• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dalszy rozpad Szelfu Lodowego Wilkinsa

    30.04.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Obrazy satelitarne pokazują, że północna krawędź antarktycznego Szelfu Lodowego Wilkinsa zaczyna pękać. Ten nowy bieg wypadków nie jest niespodzianką, gdyż na początku tego miesiąca wąski most lodowy łączący szelf lodowy z wyspą Charcot i Latady ostatecznie zawalił się. To wydarzenie spowodowało poszerzenie istniejących rozpadlin wzdłuż północnej bariery lodowej i nowe pęknięcia.

    Dwóch naukowców niemieckich, dr Angelika Humbert z Uniwersytetu w MĂźnster i dr Matthias Braun z Uniwersytetu w Bonn, śledzą los szelfu lodowego za pomocą obrazów radarowych z satelity ENVISAT Europejskiej Agencji Kosmicznej i z niemieckiego satelity TerraSAR-X.

    Most lodowy pękł dnia 6 kwietnia, a rozpadliny wzdłuż północnej bariery lodowej znacznie się poszerzyły zaledwie w trzy dni. Pierwsze góry lodowe oderwały się od bariery lodowej dnia 20 kwietnia. Naukowcy przewidują, że góry lodowe będą dalej odrywać się od północnej krawędzi szelfu lodowego w ciągu nadchodzących tygodni, który wedle szacunków straci od 570 do 3.370 kilometrów kwadratowych lodu. Następnie naukowcy mają nadzieję, że utworzy się nowa stabilna bariera lodowa, aczkolwiek nie ma pewności, co do dalszego rozwoju sytuacji.

    "Nie mamy pewności, czy nowa, stabilna bariera lodowa utworzy się teraz między wyspami Latady, Petrie Ice Rises i Dorsey" - powiedziała dr Humbert. "W przypadku utraty połączenia z wyspą Latady, przewidywana utrata 3.370 km kwadratowych lodu może być większa, niemniej nie mamy żadnych wskazań, że tak się stanie w najbliższej przyszłości."

    Wiele szelfów lodowych cofnęło się i pękło w czasie ostatnich dwóch dekad. Szelf Lodowy Wilkinsa leży na południe od Ameryki Południowej, wzdłuż zachodniego Półwyspu Antarktycznego, w regionie, w którym temperatura wzrosła o 2,5°C w czasie ostatnich 50 lat.

    Szelf lodowy o powierzchni 13.000 kilometrów kwadratowych był stabilny przez większą część XX w., a proces cofania rozpoczął się w latach 90. XX w. W roku 2008 zaszło wiele zmian. W lutym 2008 r. oderwało się ponad 400, a w maju dalsze 160 kilometrów kwadratowych lodu. Te wydarzenia radykalnie zmniejszyły szerokość mostu lodowego, który w maju miał zaledwie 900 metrów na swoim najwęższym odcinku.

    Kolejne ubytki lodu miały miejsce w czerwcu i lipcu, a w październiku otworzyły się rozpadliny po wschodniej stronie wyspy Latady. Łączny ubytek powierzchni szelfu lodowego, jaki miał miejsce w ciągu ostatniego roku, wyniósł 14%. Most lodowy ostatecznie załamał się w najwęższym miejscu na początku kwietnia tego roku.

    Szczegółowe zdjęcia satelitarne uzyskane z satelity ENVISAT i innych dostarczają naukowcom wiele informacji na temat sposobu pękania szelfów lodowych.

    "Zmiany Szelfu Lodowego Wilkinsa stanowią niesamowite laboratorium naturalne, dzięki któremu zrozumiemy, w jaki sposób szelfy lodowe reagują na zmiany klimatu oraz jaka będzie przyszłość pozostałej części Antarktyki" - wyjaśnił David Vaughan z British Antarctic Survey. "Jakość i częstotliwość obrazów uzyskiwanych z satelitów ESA pozwalają zanalizować pęknięcie Szelfu Lodowego Wilkinsa znacznie skuteczniej niż jakiekolwiek wcześniejsze wydarzenie. Po raz pierwszy, jak sądzę, możemy obserwować proces, który doprowadził do rozpadu szelfu lodowego."

