• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dziesięciolecia badań wskazują na wielkie topnienie lodu Arktyki

    17.04.2010. 21:06
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dane gromadzone przez blisko 50 lat wskazują, że najwięcej lodu stopniało na kanadyjskiej wyspie Devon na Morzu Arktycznym - informuje internetowy serwis "Physorg".

    Z raportu naukowców z Uniwersytetu Kalgary wynika, że w latach 1961 - 1985 wielkość pokrywy lodowej w niektórych latach kurczyła się, a w niektórych zwiększała. Jednak to zmieniło się po 1985 r., kiedy badacze zaczęli rejestrować tylko stałe zmniejszanie się powierzchni lodu.

    Do szybkiego topnienia lodu przyczyniają się cieplejsze niż zwykle okresy letnie. Szczególnie ciepłe lata zanotowano w - 2001, 2005, 2007 i 2008 r.

    Zdaniem ekspertów zmiany na wyspie Devon mogą mieć wpływ na wszystko, począwszy od ruchu statków po poziom morza - czytamy w "Physorg". Wraz z topnieniem dochodzi do coraz częstszego cielenia się lodowców, a tym samym zwiększenia liczby gór lodowych zagrażających transportowi morskiemu. Poza tym, naukowcy zwracają uwagę, że topnienie lodowców prowadzi do podniesienia się poziomu morza.

    Badania na wyspie Devon są prowadzone od 1961 roku. Rozpoczął je Roy 'Fritz' Koerner z Instytutu Ameryki Północnej Uniwersytetu Kalgary. Po jego śmierci w 2008 r. badania są kontynuowane do dziś. KRF

    PAP - Nauka w Polsce

    tot/ agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Ablacja lodowcowa, ablacja lodowca – proces ablacji (topnienia) w odniesieniu do lodowca lub lądolodu. Topnienie lodowca równoważone jest przez stały dopływ lodu z górnej części lodowca, wtedy czoło lodowca ma położenie generalnie stałe. Kiedy straty masy śniegu i lodu przewyższają dopływ mas lodu, następuje cofanie czoła lodowca (regresja lodowca), w przypadku zaś mniejszej ablacji dopływ lodu powoduje przesuwanie się czoła lodowca do przodu (transgresja lodowca). Czoło lodowca – najniżej położona krawędź lodowca, zawsze prostopadła do toru ruchu i znajdująca się w obszarze ablacji (poniżej linii równowagi bilansowej). Czoło lodowca stanowi punkt (linię), w którym ruch masy lodu jest równoważony przez jego topnienie. W przypadku gdy bilans masy lodowca jest dodatni, czyli przybywa więcej lodu niż się go ubywa, następuje awans (transgresja) czoła lodowca aż do miejsca, w którym osiągnie on nowy stan równowagi. W przypadku bilansu ujemnego, czoło lodowca wycofuje się; mówimy że lodowiec jest w recesji. Ablacja, topnienie – proces ubywania śniegu i lodu tworzącego lodowce, lód pływający lub pokrywę śnieżną w efekcie topnienia, sublimacji albo erozji mechanicznej.

    Regresja lodowca, in. recesja lodowca - cofanie się czoła lodowca, występuje gdy lodowiec ma ujemny bilans masy, tj. gdy dostawa nowego lodu jest mniejsza niż ablacja. Lód lodowcowy – lód o budowie ziarnistej, będącej wynikiem kilku faz przemian pod wpływem nagromadzania się kolejnych warstw śniegu. Świeży śnieg charakteryzuje się niewielką gęstością, aby powstał z niego lód lodowcowy śnieg musi ulec podtopieniu i natychmiastowemu ponownemu zamrożeniu. Wielokrotne topnienie prowadzi do zmiany struktury śniegu z drobnokrystalicznej (płatki śniegu) na "lodową kaszę", zwaną szrenią lub firnem. Kolejne topnienia i zamarzania prowadzą do usunięcia większości powietrza spomiędzy ziaren lodu, w wyniku czego powstaje biały lód firnowy, o znacznie większej gęstości od gęstości śniegu. Pod wpływem ciężaru wytwarzanego przez śnieg, lód i lód firnowy najbardziej spodnia warstwa lodu przekształca się w zbudowany z dużych (kilkucentymetrowych) ziaren lodowych niebieski lód lodowcowy. Ocenia się, że z warstwy śniegu o miąższości 15 m powstaje warstwa lodu o miąższości 1 m.

