• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dr Babczyńska: pająki są śliczne!

    08.08.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Niektóre żyją w budowanych z pajęczyny dzwonach wypełnionych pęcherzykami powietrza, inne nie jedzą tak długo, aż ich młode nie wyjdą z jaj, jeszcze inne mogą polować nawet na małe rybki. "Pająki są śliczne" - przekonuje badaczka pająków dr Agnieszka Babczyńska z Uniwersytetu Śląskiego. "Pająki z naszej strefy klimatycznej żyją najczęściej rok. W ciągu tego roku muszą wykluć się, dorosnąć, dojrzeć płciowo i znaleźć partnera do rozrodu. Samiec krótko po kopulacji może zakończyć życie. Samica musi jeszcze złożyć jaja i stworzyć kokon" - mówi dr Agnieszka Babczyńska z Uniwersytetu Śląskiego, która zajmuje się badaniami toksykologii pająków.

    Dlaczego powinniśmy polubić pająki? Jej zdaniem np. dlatego, że żywiąc się owadami, pomogą w utrzymaniu upraw bez używania pestycydów. "Oczywiście nie można całkowicie zdać się w tej kwestii na pająki, jednak są badania, które pokazują, że jeśli stworzy się przyjazne dla nich warunki, stosowanie pestycydów można w znacznym stopniu ograniczyć" - przekonuje.

    Jak podkreśla, aby w Polsce natknąć się na takie pająki, które będą nam zagrażały, musimy się bardzo postarać, aczkolwiek nie jest to niemożliwe. "Każdy pająk jest jadowity, wszystkie posiadają zęby jadowe. Jednak zazwyczaj nie są w stanie przegryźć się przez skórę ludzką. Poza tym jad jest wymierzony raczej w bezkręgowce niż w taki duży organizm jakim jest człowiek" - zaznacza dr Babczyńska.

    Najbardziej jadowitym pająkiem w Polsce jest sieciarz jaskiniowy. Żeby go jednak spotkać trzeba wybrać się np. do jaskini, ale nawet tam są zazwyczaj umieszczone wysoko pod stropem, że trzeba się postarać by takiego pająka znaleźć. Czasami można się na nie natknąć w studzienkach ściekowych czy ciemnych mrocznych miejscach. "Ukąszenie może skończyć się dla nas dużą bolesnością, opuchlizną i trudnym gojeniem się rany" - wyjaśnia badaczka.

    Jej zdaniem, jednym z najciekawszych pająków, które można spotkać w Polsce jest topik. "To jedyny gatunek, który potrafi całkowicie zanurzyć się w wodzie i nie utopić. Mieszka w zbudowanych z pajęczyny sieciowych dzwonach wypełnionych pęcherzykami powietrza" - tłumaczy rozmówczyni PAP.

    Niektóre pająki w specyficzny sposób opiekują się potomstwem. Pilnują złożonego kokonu, trzymając go w szczękoczułkach, przez co nie polują i nie odżywiają się tak długo, aż młode pająki nie wyjdą z jaj. Istnieje też grupa pająków, które żyją jako pająki społeczne. Nigdy nie polują samotnie, tylko wspólnie budują jedną wielką skomplikowaną sieć i w ramach swoich grup dzielą się rolami. Z kolei sieciami nie posługuje się bagnik przybrzeżny. Można go spotkać polującego na małe rybki.

    Przyznaje, że udało jej się zafascynować pająkami i pozbyć lęku przed nimi. "Trudno od nich oderwać wzrok. Mogą być np. śnieżnobiałe, jasnożółte, a często upodabniają się do koloru kwiatów. Niektóre mają ogromne oczy i niewinne spojrzenie" - zaznacza.

    Na co dzień dr Babczyńska bada pająki żyjące w trudnych warunkach środowiskowych np. na hałdach poprzemysłowych, gdzie gromadzone są osady po wydobyciu rud. "Nieprzyjazność tych warunków polega na nagromadzeniu jonów metali ciężkich" - wyjaśnia.

    Jak tłumaczy, nie wszystkie gatunki pająków mogą w takich warunkach przeżyć. Jednak istnieją takie gatunki, które znoszą je zdecydowanie lepiej od innych. Dlaczego niektóre pająki dobrze radzą sobie w tak ekstremalnym środowisku? Potrafią gromadzić toksyczne metale, które unieszkodliwiają tak, że nie mają one wpływu na ich organizm.

    "Gdy metale wnikną do organizmu można je wyeliminować, albo skumulować w postaci nieaktywnej - granulek międzykomórkowych. To takie woreczki z metalami, z których nie mogą się one wydostać i dzięki temu nie są szkodliwe" - tłumaczy rozmówczyni PAP. Niektóre pająki gromadzą je na resztę życia, nigdy się ich nie pozbywając.

    W ramach grantu przyznanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego dr Babczyńska przez trzy lata badała rolę wiążących jony metali białek ochronnych, które występują zarówno u człowieka, ryb jak i pająków.

