z celem "badania zoologii, ochrony przyrody i edukacji społeczeństwa" w dzielnicy Troja w północnej części Pragi. Zoo ma powierzchnię 45 hektarów (111 akrów) i około 4600 zwierząt reprezentujących 630 gatunków z całego świata. Zoo w Pradze przyczyniło się znacząco do zachowania konia Przewalskiego. Przez wiele lat znajdowała się tu największy hodowla tego gatunku na świecie. W 2008 r. Forbes Traveler Magazine wymienia praskie zoo wśród najlepszych na świecie ogrodów zoologicznych.

    Respondent - osoba, której opinie stanowią przedmiot badania w naukach społecznych, najczęściej w badaniach kwestionariuszowych, także: telefonicznych, pocztowych, internetowych. W niektórych typach badań respondenci dobierani są do badań na podstawie założeń badania probabilistycznego. W praktyce opisu badań używa sie również słowa respondent w stosunku do pojedynczje osoby, która nie jest dobierana losowo, a z która prowadzi się na przykład wywiad swobodny.

    Tamaryszka (Acrocephalus melanopogon) – gatunek ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych (Sylviidae). Ten gatunek reprezentuje trzciniaki, a dokładniej trzciniaki prążkowane. Jest dość podobna do rokitniczki i wodniczki, ale u niej dominuje barwa rdzawo-brązowa i jasnobrązowa. Nie jest duża, mierzy około 12,5 cm. Podczas okresu godowego samiec wydaje dźwięki podobne do głosu trzcinniczka, a czasami pieśń przypominającą śpiew słowika rdzawego. Odżywia się głównie małymi owadami jak krętaki. Czasami zjadają też pająki. Obowiązkami rodzicielskimi zajmuje się samica. Gniazdo jest zwykle uwite wśród suchych trzcin lub kępy wysokich turzyc. Nie zasiedla "czystych" trzcinowisk, ale trzcinowiska z pałką i sitowiem. Występuje głównie w krajach śródziemnomorskich, jednak w wielu miejscach można spotkać ją tylko latem albo zimą. Do Polski zalatuje wyjątkowo. Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.

    Dodano: 21.05.2012. 07:33  


    Najnowsze