• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dzikie ptaki giną z powodu niedoboru witamin

    16.07.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Wyniki szwedzkich badań wykazały, że duża liczba ptaków z regionu Morza Bałtyckiego ginie z powodu udaru wywoływanego niedoborem tiaminy, popularnie zwanej witaminą B1. Wyniki badań, opublikowane w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), pokazują, że niedobór B1 powoduje niewydolność rozrodczą oraz wiele innych, zmienionych schematów zachowania u wielu gatunków.

    Tiamina ma zasadnicze znaczenie dla ptaków i innych kręgowców. Jej brak może doprowadzić do chorób układu nerwowego, utraty czucia, paraliżu i śmierci. Jest szczególnie ważna dla prawidłowego funkcjonowania nerwów.

    Naukowcy zbadali dzikie ptaki w regionie Morza Bałtyckiego i Islandii, wykazując że istnieje powiązanie pomiędzy udarem obserwowanym u wielu dzikich ptaków w tych rejonach a niedoborem tiaminy. Przeanalizowali geograficzną rozpiętość niedoboru oraz liczbę dotkniętych gatunków i odkryli, że ostry niedobór tiaminy występował u ptaków w rejonie Morza Bałtyckiego, natomiast początkowe stadium tego niedoboru zagrażało populacjom ptaków w Islandii.

    Zespół badawczy pod kierunkiem profesora Lennarta Balka z Uniwersytetu Sztokholmskiego zauważył, że niedobór tiaminy u ptaków odbijał się na ich wątrobie i mózgu oraz składanych jajach. Odkryto również większe ilości odpowiednich enzymów niż zwykle w wątrobie i mózgu ptaków przy jednoczesnym braku kofaktora tiaminy, związku niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania tych enzymów.

    Skutki niedoboru tiaminy ujawniają się na wiele sposobów - wyjaśniają autorzy. Udar zaobserwowano u 78% dzikich ptaków, a u niektórych gatunków, takich jak mewa srebrzysta, spada ilość znoszonych jaj. Samice niektórych gatunków w ogóle nie znoszą jaj, a inne znoszą jaja, które nie zawierają tiaminy. Różnice te sugerują, że niedobór tiaminy u ptaków występuje na różnym poziomie.

    Zespół zaobserwował u dzikich ptaków również zmiany w zachowaniu: mniej agresywne niż normalnie reakcje, niższy poziom hałaśliwości w koloniach mew srebrzystych oraz niekompletne budowanie gniazd przez niektóre gatunki. Wyniki badań sugerują również powiązanie z ptasią grypą, gdyż możliwe jest, że choroba ta rozprzestrzenia się szybciej wśród dzikich osobników z niskim poziomem tiaminy.

    Naukowcy są przekonani, że wyższe wskaźniki śmiertelności i niewydolności rozrodczej dzikich ptaków w regionie Morza Bałtyckiego stanowią część szerzącego się zespołu niedoboru tiaminy, który prawdopodobnie przyczynił się do ogólnego spadku populacji dzikich ptaków w ciągu minionych dziesięcioleci.

    Poprzednie obserwacje udarów, częstych przypadków przedwczesnej śmierci oraz niewydolności rozrodczej w ostatnich dekadach były przypisywane niedoborom pożywienia. Ale wyniki nowych badań pokazują, że właściwą przyczyną może być niedobór tiaminy, ponieważ prowadzi do śmierci głodowej z powodu tłumienia apetytu. Autorzy sugerują, że w istocie sam brak pożywienia nie powoduje niedoboru tiaminy u ptaków. Niedobór ten może być raczej powodowany bezpośrednim czynnikiem wpływającym na poziom tiaminy lub niedostatecznym poziomem tiaminy w łańcuchu pokarmowym ptaków.

    Naukowcy podkreślają, że potrzebne są dalsze badania, aby określić przyczynę niedoboru tiaminy u dzikich ptaków oraz aby ustalić, czy inne formy fauny i flory zostały dotknięte tym samym problemem.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Uniwersytet Sztokholmski:
    http://www.su.se/english

    Szwedzka Rada ds. Nauki:
    http://www.vr.se/

    Źródło danych: Uniwersytet Sztokholmski; Szwedzka Rada ds. Nauki; Proceedings of the National Academy of Sciences
    Referencje dokumentu: Balk L., et al. (2009) Wild birds of declining European species are dying from a thiamine deficiency syndrome. Proceedings of the National Academy of Sciences, USA (w druku). Publikacja internetowa z dnia 13 lipca; DOI: 10.1073/pnas.0902903

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Transketolaza jest jednym z eznymów cyklu pentozofosforanowego. Katalizuje ona reakcję przeniesienia grupy glikoaldehydowej z D-ksylulozo-5-fosforanu na D-rybulozo-5-fosforan. Koenzymem reakcji jest pirofosforan tiaminy, który łącząc się z fragmentem dwuwęglowym pośredniczy w przekazywaniu go na właściwy substrat. Pirofosforan tiaminy – organiczny związek chemiczny zawierający szkielet pirymidyny, tiazolu i resztę pirofosforanową. Jest to biologicznie czynna forma witaminy B1 (tiaminy). Związek ten pełni funkcję koenzymu kilku enzymów związanych z metabolizmem cukrowym. Niedobór lub brak tiaminy upośledza funkcje tych biologicznie czynnych białek. Uszkodzeniu ulega przede wszystkim tkanka nerwowa, gdzie dochodzi do zaburzeń w syntezie acetylocholiny, procesu pozostającego w ścisłym związku z tlenową karboksylacją kwasu pirogronowego i powstawaniem acetylokoenzymu A. Nowe gatunki ptaków opisane po 1990 roku: Wymieniono jedynie nowo opisane (od roku 1990) gatunki ptaków żyjące lub wymarłe w czasach współczesnych (nowożytnych). Ponadto, w szczególności w ostatnim okresie, pojawia się szereg nowych gatunków ptaków będących wynikiem wyodrębnienia z innych gatunków (np. poprzez podniesienie form, traktowanych do niedawna np. jako podgatunki, do rangi gatunków). W literaturze ornitologicznej te nowo wyodrębnione gatunki nazywa się bardzo często splitami. Proces w odwrotnym kierunku zachodzi w o wiele mniejszym nasileniu. Powyższe procesy kształtują liczbę uznawanych gatunków ptaków na świecie.

