• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania UE dają nadzieję na lepszą przyszłość sosny zwyczajnej

    23.09.2010. 15:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Według europejskich naukowców obawy dotyczące możliwości wyginięcia sosny zwyczajnej w Szkocji w wyniku braku zmienności genetycznej są najprawdopodobniej bezpodstawne. Badacze odkryli, że charakterystyczne lasy sosnowe ciągle noszą ślady swych przodków i odznaczają się zmiennością genetyczną, która może się przyczynić do odtworzenia populacji lasów w przyszłości. Wyniki prac zostały przedstawione w czasopiśmie Heredity. Badania były prowadzone w ramach projektu EVOLTREE ("Ewolucja drzew jako czynnik ziemskiej bioróżnorodności"), sfinansowanego kwotą 14,3 mln euro w ramach obszaru tematycznego "Zrównoważony rozwój, globalne zmiany i ekosystemy" unijnego Szóstego Programu Ramowego (6PR).

    Lasy sosnowe porastające górzyste obszary Szkocji to jedyna pozostałość po dawnych lasach kaledońskich, obejmujących znacznie większe obszary. Od czasu ostatniej epoki lodowcowej porastały one znaczne obszary północnej Wielkiej Brytanii, aż do zniszczenia znacznej ich części w wyniku nadmiernej eksploatacji i intensywnej gospodarki rolnej ponad 400 lat temu. Poprzednio naukowcy sądzili, że wraz ze zniszczeniem części lasów utracono także w znaczącym stopniu ich różnorodność genetyczną. Uważano, że brak różnorodności genetycznej utrudni pozostałym lasom sosnowym przystosowanie się i przetrwanie w nowych warunkach, powstałych na przykład w wyniku zmian klimatycznych.

    W związku z tym badacze z brytyjskiego Centrum Ekologii i Hydrologii (CEH), Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytetu w Edynburgu oraz szkockiego Instytutu Badań Użytkowania Gruntów Macaulaya podjęli prace mające na celu określenie poziomu obecnej zmienności genetycznej zachowanej w Szkocji populacji lasów sosnowych. Naukowcy przeprowadzili także analizę porównawczą tych lasów oraz nietkniętych lasów sosnowych Europy kontynentalnej i Azji.

    Dzięki zbadaniu podobieństw genów lasów sosnowych odkryto, że szkockie lasy sosnowe ciągle noszą ślady poprzednich pokoleń lasów, które wyrosły na terenie Wielkie Brytanii po zakończeniu poprzedniej epoki lodowcowej, i w związku z tym odznaczają się zmiennością genetyczną mogącą się przyczynić do odtworzenia populacji lasów w przyszłości. Stwierdzono także, że różnorodność genetyczna szkockich lasów odpowiada różnorodności lasów kontynentalnych lub nawet ją przewyższa.

    "Choć sosna zwyczajna jest na ogół kojarzona ze Szkocją, gatunek ten wiele zawdzięcza swojemu europejskiemu pochodzeniu" - powiedział dr Stephen Cavers, ekolog z edynburskiego centrum CEH oraz współautor publikacji, opisując wyniki badań. "Dzięki zbadaniu DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego) zdobyliśmy wiele informacji na temat procesu rozwoju lasu po zakończeniu epoki lodowcowej. Biorąc pod uwagę poważną fragmentację obecnej populacji, uzyskane wyniki stanowią klucz do poznania prawdopodobnej reakcji lasów na przyszłe zmiany".

    Naukowcy przyznali jednak, że wskazanie źródła różnorodności genetycznej jest trudne. Stwierdzili oni, że w związku z długowiecznością tych drzew (niektóre osiągają niewiarygodny wiek 700 lat) jedynie kilkadziesiąt pokoleń dzieli obecne pokolenie lasów od pierwszego pokolenia, które dotarło na teren Wielkiej Brytanii po ustąpieniu lodowca. Badania DNA sugerują, że pierwsze rośliny docierały na teren Wielkiej Brytanii w dwóch falach: w ramach pierwszej z nich rośliny pochodzące z terytorium Irlandii prawdopodobnie osiedliły się na północno-zachodnich krańcach górzystych obszarów Szkocji wkrótce po ustąpieniu lodowca, natomiast druga fala roślin dotarła z terenów środkowej Europy do wschodniej części górzystych obszarów Szkocji.

