• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Czas na działania na rzecz bioróżnorodności

    13.09.2010. 16:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Mimo coraz większych starań na rzecz ochrony bioróżnorodności stale maleją zasoby tego cennego waloru. Obecnie grupa naukowców i proekologów ostrzega, że w celu odwrócenia tego niepokojącego trendu społeczeństwo musi pilnie zrewidować swoje podejście do bioróżnorodności i odpowiednio zmienić swoje zachowanie. Zespół ma nadzieję, że na jego przesłanie zwrócą uwagę światowi przywódcy, którzy przybędą na zbliżającą się 65 sesję Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, poświęconą tematyce bioróżnorodności. Ponadto na jesień planowana jest 10 konferencja stron Konwencji o Różnorodności Biologicznej.

    W czasopiśmie Science uczeni przekonują, że kwestia bioróżnorodności powinna zyskać szersze uznanie jako globalne dobro publiczne. Zwracają uwagę, że bioróżnorodność zapewnia nam liczne dobra materialne, takie jak żywność, drewno, włókno i leki; dzięki niej możliwe są także: kontrola klimatu, ochrona przeciwpowodziowa, obieg substancji odżywczych, zapylanie i odnawianie zasobów przyrody. W ramach inicjatywy TEEB (The Economics of Ecosystems and Biodiversity, Ekonomika Ekosystemów i Bioróżnorodności), częściowo wspieranej przez Komisję Europejską, oszacowano, że ekonomiczne korzyści z bioróżnorodności mogą sięgać od 10- do 100-krotności kosztów jej utrzymywania w naturalnych ekosystemach.

    Od kilkudziesięciu lat obserwuje się znaczną intensyfikację działań na rzecz ochrony przyrody na świecie, nie bez znaczących sukcesów. Niemniej jednak bioróżnorodność jest z wielu względów coraz bardziej zagrożona. Przyczyniają się do tego: nadmierna eksploatacja zasobów, gatunki inwazyjne, zanieczyszczenia, zmiana klimatu, niszczenie siedlisk oraz nadmierny pobór wody ze środowiska.

    Stale wzrasta liczba gatunków zagrożonych wyginięciem: obecnie jest to 12% wszystkich poznanych ptaków, 21% poznanych ssaków i 30% poznanych płazów, a także 25% poznanych roślin. Ponadto istnieje wiele takich grup organizmów, jak drobnoustroje i bezkręgowce, w wypadku których po prostu brakuje danych o stanie zachowania różnych gatunków oraz ich roli w ekosystemach.

    Jak zaznaczają autorzy, jednym z problemów, przed którymi stoją proekolodzy i decydenci, jest fakt, że "skutki danego działania są często odległe w czasie i przestrzeni. W rezultacie trudno o skuteczne regulacje, ponieważ nie ma jednej instytucji, która by swoją jurysdykcją obejmowała bioróżnorodność całego świata".

    Według zespołu kwestia bioróżnorodności musi się spotykać z uznaniem i należy nią zarządzać jak globalnym dobrem publicznym. Ponadto trzeba ustanowić politykę, w myśl której poszczególne pozytywne działania będą wynagradzane, a szkodliwe postępowanie karane. Jak zalecają badacze, ekonomiści i proekolodzy powinni w ramach ścisłej współpracy opracować środki motywacyjne służące promocji postępowania sprzyjającego bioróżnorodności.

    Zespół zachęca rządy, firmy i społeczności obywatelskie do uwzględnienia kwestii bioróżnorodności we wszystkich aspektach procesów decyzyjnych w zakresie społecznym, ekonomicznym i politycznym. Badacze piszą, że "dla rządów utrzymywanie kapitału naturalnego musi się stać wyraźnym, wiarygodnym i rzeczywistym elementem polityki". Ochrona bioróżnorodności musi być przede wszystkim ujęta we wszystkich sferach działania rządów, zwłaszcza w takich obszarach polityki, jak rolnictwo, transport i energetyka, które często mają największy wpływ na bioróżnorodność, a nie leżą obecnie w gestii większości ciał nadzorujących ochronę przyrody.