    "Dotychczas nie było nawet wiadomo, czy pająki dysponują tego rodzaju białkami. Teraz sądzimy, że mogą one mieć znaczenie właśnie dla ochrony pająków przed nadmiarem metali. Pająki które najlepiej sobie radzą w hałdach mają podwyższony poziom białek ochronnych, z którymi wiążą jony metali ciężkich" - opisuje badaczka.

    PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

     

    tot/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Evarcha culicivora – gatunek pająków z rodziny skakunów, czyli pająków, które nie tkają sieci, tylko polują skacząc na swoją ofiarę. Jako oddzielny gatunek został wyodrębniony w 2003. Topik (Argyroneta aquatica) – gatunek wodnego pająka z rodziny topikowatych (Argyronetidae). Osiąga 15 mm długości. Bywa niekiedy klasyfikowany w rodzinie lejkowcowatych (Agelenidae). Pająk krzyżak - zwyczajowa nazwa niektórych gatunków pająków z rodziny krzyżakowatych (Araneidae), zwłaszcza pająków z rodzaju Araneus (krzyżak ogrodowy, krzyżak łąkowy, krzyżak dwubarwny), charakteryzujących się często wyraźnym wzorem krzyża na odwłoku. Są one - podobnie jak wszyscy przedstawiciele rzędu pająków - jadowite, jednak niegroźne dla człowieka.

    BioSteel – marka handlowa bardzo wytrzymałego materiału, stworzonego z białka zawartego w nici pajęczej. Marka należy do Nexia Biotechnologies. Do produkcji tego białka są użyte transgenetyczne kozy którym wszczepiono geny pająków. Amyciaea – rodzaj pająków z rodziny ukośnikowatych, zawierający tylko 5 gatunków. Pająki te stosują mimikrę polując na mrówki. Nie budują sieci. Występują jedynie w Azji, Australii i Afryce.

    Ukośnikowate (Thomisidae) - kosmopolityczna rodzina pająków, obejmująca ponad 2150 gatunków, sklasyfikowany w ok. 170 rodzajach. Pająki mają trójkątny odwłok i maskujące kolory. Nie wytwarzają sieci i polują z zasadzki. Dość często poruszają się chodząc bokami, stąd angielska nazwa rodziny to Crab spider. W Polsce występuje 39 gatunków, w tym m. in. kwietnik. Agelena – rodzaj pająków z rodziny lejkowcowatych (Agelenidae). Pająki z rodzaju Agelena tkają sieci w kształcie komina, w które łapią swoje ofiary. Gatunki tego rodzaju występują na całym świecie, głównie w Azji i Afryce.

    Pająk (forma żeńska: Pająk/Pająkowa/Pająkówna; liczba mnoga: Pająkowie) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 15322 osoby. Pająki (Araneae) – najliczniejszy rząd pajęczaków, należy do niego ponad 40 tys. opisanych gatunków. Są to zwierzęta typowo lądowe, o wielkości od 0,5 mm do 12 cm ciała i do ok. 32 cm rozstawu odnóży.

    Śpiesznikowate (Oxyopidae) – rodzina pająków z podrzędu Opisthothela. Śpieszniktowate to pająki drapieżne, które żyją na roślinach, kwiatach i krzewach. Co najmniej jeden gatunek wykazuje zachowania społeczne. W Polsce występuje jeden gatunek - śpiesznik rysień (Oxyopes ramosus).

    Drugi rząd Antoniego Pająka – gabinet pod kierownictwem premiera Antoniego Pająka, istniał od 15 kwietnia 1957 do 26 września 1963 roku.

    Nić przędna – wielofunkcyjna, długa i cienka nić, włókno powstające w efekcie zakrzepnięcia na powietrzu wydzieliny gruczołów przędnych niektórych stawonogów, zbudowane z włókien fibroinowych sklejonych serycyną. Nić przędna pająków nazywana jest nicią pajęczą, a utworzone z niej sieci łowne – pajęczyną. Powszechnie nazwy te są używane jako tożsame, zarówno w znaczeniu samej nici jako włókna (nić jedwabnika, nić pajęcza, nici pajęczyny), jak i wytworzonych z nich struktur (sieci łowne, opląt, oprzęd i inne). Kleszcze – pajęczaki należące do podgromady roztoczy (Acari), traktowane jako grupa umowna lub jako nadrodzina Ixodoidea albo też jako podrząd Ixodides (Ixodes).

    Ched Nasad, zwane również Miastem Połyskliwych Pajęczyn- fikcyjne miasto kupieckie ze świata Zapomnianych Krain. Znajduje się w Podmroku. Ma charakterystyczny tylko dla niego wygląd, jest ono położone na wielkich zwapniałych pajęczynach stworzonych w zamierzchłych przez gigantyczne pająki-stróże. Miasto posiada kilkanaście poziomów pajęczyn, które im wyższe, tym bardziej bezpieczne. Na najwyższych poziomach nie ma przedstawicieli niższych ras, takich jak orki. Karakurt, karakurt trzynastokropki, malmignat (Latrodectus tredecimguttatus) – gatunek jadowitego pająka z rodziny omatnikowatych (Theridiidae), jeden z najbardziej niebezpiecznych pająków.

    Dodano: 08.08.2011. 00:04  


    Najnowsze