    Dr Cavers powiedział, że kierowany przez niego zespół planuje "kontynuować badania i poszukiwać genów, które pozwoliłyby drzewom porastającym górzyste tereny przetrwać w surowym klimacie Szkocji". Zidentyfikowanie tych genów może się przyczynić do wsparcia inicjatyw w zakresie przesadzania roślin, ponieważ umożliwiłoby leśnikom sadzenie wyłącznie drzew w najlepszym stopniu przystosowujących się do lokalnego klimatu. Działania te mogą odegrać kluczową rolę w długoterminowym projekcie, w ramach którego planuje się ochronę i odtwarzanie pozostałości lasów obejmujących dawniej ogromne obszary.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Erozja genetyczna – proces zmniejszania się puli genowej populacji, utrata różnorodności genetycznej, czyli eliminacja rzadkich alleli na skutek dryfu genetycznego i inbredu. Proces może zachodzić w populacjach organizmów dziko żyjących, jak i gatunków uprawianych roślin oraz hodowanych zwierząt. Proces utraty alleli zachodzi naturalnie, będąc elementem ewolucji biologicznej, jednak za erozję genetyczną uznaje się utratę każdego z alleli, który może być odpowiedzialny za adaptację do lokalnego środowiska, ułatwiać zabiegi rolnicze albo umożliwiać zaspokojenie potrzeb konsumentów. W przypadku odpowiednio dużych populacji utrata zmienności równoważona jest przez sukcesywnie następujące mutacje. W przypadku populacji o niedostatecznej liczebności ryzyko utraty zmienności genetycznej rośnie proporcjonalnie do wysokiej zmienności liczby potomstwa, nierówności w proporcji płci i zmienności liczebności populacji. Różnorodność genetyczna – jedna z trzech form różnorodności biologicznej wyróżnianych przez IUCN. Określa, mierzony na różne sposoby, poziom zmienności genetycznej w obrębie populacji. Najczęściej jest wyrażana jako różnorodność alleliczna, czyli średnia liczba i względna częstość alleli na locus. Jest podstawowym źródłem różnorodności biologicznej. Lasami prywatnymi nazywamy obszary leśne (kategoria działki: grunt leśny (L)), które są własnością osób prywatnych bądź prywatnych przedsiębiorstw. Lasy prywatne mogą być wykorzystywane - podobnie jak grunty należące do Lasów Państwowych - do pozyskania materiałów, celów rekreacyjnych itp. z tą jednak różnicą, że dobra znajdujące się na terenie lasów prywatnych są własnością właścicieli gruntów, a nie publiczną.

    Gospodarstwo Rybackie Lasów Państwowych w Niemodlinie - jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach. Siedzibą Gospodarstwa jest miejscowość Niemodlin. Nadleśnictwo Trzcianka – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile. Powierzchnia obszaru zarządzanego przez nadleśnictwo wynosi 55,09 tys. ha, z czego 43% powierzchni stanowią lasy.

    Nadleśnictwo Gdańsk – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Gdańsku. Siedziba Nadleśnictwa znajduje się w Gdyni. Nadleśnictwo zarządza większością lasów otaczających Trójmiasto i całością lasów wchodzących w skład Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Lasy Pszczyńskie – kompleks leśny na Górnym Śląsku leżący pomiędzy gminami : Tychy, Mikołów, Żory, Pszczyna, Kobiór, Oświęcim. Czasami używa się określenia Puszcza Pszczyńska, która obejmuje łącznie obszary Lasów Pszczyńskich oraz Lasów Raciborskich. W niektórych opracowaniach z Lasów Pszczyńskich wydziela się Lasy Kobiórskie (po zachodniej stronie drogi na Bielsko-Białą).

    Uroczyska Lasów Janowskich – specjalny obszar ochrony siedlisk obejmujący część Lasów Janowskich i Lasów Lipskich o łącznej powierzchni 34 544,2 ha. Nadleśnictwo Dwukoły - jednostka organizacyjna Lasów Państwowych, podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie.

    Nadleśnictwo Koszęcin - jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach.

    Nadleśnictwo Przedborów – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu.

    Nadleśnictwo Oborniki – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. Nadleśnictwo Grodziec – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu.

    Nadleśnictwo Krotoszyn – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. Nadleśnictwo Syców – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu.

    Nadleśnictwo Konstantynowo – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. Nadleśnictwo Taczanów – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu.

    Nadleśnictwo Kalisz – jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. Nadleśnictwo Namysłów - jednostka organizacyjna Lasów Państwowych, w obrębie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach. Ma ono powierzchnię 81 200 ha.

    Nadleśnictwo Olkusz - jednostka organizacyjna Lasów Państwowych, w obrębie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach. Ma ono powierzchnię 17 113,2 ha.

    Dodano: 23.09.2010. 15:37  


    Najnowsze