    Ponadto kluczowe dla ochrony bioróżnorodności jest większe wsparcie dla krajów rozwijających się, spośród których wiele może się poszczycić bogatą bioróżnorodnością.

    "Uznanie dla bioróżnorodności ma żywotne znaczenie dla zmiany sposobu postrzegania tego ważnego waloru" - podkreślił główny autor publikacji, dr Mike Rands, dyrektor Cambridge Conservation Initiative w Wielkiej Brytanii. "Korzyści, jakie daje bioróżnorodność, otrzymaliśmy za darmo, dlatego przyjmujemy je za oczywistość. Korzyści te zdecydowanie przeważają nad kosztami ochrony bioróżnorodności. Zgromadzenie Ogólne ONZ zbiera się na specjalnej sesji, aby przedyskutować kwestię bioróżnorodności. Jest to szczególnie aktualny i ważny przekaz, który powinni uwzględnić światowi przywódcy".

    Tymczasem komisarz ds. środowiska UE, Janez Poto?nik, przemawiając na konferencji w Ghent w Belgii, zorganizowanej pod auspicjami belgijskiej prezydencji w Radzie UE, poruszył wiele zagadnień wskazanych w artykule z Science. Nadchodzące reformy w polityce rolnej i rybołówczej UE nazwał "jedyną w życiu szansą" na lepsze wcielenie kwestii bioróżnorodności do tych ogromnych obszarów polityki.

    "Jeszcze kilka lat temu taka koncepcja prawdopodobnie byłaby nie do pomyślenia, ale dziś jest zarówno realna, jak i osiągalna. Co zatem się zmieniło?" - zapytał komisarz. "Myślę, że najbardziej fundamentalną zmianą jest rosnąca świadomość, że bioróżnorodność nie polega tylko na ochronie gatunków, ale także na zapewnieniu przyrodzie zdolności do dostarczania dóbr i korzyści, których potrzebują wszyscy: rolnicy, rybacy... Państwo i ja".

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Różnorodność biologiczna, bioróżnorodność (ang. biodiversity) – zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji. TEEB (The Economics of Ecosystems and Biodiversity) to projekt zainicjowany przez rząd Niemiec, Komisję Europejską i UNEP, mający na celu zwrócenie uwagi opinii publicznej na zyski płynące z dobrze funkcjonujących, zdrowych ekosystemów wykazujących się wysoką bioróżnorodnością, oraz na rosnące koszta niszczenia ekosystemów. W tym celu TEEB stara się stworzyć syntezę zagadnień naukowych, ekonomicznych i ich implikacji politycznych. Ochrona przyrody w Niemczech: Ochrona przyrody ma w Niemczech wysoki status, jest wpisana jako cel państwowy w art. 20 konstytucji od 1994 r. Ponad 42% terytorium kraju jest objęte jakąkolwiek formą ochrony przyrody, jest to jeden z największych wskaźników na świecie. Państwo bierze też udział w większości międzynarodowych inicjatyw proekologicznych. Mimo to środowisko niemieckie jest niemal całkowicie przetworzone przez człowieka, a ponad 40% gatunków kręgowców i roślin jest zagrożonych wyginięciem w obszarze republiki federalnej. Wysokie standardy ochronne mają więc za zadanie ocalić resztki bioróżnorodności i w miarę możliwości odtworzyć stabilne ekosystemy.

    Integrowana ochrona roślin – sposób ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi, polegającym na wykorzystaniu wszystkich dostępnych metod ochrony roślin, dający pierwszeństwo metodom niechemicznym, w sposób minimalizujący zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska. Tym samym integrowana ochrona roślin pozwala ograniczyć stosowanie chemicznych środków ochrony roślin do niezbędnego minimum i w ten sposób ograniczyć presję na środowisko naturalne oraz chroni bioróżnorodność środowiska rolniczego. Arka Smaku – program odbudowy bioróżnorodności prowadzony przez organizację Slow Food, mający na celu opisanie i ochronę zagrożonych zagładą roślin i zwierząt, a także gotowych produktów spożywczych. Nazwa programu jest parafrazą biblijnej Arki Noego.

    Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej (ang. International Day for Biological Diversity) – święto obchodzone corocznie 22 maja, ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją A/RES/55/201 z 20 grudnia 2000 roku, upamiętniające konferencję w Nairobi (22 maja 1992), na której grupa robocza (ang. Intergovernmental Negotiating Committee) UNEP-u przedstawiła efekty pracy nad międzynarodową umową w zakresie ochrony bioróżnorodności. Bezpancerzowce (Anostraca) są skorupiakami występującymi na wszystkich kontynentach, we wszystkich strefach zoogeograficznych. Dotychczas opisano ponad 300 gatunków, jednakże około 1/4 z nich znana jest tylko z locus typicus lub mniej niż 3 lokacji. Najliczniejszą w gatunki jest Palearktyka z centrum bioróżnorodności na bałkanach. Zwyczajowo zaliczane do sztucznej grupy dużych skrzelonogów (ang. large Branchiopods), wraz z Notostraca, Laevicaudata, Spinicaudata oraz Cyclestherida.

    Conservation International (CI) - założona w 1987 organizacja non-profit z siedzibą w Waszyngtonie zajmująca się ochroną ziemskiej bioróżnorodności. Współpracuje z organizacjami pozarządowymi oraz lokalną ludnością. Zatrudnia ponad 900 naukowców, ekonomistów, specjalistów od komunikacji i pracowników oświaty. W ramach działalności CI odkryto dotychczas kilkadziesiąt nowych gatunków zwierząt. Trywializacja – zanikanie regionalnej odrębności i zdominowanie dużych obszarów (ekosystemów) przez jeden typ roślinności niezwiązany ze specyfiką geologiczną czy klimatyczną danego regionu. Wskutek tego pozostają tylko gatunki wszędobylskie, o szerokiej amplitudzie ekologicznej i tolerancji na zmiany środowiskowe lub pojawiają się ekspansywne gatunki inwazyjne. Trywializacja prowadzi do zacierania lokalnej bioróżnorodności.

    Park Tatshenshini-Alsek (Prowincjonalny park przyrody Tatshenshini-Alsek, ang. Tatshenshini-Alsek Provincial Wilderness Park) - zespół obszarów chronionych w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. Założony w 1993 r. na obszarze 9 580 km² po kampanii kanadyjskich i amerykańskich organizacji ochrony przyrody przeciw prowadzeniu działalności górniczej i przemysłowemu rozwojowi regionu, cechującego się wysokimi wartościami przyrodniczymi i dużą bioróżnorodnością. Od 1994 r. część obiektu światowego dziedzictwa UNESCO.

    Miedza to pas niezaoranego terenu pomiędzy dwoma polami. Może również oznaczać sąsiedzką granicę. Szczególnie licznie występują w rolnictwie ekstensywnym. Z punktu widzenia przyrodniczego miedze stanowią ważny element środowiska. Ich obecność decyduje o wyższej bioróżnorodności agrocenoz. Jest siedliskiem wielu roślin oraz miejscem pobytu zwierząt. Na miedzach gniazda zakładają niektóre gatunki ptaków, np. pliszka żółta. Likwidacja miedz i tworzenie monokultur rolniczych prowadzą do zubożenia środowiska naturalnego.

    Zieleń miejska – to tereny niezabudowane wewnątrz miasta, zajęte przez zaplanowane i utrzymane lub naturalne zespoły roślinności. Miejskie tereny zielone są najczęściej ogólnodostępne i spełniają funkcje wypoczynkowe, rekreacyjne, zdrowotne i estetyczne. Przyczyniają się do poprawy jakości życia w miastach i utrzymania bioróżnorodności – są siedliskami wielu gatunków roślin i zwierząt. Zieleń w miastach jest elementem kompozycji urbanistycznej – wpływa na charakter i wygląd ulic i placów, kształtuje i porządkuje wnętrze miasta.

    Dodano: 13.09.2010. 16:49  


    Najnowsze