    Z uwagi na fakt, że Szelf Lodowy Wilkinsa już unosi się na morzu, jego utrata nie przyczyni się bezpośrednio do podniesienia poziomu mórz. Jednak jego rozpad jest wyraźnym sygnałem, jak wielkie zmiany klimatyczne zachodzą na biegunach.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Europejska Agencja Kosmiczna (ESA):
    http://www.esa.int/

    Źródło danych: Europejska Agencja Kosmiczna (ESA); Uniwersytet w MĂźnster
    Referencje dokumentu: Na podstawie informacji uzyskanych z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i z Uniwersytetu w MĂźnster

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Lodowy Karb (słow. Ľadový zárez) – przełęcz znajdująca się w środkowej części Lodowej Grani w słowackiej części Tatr Wysokich. Siodło oddziela położonego na północnym zachodzie Wielkiego Lodowego Kopiniaka od Pośredniego Lodowego Kopiniaka na południowym wschodzie i znajduje się tuż poniżej tej ostatniej turni. Wielki Lodowy Kopiniak (słow. Veľká ľadová kopa) – turnia znajdująca się w górnej części Lodowej Grani w słowackich Tatrach Wysokich. Od strony północno-zachodniej graniczy z Małą Lodową Kopą – niższym wierzchołkiem Lodowej Kopy, od którego oddzielają go trzysiodłowe Lodowe Wrótka. Z kolei na południowy wschód od Wielkiego Lodowego Kopiniaka znajduje się Pośredni Lodowy Kopiniak, oddzielony Lodowym Karbem. Lodowy Ząb (słow. Ľadový zub) – turnia znajdująca się w dolnej części Lodowej Grani odchodzącej na południowy wschód od głównego wierzchołka Lodowej Kopy w słowackich Tatrach Wysokich. Od Pięciostawiańskiej Czuby na południowym wschodzie Lodowy Ząb oddzielony jest siodłem Zadniego Lodowego Przechodu, a od północnego zachodu sąsiaduje z Małym Lodowym Kopiniakiem. Na wierzchołek Lodowego Zęba nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest on dostępny jedynie dla taterników.

    Zadni Lodowy Przechód (słow. Zadná Ľadová škára) – przełęcz znajdująca się w dolnych partiach Lodowej Grani w słowackiej części Tatr Wysokich. Siodło Zadniego Lodowego Przechodu oddziela Lodowy Ząb w grani Małego Lodowego Kopiniaka na północnym zachodzie od Pięciostawiańskiej Czuby na południowym wschodzie. Na przełęcz tę nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest ona dostępna jedynie dla taterników. Skryta Ławka (słow. Malá ľadová štrbina) – przełęcz znajdująca się w środkowej części Lodowej Grani w słowackiej części Tatr Wysokich. Siodło oddziela położonego na północny zachód od niej Pośredniego Lodowego Kopiniaka od Małego Lodowego Kopiniaka na południowym wschodzie.

    Ramię Lodowego (słow. Ľadová priehyba, niem. Eistaler Hochjoch, węg. Jég-völgyi-nyereg) – płytka przełęcz położona na wysokości ok. 2500 m n.p.m. w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w masywie Lodowego Szczytu, w grani głównej Tatr Wysokich. Oddziela Lodowy Zwornik od głównego wierzchołka Lodowego Szczytu. Nie prowadzą na nią żadne znakowane szlaki turystyczne. Przez Ramię Lodowego prowadzi jedna z najłatwiejszych dróg na Lodowy Szczyt od strony Doliny Pięciu Stawów Spiskich – przez tzw. Lodowego Konia. Lodowy Zwornik (słow. Zadný Ľadový štít, niem. Eistaler Schulter, węg. Jég-völgyi-váll) – mało wybitne, zwornikowe wzniesienie o wysokości 2512 lub 2507 m n.p.m. znajdujące się w masywie Lodowego Szczytu, w słowackiej części grani głównej Tatr Wysokich. Od wierzchołka Lodowego Szczytu Lodowy Zwornik oddzielony jest płytką przełęczą Ramię Lodowego, natomiast od Śnieżnego SzczytuWyżnią Lodową Przełęczą. Jego wierzchołek nie jest dostępny żadnymi znakowanymi szlakami turystycznymi.

