• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dyrektor PSOR o działaniach na rzecz zachowania populacji pszczół

    07.07.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wszędzie tam, gdzie zachowamy odrobinę naturalnej bioróżnorodności, pojawią się pszczoły. W ogródkach przydomowych możemy siać rośliny miododajne, na obrysie pól pozostawiać chwasty. Czy takie małe działania mogą zatrzymać proces masowego wymierania pszczół? Co jeszcze robią naukowcy, pszczelarze i organizacje proprzyrodnicze, żeby zbilansować negatywny wpływ cywilizacji na owady, dzięki którym powstaje aż 3/4 żywności na świecie? O tym mówi Michał Fogg, dyrektor Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin (PSOR).


    Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin deklaruje wolę przyłączenia się do akcji "Pomagamy Pszczołom"  ( www.pomagamypszczolom.pl ) prowadzonej przez Zakłady Tłuszczowe w Kruszwicy oraz Białowieski Park Narodowy. Podczas jednego ze spotkań promujących sadzenie roślin miododajnych w przydomowych ogródkach, serwis PAP - Nauka w Polsce zapytał dyrektora PSOR, czy nie ma sprzeczności między kampanią na rzecz pszczół a obsadzaniem wielkoobszarowych gospodarstw jednym gatunkiem rośliny, jak to się dzieje w przypadku plantacji rzepaku. Wśród wielu przyczyn masowego ginięcia pszczół wymienia się bowiem tzw. jednorodne pożytki.
    Michał Fogg przyznaje, że duże plantacje rzepaku mogą być jednorodnym pożytkiem. Zaznacza jednak, że współczesne rolnictwo musi wyżywić 40 mln ludzi, a temu wyzwaniu mogą sprostać jedynie wielkie gospodarstwa. "W Polsce jest 1 mln 600 tys. gospodarstw. Z tego zgodnie z Zasadą Pareto tylko 20 proc. produkuje 80 proc. żywności. Te 20 proc. muszą stanowić profesjonalne gospodarstwa towarowe - a zatem wielkopowierzchniowa, jednorodna uprawa" - szacuje Fogg.

    Jego zdaniem, należy namawiać rolników, żeby pozostawiali w obrębie upraw wąskie pasy z chwastami. Czy jednak nie wiąże się to z umniejszeniem dochodu z działalności rolniczej?

    "I tak nie wolno wykonywać zabiegów środkami ochrony roślin w pobliżu cieków wodnych: strumieni, rowów melioracyjnych, jezior, oczek wodnych. A zatem cały ten obszar, który nie może być chroniony chemicznie, a zatem jest wyjęty spod uprawy, nadaje się doskonale do tego, by +pielęgnować+ tam chwasty" - odpowiada rozmówca PAP.

    Dodaje, że na polskich wsiach często na obrysie pola można zaobserwować rosnące chabry i maki. Wynika to nie tylko z faktu, że rolnicy wykonujący zabiegi ochrony roślin, nie chcą pryskać pola sąsiadowi, ale również z chęci zatrzymania azylu dla pszczół i zachowania pejzażu.

    W opinii Fogga, zakładanie ogródków z roślinami miododajnymi to świetny sposób, żeby propagować proprzyrodnicze spojrzenie zarówno wśród mieszkańców wsi, jak i miast. Uratowane w ten sposób pszczoły nie zbilansują biologicznych strat tego gatunku, będzie to jednak miało wpływ na kondycję tych i innych pożytecznych owadów.

    Badania nad przyczynami wymierania pszczół prowadzi w Polsce m.in. Państwowy Instytut Weterynaryjny oraz Instytut Ogrodnictwa, Katedra Pszczelnictwa. Parlament Europejski pracuje nad opinią na temat bezpieczeństwa pszczół.

    "Oprócz chorób wirusowych i grzybowych największym problemem pszczół w Europie jest pasożyt - roztocza warrozy. Jest to rodzaj pajączka, który wżera się w ciało pszczoły i żywi się jej +krwią+, w wyniku czego pszczoła obumiera. Pasożyta tego pszczelarze często próbują zwalczyć tau-fluwalinatem - środkiem, który w innych warunkach jest pestycydem. Paski z tworzywa sztucznego nasączone niewielką ilością środka przędziorkobójczego wsuwa się do ula, a pszczoły przemieszczając się ocierają się o nie" - opisuje ekspert. Zaznacza, że karygodne jest robienie leku na własną rękę, czyli kupowanie pestycydu, robienie roztworu, maczanie w tym deszczułek i wkładania do ula.

