• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Debata: ryzyko GMO w uprawach rolniczych niemożliwe do oszacowania

    23.03.2012. 16:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wprowadzenie roślin genetycznie modyfikowanych do rolnictwa ma trudne do przewidzenia skutki długofalowe. Nie jesteśmy w stanie oszacować ryzyka, jakie jest z tym związane. Dlatego eksperci w tej dyskusji mają tak odmienne zdania - mówił w czwartek w Warszawie uczestnik debaty o GMO, socjolog dr Piotr Stankiewicz.

    Zdaniem dr. Stankiewicza z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu nawet gdybyśmy wykorzystali całą aparaturę świata, nie będziemy w stanie wyliczyć, z jakimi konsekwencjami związane jest wprowadzenie do rolnictwa roślin genetycznie modyfikowanych.

    Wprowadzenie GMO do rolnictwa Stankiewicz porównał do wypuszczenia na rynek nowego produktu przez firmę farmaceutyczną. Taki produkt rzeczywiście może być lekiem, który rozwiąże poważne problemy, ale może też być jedynie kosmetykiem, który służyć ma tylko poprawianiu urody czy samopoczucia klientów. Jeśli nie możemy do końca przewidzieć konsekwencji działania takiego produktu, zanim wprowadzimy go na rynek, może warto się więc zastanowić, dla czego ryzykujemy.

    Dr hab. Katarzyna Lisowska z Centrum Onkologii w Gliwicach, specjalistka w zakresie biologii medycznej zaznaczyła, że z tego, co można już obserwować, uprawy roślin genetycznie modyfikowanych są stosowane po to, aby przynosić korzyść producentowi, a nie konsumentowi. Jak uznała, modyfikacje nie służą tu podnoszeniu jakości, ale zmieniają uprawę w agrobiznes.

    "Chciałbym, żeby w dyskusji nie mówić o GMO, tylko o konkretnych roślinach" - podkreślił dr Sławomir Sowa z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin PIB w Radzikowie. Zaznaczył, że np. rośliny tak zmodyfikowane genetycznie, aby były odporne na susze, mogłyby pomóc w ochronie cennego zasobu, jakim jest woda. Tak więc, jego zdaniem, analizując skutki GMO dla środowiska, trzeba mieć na względzie konkretną zmodyfikowaną cechę. Ekspert wyraził nadzieję, że w przyszłości pewne rośliny genetycznie modyfikowane będą mogły być zaakceptowane nawet w rolnictwie ekologicznym.

    Podobną opinię miał w tej kwestii prof. Stefan Malepszy z Katedry Genetyki Hodowli i Biotechnologii Roślin Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Podał przykład rośliny, która dzięki modyfikacji genetycznej może sama bronić się przed szkodnikami. Dzięki temu nie byłyby potrzebne pestycydy czy szybka reakcja na pojawienie się pasożytów. Takie rośliny łatwiej byłoby uprawiać w małych, niezaawansowanych technologicznie ośrodkach rolniczych.

    Według prof. Malepszego polityka Unii Europejskiej dotycząca organizmów modyfikowanych genetycznie jest na tyle restrykcyjna, że nie ma się co obawiać tych organizmów, które trafią na nasz rynek.

    Podczas dyskusji o wykorzystywaniu organizmów modyfikowanych genetycznie innych niż rośliny, dr hab. Lisowska zaznaczyła, że przeciwnicy GMO nie są przeciwko rozwojowi biotechnologii. Stwierdziła, że akceptuje wytwarzanie organizmów modyfikowanych genetycznie dla celów naukowych, ale nie zgadza się na uwalnianie takich organizmów do środowiska. Jej zdaniem, o ile leki po jakimś czasie od ich wprowadzenia na rynek można wycofać, to o tyle z GMO byłoby znacznie trudniej.

    Debata o GMO została zorganizowana przez Centrum Nauki Kopernik w ramach projektu GENesis, cyklu imprez poświęconych osiągnięciom biotechnologii.