    Nielot – ptak, który wtórnie w wyniku ewolucji utracił zdolność lotu (z powodu braku zagrożeń ze strony drapieżników lub obrania innej strategii przetrwania). Obecnie istnieje około czterdziestu gatunków nielotnych ptaków. W trakcie ewolucji niezdolność do lotu pojawiała się u ptaków wielokrotnie i dotyczyła zarówno gatunków wodnych jak i lądowych. Jest to więc sztuczna, polifiletyczna grupa ptaków. Gniazdowanie kooperatywne – jest to takie gniazdowanie u ptaków, podczas którego osobniki inne niż rodzice pomagają opiekować się pisklętami. Co najmniej 300 gatunków ptaków odchowuje młode w ten sposób. Badania wykazały, że jest ono najbardziej rozpowszechnione wśród wróblowych.

    BirdLife International (pierwotnie International Council for Bird Preservation - Międzynarodowa Rada Ochrony Ptaków) - to międzynarodowa organizacja, której celem jest ochrona ptaków oraz ich siedlisk. BirdLife International jest federacją organizacji zajmujących się ochroną ptaków z różnych krajów, tzw. organizacji partnerskich. Polskim partnerem BirdLife International jest Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Zachowania lęgowe ptaków – zbiór zachowań związanych z lęgiem ptaków i w okresie podstawowego rozwoju zwierzęcia (od toków aż do wylotu młodych z gniazda). Wyróżnia się następujące etapy okresu lęgowego: wybór partnera, budowa gniazda, składanie jaj, wysiadywanie, opieka nad młodymi do uzyskania lotności. W całym tym okresie ptaki bronią swojego terytorium. Większość gatunków troskliwie opiekuje się potomstwem, chociaż są wyjątki od tej reguły. Około 90% ptaków w danym sezonie lęgowym ma tylko jednego partnera (monogamia). Wśród ptaków zazwyczaj to samica wybiera samca. U wielu gatunków o wyborze decydują wygląd i umiejętności oraz śpiew. W przypadku gatunków poligamicznych, np. bażanta, samce bardzo często nie uczestniczą w wychowywaniu młodych, pozostawiając całą pracę samicy.

    Światowy Dzień Ptaków Wędrownych (ang. World Migratory Bird Day, WMBD) – święto obchodzone corocznie od 2006 na arenie międzynarodowej w 2. weekend maja, ustanowione przez Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) w ramach porozumienia o ochronie afrykańsko-euroazjatyckich wędrownych ptaków wodnych (ang. African-Eurasian Waterbird Agreement, AEWA) i konwencji o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt (ang. Convention on Migratory Species, CMS). Przedrzeźniacze (Mimidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca ponad trzydzieści gatunków. Zasiedlają wyłącznie tereny obu Ameryk. Ich cechą charakterystyczną, od której wywodzi się ich polska nazwa oraz nazwy w wielu innych językach, jest duża zdolność do naśladowanie odgłosów innych ptaków oraz różnych innych dźwięków (ptaki mimetyczne).

    Wybrzeże Trzebiatowskie (PLB320010) – obszar specjalnej ochrony ptaków w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, o powierzchni 31 757,6 ha, w całości w woj. zachodniopomorskim, na Pobrzeżu Szczecińskim. Celem utworzenia obszaru jest ochrona populacji dziko występujących ptaków oraz utrzymanie ich siedlisk w niepogorszonym stanie. Stwierdzono występowanie na tym terenie 35 gatunków ptaków z Załącznika II Dyrektywy Ptasiej.

    Ptaki ozdobne – gatunki barwnych ptaków, zazwyczaj papug i wróblowych, trzymane w niewoli z powodu swojej barwy. Odłów ptaków do hodowli to główny powód pogarszania się stanu populacji niektórych gatunków (patrz CITES).

    Szponiaste, jastrzębiowe, drapieżne, dzienne ptaki drapieżne (Acciptriformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki drapieżne prowadzące dzienny tryb życia, zamieszkujące cały świat. Wiele gatunków jest kosmopolitycznych. Szponiaste nie są spokrewnione z sowami, lecz tworzą wyraźnie odrębną grupę drapieżników i najbliżej spokrewnione są z blaszkodziobymi i grzebiącymi. Na świecie żyje ok. 290 gatunków ptaków szponiastych, z czego większość (ok. 220) występuje w tropikach. W Europie obserwuje się 38 gatunków lęgowych. Do ptaków szponiastych nie zalicza się sów, mimo że pazury sów (zwłaszcza dużych) są nazywane szponami.

    Dodano: 16.07.2009. 15:11  


    Najnowsze