    Problemem jest również hodowla pszczół. W Polsce ostatnio upowszechniono pszczoły rasy włoskiej - łagodne i produktywne. Nie była ona dotąd wprowadzona oficjalnie do Polski, gdyż ciężko znosi ona nasze warunki klimatyczne i często nie przeżywa zimy. Pszczoły standardowo trzymane w Polsce (np. rasa kraimska), są nieco mniej produktywne, agresywniejsze, ale też bardziej odporne na trudne warunki pogodowe, zwłaszcza ciężkie zimy.

    PAP - Nauka w Polsce, Karolina Olszewska

    agt/ bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pierzga – pokarm pszczół, który powstaje w wyniku fermentacji pyłku roślin owadopylnych (entomofilnych) albo wiatropylnych zbieranego przez pszczoły robotnice różnych gatunków pszczół. Z pyłku zebranego z kwiatostanów pszczoły formują na ostatniej parze odnóży obnóża. Po przyniesieniu do ula (gniazda) składają je do komórek plastra, a pszczoły ulowe (młode) ubijają je w komórce. W temperaturze ula (t = 35 °C) i warunkach beztlenowych zachodzi fermentacja mlekowa zgromadzonego pyłku. Pierzga jest gromadzona przy czerwiu. Pierzga jest zatem naturalnie przetworzonym przez pszczoły pyłkiem kwiatowym, który dodatkowo został wzbogacony wydzielinami organizmów pszczół. Pierzga jest pokarmem larw (czerwiu otwartego) i młodych pszczół. Zespół masowego ginięcia pszczoły miodnej (ang. Colony Collapse Disorder, skrót CCD) − zespół chorobowy występujący masowo w koloniach pszczoły miodnej (Apis mellifera), objawiający się gwałtownym i masowym ubytkiem pszczół lotnych poza ulem, a w konsekwencji ginięciem większości chorych rodzin. Od roku 2003 napływały informacje z Europy i Ameryki o poważnych stratach wśród rodzin pszczelich. Jesienią 2006 nazwa Colony Collapse Disorder (CCD) została użyta po raz pierwszy w USA dla opisu masowego ginięcia pszczół. Zjawisko masowego ginięcia pszczół powoduje ogromne straty ekonomiczne w produkcji roślin oleistych, owoców i warzyw. Jego etiologia nie została wyjaśniona, ale wiąże się z nią wiele różnorodnych czynników. Zespół masowego ginięcia pszczół jest jedną z przyczyn globalnego trendu, który nazwano spadkiem liczby owadów zapylających. Oddziaływanie pestycydów na pszczoły: Oddziaływanie pestycydów na pszczoły różni się w zależności od substancji. Niektóre rodzaje pestycydów rozpylane są bezpośrednio na rośliny i mogą prowadzić do śmierci pszczół i innych owadów, które siadają na odsłoniętych partiach roślin. Pestycydy systemiczne, działające na poszczególne układy roślin, są bardziej trwałe i mogą utrzymywać się w liściach, nektarze, pyłku, owocach i innych częściach roślin, powodując śmierć owadów mających z nimi kontakt, w tym pszczół .

    Tańce pszczół (mowa pszczół) – regularnie powtarzające się ruchy pszczół informujące inne robotnice o wystąpieniu określonego zjawiska. Rasy pszczół: Niewiele znanych dzisiaj ras pszczół (Apis) to rasy naturalne. Dzisiejsze pszczoły to najczęściej rasy powstałe w wyniku hodowli pszczół, krzyżówki ras i linii ze wszystkich stron świata.