    PAP - Nauka w Polsce

    lt/ agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Bezpieczeństwo biologiczne – polityka ekologiczna określa bezpieczeństwo biologiczne jako wprowadzenie ścisłej kontroli związanej z zagrożeniem środowiska oraz ludzi powiązanych z procesem wytwarzania, przetwarzania, dystrybucji, składowaniem jak i stosowaniem zmodyfikowanych genetycznie organizmów. Obejmuje ono środki zapobiegające zagrożeniom zdrowia publicznego poprzez kontrole oraz eliminację czynników patogennych takich jak wirusy, bakterie, grzyby, toksyny czy też inne mikroorganizmy występujące powszechnie w przyrodzie. Zmienność genetyczna – naturalne różnice sekwencji DNA (genotypu) organizmów jednego gatunku. Różnice te mogą powodować zmiany w budowie białek lub czasie i miejscu ich wytwarzania, w efekcie prowadząc do różnic w fenotypie, np. inne ubarwienie sierści, różna odporność na zmiany temperatury, zdolność (lub jej brak) do trawienia laktozy. Wiele cech, które są zróżnicowane genetycznie prawdopodobnie nie ma wpływu na przeżycie organizmów (np. kolor oczu u ludzi), ale zmienność genetyczna cech, które mogą wpłynąć na przystosowanie organizmów, to „paliwo” ewolucji. Organizmy mogą się też różnić nie kodującymi sekwencjami DNA. Takie różnice nie mają znanego nam wpływu na fenotyp, ale są użyteczne w analizie zmienności genetycznej przez biologów. FlavrSavr – pomidor, który był pierwszym przypadkiem komercyjnej, zmodyfikowanej genetycznie rośliny uprawnej i jadalnej, dopuszczonej do spożycia przez ludzi. Wyprodukowany został przez firmę biotechnologiczną Calgen Inc. z Davis w stanie Kalifornia i przedstawiony do oceny Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) w 1992. Wprowadzony do sprzedaży w 1994, pozostał na rynku zaledwie przez kilka lat, zanim wstrzymano jego produkcję. Mimo że był to historyczny przełom w dziedzinie żywności pochodzenia GMO, rosnące koszty nie czyniły produkcji opłacalną, a sam Calgen został w końcu wykupiony przez firmę Monsanto.

    Amflora, EH92-527-1 – odmiana genetycznie modyfikowanego ziemniaka. Rośliny modyfikowane wytwarzają skrobię składającą się wyłącznie z amylopektyny, podczas gdy wytwarzanie amylozy zostało zablokowane. Nazwa odmiany została utworzona poprzez połączenie greckiego słowa amylon oznaczającego skrobię i łacińskiego flora. W marcu 2010 roku, po 13 latach od złożenia, Komisja Europejska zatwierdziła wniosek producenta odmiany, firmy BASF Plant Science. Na podstawie decyzji KE możliwa jest uprawa odmiany w krajach Unii Europejskiej i jej wykorzystanie w przemyśle oraz jako paszy. Biblioteka genowa to zbiór różnych sekwencji DNA danego organizmu, które zostały sklonowane w wektorze w celu ich łatwiejszego oczyszczania, przechowywania i analizy. Biblioteki DNA to zestawy klonów DNA (genetycznie odrębny osobnik lub grupa organizmów identycznych genetycznie). Każdy z klonów powstał poprzez włączenie do wektora innego fragmentu DNA, który następnie został namnożony w komórkach gospodarza. Do skonstruowania biblioteki genowej wykorzystuje się komórki bakteryjne.

    Biopiractwo – praktyka zawłaszczania dziedzictwa genetycznego przyrody przez wielkie koncerny, patentujące poszczególne geny i modyfikowane genetycznie organizmy, a nawet całe gatunki dzikich organizmów, np. roślin leczniczych, o których wiedzę zdobywa się od pierwotnych mieszkańców krajów tropikalnych, którzy w rezultacie oficjalnie tracą prawo do korzystania z tradycyjnej, wypracowanej przez pokolenia wiedzy swego ludu na rzecz wielkich firm farmaceutycznych. Árpád Pusztai (ur. 8 sierpnia 1930) – węgierski biochemik i dietetyk, autor kontrowersyjnych badań nad roślinami zmodyfikowanymi genetycznie. W roku 1998 poinformował w wywiadzie telewizyjnym, że u szczurów karmionych zmodyfikowanymi genetycznie ziemniakami stwierdził uszkodzenie jelit i układu odpornościowego. Po wywiadzie, firma Rowett Research Institute w Szkocji, gdzie Pusztai prowadził badania zawiesiła go, a w roku 1999 nie przedłużyła z nim kontraktu.

