• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Czyszczenie arcydzieł za pomocą... bakterii?

    09.06.2011. 17:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    U większości osób słowo bakterie przywołuje wizję albo paskudnych mikroorganizmów, z którymi musimy zmagać się na co dzień, czyszcząc otaczające nas przestrzenie, albo dobrych bakterii, których spożycie zalecają lekarze, by utrzymać nasz układ trawienny w dobrej kondycji.

    Ale kto by przypuszczał, że bakterie można zatrudnić do renowacji dzieł sztuki?

    Otóż zespołowi ekspertów z Hiszpanii i Włoch, zajmujących się renowacją dzieł sztuki, udało się wykazać, że można oczyszczać arcydzieła za pomocą bakterii w sposób szybki, ukierunkowany i ostrożny. Na dodatek pokazali również, że prócz poszanowania dla malowideł, te użyteczne mikroorganizmy są łagodne dla samych konserwatorów i otaczającego środowiska. Dostępne do tej pory opcje polegały na renowacji za pomocą żrących, nieselektywnych i toksycznych substancji chemicznych albo erozji twardej powłoki przy wykorzystaniu często szkodliwych sposobów mechanicznych.

    Dzięki współpracy Instytutu Renowacji Dziedzictwa Kulturowego (IRP) przy Uniwersytecie w Walencji, Hiszpania, z ekspertami pracującymi nad renowacją malowideł ściennych Campo Santo di Pisa, Włochy, wypróbowano i przetestowano nowe metody.

    Współpraca została nawiązana przy okazji pracy konserwatorów z IRP nad malowidłami ściennymi w kościele Santos Juanes w Walencji, Hiszpania. Tamtejsze malowidła ścienne były niemal całkowicie zniszczone w następstwie pożaru w 1936 r., a potem padły ofiarą nieudolnej renowacji w latach 60. XX w. Zespół z IRP rozpoczął eksperymentowanie z nowymi technikami "wypełniania" za pomocą przenoszonych drukowanych obrazów cyfrowych miejsc, w których odpadła farba. Jednak wykwity soli - białe pęcherzyki pojawiające się na malowidłach z powodu nawarstwiania się skrystalizowanej soli i kleju żelatynowego - okazały się poważną przeszkodą.

    "W następstwie oddziaływania grawitacji i parowania, sole z ulegającej rozkładowi materii organicznej migrują do malowideł i wytwarzają białą skorupę przysłaniającą dzieło sztuki, a czasami mogą powodować również poluzowanie warstw farby" - zauważa dr Pilar Bosch, jedna z konserwatorek z IRP.

    Aby zbadać inne opcje, naukowcy z IRP wybrali się do Włoch w celu zasięgnięcia informacji o pionierskich pracach prowadzonych w Campo Santo di Pisa.

    Pod kierunkiem mikrobiologa Gainluiggi Colalucciego konserwatorzy wykorzystali tam bakterie do usuwania stwardniałego kleju, który tradycyjnym metodom sprawia tyle trudności.

    Wykorzystywane bakterie to szczep Pseudomanas, który dosłownie zjada wykwity soli gromadzące się w sklepieniach łukowych, na których znajdują się malowidła i gdzie zazwyczaj lubią przebywać gołębie.

    Dzięki współpracy dwóch krajów konserwatorzy mogli wymienić się najlepszymi praktykami i dowiedzieć się, co się najlepiej sprawdza na różnych typach malowideł.

    "We Włoszech mikroorganizmy są nanoszone za pomocą waty" - zauważa dr Bosch. "Natomiast my opracowaliśmy żel, który działa na powierzchni i zapobiega przedostawaniu się wilgoci głęboko do materiału i powodowaniu nowych problemów."

    Jako że bakterie rozwijają się dobrze jedynie w wilgotnych środowiskach, dr Bosch wyjaśnia wagę procesu suszenia: "Po upływie półtorej godziny usuwamy żel razem z bakteriami. Powierzchnia jest wówczas czyszczona i suszona."

    Największa arcydzieła europejskie zawsze były kruche. Oddzielające nas od naszych ulubionych dzieł barierki ze sznurów i gabloty muzealne stanowią dowód ich delikatnej natury. Niemniej teraz, dzięki ostatnim badaniom, wiekowe arcydzieła mogą być utrzymywane w "młodości" przez wiele nadchodzących lat.

    "Po uzyskaniu dobrych wyników testów będziemy kontynuować prace badawcze i doskonalić technikę w celu przeniesienia jej na inne powierzchnie" - zauważa dr Bosch. "Ponieważ w naturze odnajdujemy przeróżne gatunki bakterii żywiące się niemal wszystkim, jesteśmy przekonani, że możemy usunąć inne substancje z różnych typów materiałów."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Arcydzieło – dzieło kultury, które zostało uznane przez odbiorców lub publiczność w pewnym dłuższym okresie za wyróżniające się na tle innych dzieł (literatury, muzyki, filmu, sztuk plastycznych) lub za doskonałe w swoim gatunku. Status arcydzieła nadają odbiorcy w procesie recepcji. Arcydzieło może realizować pewne obowiązujące w danym czasie standardy artyzmu, często jednak jest na tyle oryginalne, że je przekracza. Stąd też liczne dzieła kultury zostały uznane za arcydzieła dopiero wiele lat po ich powstaniu – zostały bowiem początkowo odrzucone przez odbiorców jako bezwartościowe. Kultura bakterii – sztuczna hodowla bakterii na przygotowanych do tego celu podłożach hodowlanych (pożywkach). Kultura bakterii to także bakterie wyhodowane w ten sposób. Ralstonia metallidurans (CH34) - znane też pod nazwami Ralstonia eutropha i Alcaligenes eutrophus to bakterie Gram-ujemne pałeczkowate, mogące żyć i rozwijać się w roztworach silnie metalicznych (toksycznych dla większości mikroorganizmów). Badania australijskich uczonych, dowiodły doświadczalnie, iż bakterie te odgrywają kluczową rolę w formowaniu się samorodków złota wprost z roztworu wodnego. Obecnie, dzięki zdolnościom bakterii, opracowywane są metody szybkiego pozyskiwania złota z wód kopalnianych.