    Ustrój lodowcowy – ustrój typowy dla rzek, których wahania stanów wód związane z topnieniem lodowców w porze letniej (Ren, Rodan) Charakteryzuje rzeki zasilane przez wody z topniejących lodowców górskich. Największe przepływy występują w okresie letnim. Lód segregacyjny – szczególny rodzaj lodu powstający pod powierzchnią terenu w obrębie skał, tzw. lód śródskalny, będący tym samym odmianą lodu gruntowego. Tworzy on ciała przypominające kształtem soczewki, które dzięki zachodzącemu procesowi kriosukcji stale mogą zwiększać swoją objętość. Lód tworzący soczewkę może zwiększać jej objętość nawet dwukrotnie w stosunku do pierwotnych wymiarów powoli zajmowanej wolnej przestrzeni. Cząstki wody gruntowej są przyciągane elektrostatycznie przez lód z podległych horyzontów wodonośnych.

    Regelacja - łac. przymarzanie lodu. Zjawisko polegające na stopieniu lodu pod wpływem zwiększonego ciśnienia i powtórnym zamarznięciu powstałej wody przy obniżeniu ciśnienia do pierwotnej wartości. Powodowane jest ono zmniejszaniem się temperatury topnienia lodu przy zwiększonym ciśnieniu. Halo (gr. hálos, „tarcza słoneczna”) – zjawisko optyczne zachodzące w atmosferze ziemskiej obserwowane wokół tarczy słonecznej lub księżycowej. Jest to świetlisty, biały lub zawierający kolory tęczy (wewnątrz czerwony, fioletowy na zewnątrz), pierścień widoczny wokół słońca lub księżyca. Zjawisko wywołane jest załamaniem na kryształach lodu i odbiciem wewnątrz kryształów lodu znajdujących się w chmurach pierzastych piętra wysokiego (cirrostratus) lub we mgle lodowej. Różne rodzaje kryształów lodowych, możliwych ustawień w powietrzu i dróg optycznych w kryształach sprawia, że występuje wiele efektów halo.

    Lód martwy - bryła lodu, oddzielona od lodowca lub lądolodu w czasie jego regresji, zwykle przykryta osadami, co znacznie spowalnia jej topnienie. Z obecnością brył martwego lodu związane jest powstawanie licznych form akumulacji lodowcowej: kemów, ozów i in., a także powstawanie jezior wytopiskowych i oczek polodowcowych.

    Lodowiec gruzowy – mieszanina gruzu i lodu o lobowatym lub jęzorowym kształcie, która w wyniku deformacji plastycznych jądra lodowego/lodu interstycjalnego pełznie powoli w dół.

    Lodołamacz, inaczej łamacz lodu – to jednostka pływająca o specjalnej, wzmocnionej konstrukcji kadłuba umożliwiającej łamanie pokrywy lodowej (np. lodu morskiego). Lodołamacze używane są na zamarzających wodach żeglownych, aby umożliwić w ten sposób żeglugę w okresie zimowym. Sopel – lód w formie nacieku zwisającego z krawędzi dachu, gałęzi lub innego podobnego miejsca. Powstaje najczęściej wówczas, kiedy temperatura powietrza wynosi nieco poniżej 0°C, a promieniowanie słoneczne powoduje ogrzewanie się śniegu lub lodu leżącego na połaci dachu bądź na gałęziach drzewa i w rezultacie – jego topnienie. Woda z topniejącego śniegu lub lodu spływa powoli pod wpływem grawitacji i – dopłynąwszy do krawędzi dachu lub gałęzi – spada kroplami na ziemię. Ponieważ temperatura powietrza jest ujemna, spływające krople częściowo zamarzają powodując narastanie sopla w dół.

    Niebieski lód lodowcowy – najstarszy lód lodowcowy, charakteryzujący się dużym ziarnem (średnicy do kilku centymetrów). Powstaje w głębokich warstwach lodowców. Pod naciskiem wyższych warstw lodowca firnowego wewnętrzna część śniegu ulega lokalnemu stopieniu i powolnej krystalizacji, powstają kryształy lodu niemal całkowicie pozbawione elementów rozpraszających światło, takich jak granice ziaren, pęcherzyki powietrza, mikropęknięcia. Powstawanie niebieskiego lodu lodowcowego to bardzo długi proces – przykładowo na Grenlandii trwa on 150-200 lat, co i tak jest okresem stosunkowo krótkim, biorąc pod uwagę złożoność tego zjawiska.

    Dodano: 17.04.2010. 21:06  


    Najnowsze