    Zwierzęta transgeniczne – zwierzęta, których DNA zostało zmodyfikowane metodami inżynierii genetycznej w celu uzyskania pożądanego efektu fenotypowego. Modyfikowane zwierzęta są bardzo przydatne w wielu badaniach naukowych i medycznych. Na takich zwierzętach można obserwować procesy chorobowe in vivo ale także zwierzęta modyfikowane genetycznie mogą produkować ludzkie hormony, białka etc. Roundup Ready – znak handlowy firmy Monsanto oznaczający odporność roślin zmodyfikowanych genetycznie na herbicyd Roundup. Stosowane są dwa rodzaje modyfikacji. Jedna zwiększa odporność enzymu EPSPS na glifosat (aktywny składnik chemiczny herbicydu). Druga wprowadza enzym oksydoreduktazę glifosatu, rozkładającą glifosat w organizmie rośliny. Rośliny Roundup Ready umożliwiają stosowanie herbicydu nie tylko przed okresem uprawowym, ale także w okresie wegetacji. Modyfikacje powodowały lekki spadek plenności, obecnie firma wprowadza odmiany Roundup Ready 2, które nie posiadają tej wady.

    Rolnictwo rozwinęło się około 10 000 p.n.e., przechodząc od tamtych czasów znaczny rozwój. Dowody wskazują, że Żyzny Półksiężyc na Bliskim Wschodzie był miejscem najwcześniejszego zaplanowanego siewu i zbioru plonów roślin, które wcześniej rosły dziko. Uważa się również, że niezależny rozwój rolnictwa nastąpił w północnych i południowych Chinach, Sahel w Afryce, Nowej Gwinei i kilku regionach obu Ameryk. Rolnicze praktyki, takie jak irygacja, płodozmian, stosowanie nawozów i pestycydów odkryto dawno temu, jednak dopiero w XX wieku znacznie je rozwinięto i udoskonalono. Metoda Habera i Boscha, polegająca na syntezie saletry amonowej stanowiła ważny przełom i umożliwiła wytwarzanie nawozów sztucznych na skalę przemysłową. W XX wieku, rolnictwo charakteryzowało się znacznym podniesieniem wydajności. Osiągnięto ten stan, dzięki wprowadzeniu na szeroką skalę nawozów syntetycznych, pestycydów, doboru hodowlanego oraz mechanizacji. Historia najnowsza rolnictwa obejmuje takie kwestie, jak zanieczyszczenie wód, biopaliwa, organizmy zmodyfikowane genetycznie oraz dotacje gospodarskie. W ostatnich latach rolnictwo zostało w niektórych krajach zmodernizowane, w celu ograniczenia zatruwania środowiska naturalnego. W państwach średnio i wysoko rozwiniętych powstają gospodarstwa ekologiczne.

    Strategia rozwoju produktu – strategia marketingowa opierająca się na wprowadzaniu nowego produktu lub usług na dotychczasowy niezmieniony rynek. Produkty, które spełniają swoje podstawowe funkcje mogą być także zmodernizowane. Firma może także w oparciu o tą strategię dokonać ulepszenia produktu poprzez modernizację, zmianę opakowania lub zmianę materiału z którego produkt jest wykonany.

    Metalofity – rośliny zdolne do przetrwania w środowisku zanieczyszczonym metalami ciężkimi takimi jak cynk, ołów, nikiel itd. Dla większości organizmów są to warunki niesprzyjające, więc mogą w nich przetrwać te, które wykształciły odpowiednie adaptacje morfologiczne i fizjologiczne. Potrafią także radzić sobie z niedostatkiem substancji pokarmowych i wody. Siedliska metalofitów mogą, poza zawartością metali, znacznie się różnić, przez co ciężko porównywać poszczególne ich zbiorowiska. Rośliny można podzielić na te, które tolerują obecność metali (ale mogą występować także w innych warunkach) – metalofity fakultatywne – i na te, które są związane z występowaniem zanieczyszczeń (mogą przetrwać tylko wtedy, gdy metale ciężkie występują w glebie) – metalofity obligatoryjne. GloFish – genetycznie zmodyfikowany danio pręgowany (Danio rerio), którego ciało wykazuje właściwości fluorescencyjne. Występuje w pięciu kolorach: zielonym (białko zielonej fluorescencji), czerwonym, pomarańczowym, niebieskim i fioletowym. Jest pierwszym genetycznie zmodyfikowanym zwierzęciem, które zostało udostępnione jako zwierzę domowe.

    Genetyka konserwatorska – dział biologii konserwatorskiej zajmujący się ochroną różnorodności genetycznej organizmów tak, by były one w stanie radzić sobie ze zmianami środowiska. Bada czynniki genetyczne, które mogą wpływać na ryzyko wyginięcia gatunku, oraz metody, które je minimalizują.

    Dodano: 23.03.2012. 16:04  


    Najnowsze