    Bakterie siarkowe – nazwa zbiorcza bakterii wykorzystujących w swoim metabolizmie utlenianie siarki. Należą one do różnych grup taksonomicznych (mogą to być nawet archeany niezaliczane obecnie do bakterii w ścisłym tego słowa znaczeniu) i mogą stosować rozmaite strategie metaboliczne. Bakterie siarkowe ułatwiają zachodzenie niektórych etapów biogeochemicznego obiegu siarki. Ciałka wtrętowe (wtręty cytoplazmatyczne, ziarnistości) (inclusiones cytoplasmaticae) – skupiska różnych substancji występujących w cytoplazmie komórki. Mogą mieć charakter chorobotwórczy, przez odkładanie nierozpuszczalnych białek powodujących m.in. chorobę Alzheimera oraz schorzenia prionowe. Terminem tym określa się także substancje zapasowe bakterii w formie intruzji przede wszystkim takich substancji jak: kwas polibetahydroksymasłowy, polifosforany nieorganiczne czy też cząsteczki tłuszczów oraz polisacharydów. U bakterii siarkowych występują wtręty zawierające koloidalną zawiesinę siarki.

    Chlamydie (łac. Chlamydiae) – rodzaj bakterii bezwzględnie wewnątrzkomórkowych. Bakterie te nie wytwarzają własnego ATP, lecz wymieniają swoje ADP na ATP gospodarza. Bakterie pokrewne riketsjom. Posiadają lipopolisacharyd (LPS) w swojej ścianie komórkowej, podobnie jak większość bakterii Gram-ujemnych, jednak w przeciwieństwie do nich nie posiadają w ścianie peptydoglikanu. Są zdolne do syntezy własnych białek, dzięki posiadaniu rybosomów. Flora fizjologiczna człowieka – tradycyjna nazwa mikroorganizmów występujących naturalnie w organizmie człowieka bez wywoływania objawów chorobowych. W związku z tym, że bakterie nie należą do królestwa roślin bardziej odpowiednią nazwą byłaby tutaj "biota fizjologiczna człowieka". U człowieka prawidłowo występuje około 10 bakterii, w większości beztlenowych. Niektóre grzyby także mogą stanowić skład prawidłowej flory, natomiast wirusy, pasożyty i priony do niej nie należą i zawsze są uznawane za chorobotwórcze. U osób z osłabioną odpornością flora fizjologiczna może powodować zakażenia, które nazywane są oportunistycznymi. Szerszym pojęciem jest mikrobiom, który obejmuje nie tylko mikroorganizmy komensalne i wpływające pozytywnie na organizm ludzki, ale również chorobotwórcze. Jego poznaniem zajmuje się Human Microbiome Project.

    Barwienia bakterii – techniki stosowane w mikrobiologii, których celem jest umożliwienie obserwacji bakterii w mikroskopie świetlnym celem oceny ich wielkości, kształtu i niektórych cech morfologicznych. Barwienie jest konieczne ze względu na słaby stopień załamywania promieni świetlnych przez komórki bakterii. Fimbria - włosowata struktura komórkowa. Niektóre bakterie posiadają ich setki. Występują u bakterii Gram-ujemnych, głównie z rodzaju Enterobacteriaceae (wyjątkowo u Gram-dodatnich - rodzaj Corynebacterium). Ich główną funkcją jest ułatwianie przylegania bakterii do innej komórki (np. w celu zainfekowania jej), czyli adhezji. Odmianą fimbrii pełniących ważną rolę w procesie zwanym koniugacją są fimbrie płciowe lub inaczej pile.

    Bartoneloza – jedna z odzwierzęcych chorób zakaźnych, wywołana przez bakterie rodzaju bartonella, zazwyczaj przenoszone na człowieka przez owady. Do zakażenia dochodzi przez ukąszenie. W zależności od gatunku bakterii wywołujących infekcję, możemy mieć do czynienia z różnymi batonelozami:

    Profag - nieczynna postać bakteriofaga, powstająca w cyklu lizogenicznym przez włączanie DNA wirusa do materiału genetycznego zaatakowanej bakterii; w takiej postaci wirus może istnieć przez wiele pokoleń bakterii, lecz w pewnych warunkach może zostać wycięty z DNA bakterii i infekować inne komórki wchodząc w cykl lityczny.

    Thiomargarita namibiensis – gatunek bakterii siarkowej. Wyizolowany z osadu dennego u wybrzeży Namibii w 1997 roku i opisany dwa lata później jako największa znana bakteria. Nazwa Thiomargarita oznacza „siarkową perłę”, ze względu na charakterystyczny obraz widziany pod mikroskopem przypominający sznur pereł. Pojedyncza komórka zwykle ma od 0,1 do 0,3 mm średnicy, ale może osiągać 0,75 mm. W odróżnieniu od niektórych bakterii siarkowych, z którymi jest spokrewniona, nie tworzy nici, lecz poszczególne komórki tworzą sznur utrzymujący się razem dzięki śluzowatej otoczce. Ma również od nich szerszy zakres tolerancji ekologicznej, znosząc wystawienie na działanie tlenu atmosferycznego. Również znosi niekorzystne warunki pokarmowe. W swoim siedlisku występuje pospolicie.

    Dodano: 09.06.2011. 17:37  


    Najnowsze