    Pośredni Lodowy Kopiniak (słow. Prostredná ľadová kopa) – turnia znajdująca się w środkowej części Lodowej Grani w słowackich Tatrach Wysokich. Od strony północno-zachodniej graniczy z Wielkim Lodowym Kopiniakiem, od którego oddziela go Lodowy Karb. Z kolei na południowy wschód od Pośredniego Lodowego Kopiniaka znajduje się Mały Lodowy Kopiniak, oddzielony Skrytą Ławką. Lodowy Koń, także Koń i Koń na Lodowym (słow. Kôň, Ľadový kôň, Kamenný kôň, niem. Steinernes Ross, węg. Kőparipa) – prawie poziomy odcinek grani głównej Tatr o punkcie kulminacyjnym położonym na wysokości ok. 2585 m n.p.m. znajdujący się pomiędzy Lodowym Szczytem a Ramieniem Lodowego (oddzielającym go od Lodowego Zwornika) w słowackiej części Tatr Wysokich. Lodowy Koń ma długość ok. 22 m, jest bardzo wąski i składa się z wielkich kamiennych bloków. Opada on w kierunku Ramienia Lodowego, natomiast między nim a Lodowym Szczytem znajdują się jeszcze dwa obiekty – przełączka Koński Karbik i niewielka turniczka zwana Końskim Zębem. Przez Lodowego Konia prowadzi najłatwiejsza, nieznakowana ścieżka na Lodowy Szczyt biegnąca z Doliny Pięciu Stawów Spiskich.

    Lodowe Siodło (ok. 1735 m) – przełęcz w polskich Tatrach Zachodnich pomiędzy Lodową Basztą (ok. 1750 m) a zachodnią grzędą Twardej Kopy w masywie Ciemniaka. Rejon przełęczy i jej północne stoki są trawiaste, natomiast w południowo-zachodnim kierunku opada spod przełęczy krótki żleb uchodzący do Lodowego Żlebu. W pobliżu przełęczy, po orograficznie prawej stronie Lodowego Żlebu (ok. 50 m od jego dna) znajduje się otwór wylotowy Jaskini Lodowej w Ciemniaku.

    Harnaska Turnia – turnia o wysokości ok. 2410 m n.p.m. znajdująca się w grani głównej słowackich Tatr Wysokich. Leży ona w północnym ramieniu Małego Lodowego Szczytu, które opada w kierunku Lodowej Przełęczy i stanowi najwybitniejszy obiekt na tym odcinku grani głównej. Od Małego Lodowego Szczytu oddzielona jest kilkoma obiektami o drugorzędnym znaczeniu, a od Lodowej Kopy oddziela ją Lodowa Przełęcz. Dokładny przebieg grani jest następujący:

    Mały Lodowy Kopiniak (słow. Malá ľadová kopa) – turnia znajdująca się w środkowej części Lodowej Grani w słowackich Tatrach Wysokich. Od strony północno-zachodniej graniczy z Pośrednim Lodowym Kopiniakiem, od którego oddziela go Skryta Ławka. Z kolei długa południowo-wschodnia grań Małego Lodowego Kopiniaka opada na Zadni Lodowy Przechód, oddzielający go od Pięciostawiańskiej Czuby. W grani tej znajduje się charakterystyczny Lodowy Ząb. Lodowe Wrótka (słow. Ľadové vrátka) – przełęcz znajdująca się w górnej części Lodowej Grani w słowackiej części Tatr Wysokich. Siodło oddziela położoną na północnym zachodzie Małą Lodową Kopę (niższy wierzchołek Lodowej Kopy) od Wielkiego Lodowego Kopiniaka na południowym wschodzie.