    Kłąb – otaczające matkę skupisko pszczół, w którym robotnice siedzą ciasno, trzymając się jedna drugiej i tylko nieznacznie zmieniają położenie względem siebie. Najbardziej ściśnięte są pszczoły w zewnętrznej części kłębu, w środku zaś tworzą biegnące w różnych kierunkach łańcuszki, ułożone luźniej. Zwarta otoczka sprawia, że ciepło produkowane przez pszczoły w części centralnej ulatnia się nieznacznie, dzięki czemu temperatura w kłębie jest w znacznym stopniu niezależna od temperatury otoczenia. Kłąb zimowy – skupisko o kształcie nieco spłaszczonej kuli, jakie tworzą zimujące pszczoły w celu ochrony przed chłodem. Wewnątrz kłębu złożonego z warstw pszczół i plastrów gniazda utrzymuje się temperatura wynosząca około 18–20 °C – jesienią i na początku zimy, a około 34 °C – na przedwiośniu, gdy rozpoczyna się czerwienie. Zewnętrzna warstwa kłębu, złożona z ciał pszczół siedzących zwarcie, rozluźnia się przy wzroście temperatury zewnętrznej, a staje się bardziej zwarta przy jej spadku, wskutek czego objętość kłębu ulega zmianom. Kłąb zimowy umieszcza się jesienią na plastrach naprzeciw wylotu, a zimą przesuwa się powoli ku górze i ku tyłowi gniazda, zjadając stopniowo miód, z którego przedtem zgryzają zasklep. Przy niskiej temperaturze pszczoły nie mogą przejść na boczne plastry, nawet wówczas, gdy w obsiadanych przez kłąb plastrach zapasy się wyczerpią.

    Nosema ceranae – jednokomórkowy pasożyt układu pokarmowego pszczół. Może wywołać nosemozę, chorobę zakaźną pszczół. Nosema apis – pasożyt jelita cienkiego pszczół, czasem też cewek Malpighiego. Występuje przede wszystkim na obszarach intensywnej hodowli pszczół, w Polsce spotykany rzadziej.

    Podkurzacz – w pszczelarstwie przyrząd do odymiania pszczół, złożony z korpusu i mieszka. Podkurzacz stosowany jest do uśmierzania podrażnionych pszczół.

    Trzmiel polny (Bombus agrorum) - gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół miodnych, plemienia trzmiele (Bombini).

    Rodzina pszczela (rój) – zorganizowane zbiorowisko osobników pszczoły miodnej, złożone zwykle z jednej matki, różnej liczby pszczół robotnic oraz trutni. W okresie zimowym liczba robotnic wynosi 10–25 tys., w lecie natomiast, w zależności od rasy pszczół, warunków klimatyczno-przyrodniczych i metody gospodarowania może dochodzić do 60–100 tys. Późną wiosną i latem w rodzinie pszczelej może znajdować się od kilkuset do 2,5 tys. trutni, od przedwiośnia w gnieździe (ulu) znajduje się czerw pszczeli, a w okresie późniejszym także trutowy (czasem larwy mateczne). W ciągu roku rodzina pszczela wychowuje ok. 150 tys. robotnic i do 5 tys. trutni. Zimowla – okres zimowania u pszczół. Zawiera się między ostatnim jesiennym, a pierwszym wiosennym oblotem. W okresie zimowania pszczoły opuszczają ul tylko dla lotów oczyszczających w wyjątkowo pogodne i ciepłe dni, kiedy temperatura bezpośrednio przed wylotami dochodzi do około +10 °C.

    Wigorczyk lucernowiec (Rophitoides canus Ev) - gatunek pszczół z rodziny smuklikowatych (Halictdae) i podrodziny wigorczykowatych (Dufoureinae), zaliczany do pszczół samotnic. Pszczoła wschodnia (Apis cerana Fabr.) – gatunek z rodzaju pszczół miodnych (Apis), żyjący dziko w południowej i wschodniej Azji, na kontynencie i wyspach, od dorzecza Indusu po dorzecze Amuru.

    Kornutka (Eucera) – rodzaj pszczół (Apoidea) z rodziny porobnicowate (Anthophoridae), zaliczany do pszczół samotnic. Trzmiel żółty (Bombus muscorum) — gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmiele (Bombini).

    Dodano: 07.07.2011. 00:19  


    Najnowsze