    Pięciostawiańska Czuba (słow. Ľadový hrb) – dwuwierzchołkowe wzniesienie znajdujące się w dolnej części Lodowej Grani w słowackich Tatrach Wysokich. Od Lodowego Zęba na północnym zachodzie oddziela Pięciostawiańską Czubę siodło Zadniego Lodowego Przechodu, a od Pięciostawiańskiej Kopy na południowym wschodzie oddzielona jest Skrajnym Lodowym Przechodem. Na Pięciostawiańską Czubę nie wiodą żadne znakowane szlaki turystyczne, jedynie u jej podnóży przebiegają dwie połączone ścieżki znakowane żółtym i zielonym kolorem prowadzące z Doliny Pięciu Stawów Spiskich na Lodową Przełęcz i Czerwoną Ławkę. Wąska Turnia (słow. Štíhla veža) – turnia stanowiąca punkt kulminacyjny Filara Kulczyńskiego (południowo-zachodni filar Małego Lodowego Szczytu) i południowej ściany Małego Lodowego Szczytu w słowackiej części Tatr Wysokich. Od kopuły szczytowej Małego Lodowego Szczytu znajdującej się na północy oddziela ją niewielka przełęcz zwana Wąskim Przechodem. Na wierzchołek Wąskiej Turni nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest ona dostępna jedynie dla taterników.

    Mała Lodowa Kopa – południowo-wschodni wierzchołek Lodowej Kopy o wysokości ok. 2602 m n.p.m. (według starszych pomiarów ok. 2608 m) znajdujący się w Lodowej Grani w słowackiej części Tatr Wysokich. Od głównego wierzchołka Lodowej Kopy (dla odróżnienia zwanego niekiedy Wielką Lodową Kopą) leżącego na północnym zachodzie oddziela ją płytka przełączka zwana Lodowym Karbikiem, a od Wielkiego Lodowego Kopiniaka na południowym wschodzie oddzielona jest mającymi trzy siodła Lodowymi Wrótkami, między którymi znajdują się dwie turniczki zwane Lodowymi Igłami. Na wierzchołek Małej Lodowej Kopy, podobnie jak na inne sąsiadujące obiekty, nie biegną żadne znakowane szlaki turystyczne. Harnaska Ławka – piarżysta przełęcz położona na wysokości ok. 2400 m n.p.m. znajdująca się w grani głównej słowackich Tatr Wysokich. Harnaska Ławka znajduje się w północnym ramieniu Małego Lodowego Szczytu, które opada w kierunku Lodowej Przełęczy. Przełęcz ta jest jedną z przełęczy oddzielających Mały Lodowy Szczyt od Harnaskiej Turni (dokładnie oddziela Harnaską Turnię od Harnaskiego Kopiniaka). Dokładny przebieg grani jest następujący:

    Sternik lodowy – zniesiony w 2006 roku stopień żeglarski. Obecnie do uprawiania żeglarstwa lodowego nie są wymagane patenty. Żeglarz lodowy – zniesiony w 2006 roku stopień żeglarski. Obecnie do uprawiania żeglarstwa lodowego nie są wymagane patenty.

    Strumień lodowy, Strumienie lodowe (ang. ice streams) - są to strefy skanalizowanego, szybkiego płynięcia lodu wewnątrz lądolodu, odpowiedzialnymi za wyprowadzanie z niego większości (ponad 90%) lodu i osadów. Typowe strumienie mają kilkaset kilometrów długości, kilkadziesiąt kilometrów szerokości i płyną z prędkością powyżej 400 m/rok. Cechą unikalną strumieni jest to, że są one ograniczone przez wolno płynący – stagnujący lód (ok. 50 m/rok). Śnieżny Szczyt (słow. Snehový štít, niem. Schneespitze, węg. Hó-csúcs, 2465 lub 2467 m n.p.m.) – zwornikowy wierzchołek w głównej grani Tatr Wysokich, w ich słowackiej części. Znajduje się na północny wschód od masywu Lodowego Szczytu, oddzielony od Lodowego Zwornika Wyżnią Lodową Przełęczą (Vyšné Ľadové sedlo). Z drugiej strony Śnieżny Szczyt graniczy z Niżnim Baranim Zwornikiem (Nižná Barania strážnica) w masywie Baranich Rogów (Baranie rohy), oddzielony jest od niego Śnieżną Przełęczą (Ľadové sedlo).

    Dodano: 30.04.2009. 15:11  


    Najnowsze