• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ekosystemy a czynniki zmieniające klimat

    27.05.2011. 17:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Międzynarodowy zespół naukowców pracujący pod kierunkiem Instytutu Nauk Morskich im. Leibniza (IFM-GEOMAR) w Niemczech odkrył, że oddziaływanie zmian klimatycznych jest silnie wspomagane przez wysoce złożone interakcje zachodzące w ekosystemach w relatywnie krótkim czasie. Wyniki badań, opublikowane w czasopiśmie Advances in Marine Biology, pomogą rozwikłać tajemnicę, jak mieszkańcy morza walczą ze zmianami na naszej planecie.

    Obszary przybrzeżne wywierają presję na wiele roślin i zwierząt, zmuszając obydwie grupy, by stawały się silniejsze i radziły sobie z różnymi zmianami. Przykładem jest Morze Bałtyckie, płytki zbiornik wodny o specyficznych cechach geograficznych, klimatologicznych i oceanograficznych. Tutaj wielu mieszkańców morza radzi sobie z wieloma zmianami, w tym wahaniami temperatur, krótkoterminowymi wartościami pH i zmiennym zasoleniem.

    "W ciągu kilku tygodni te naturalne wahania mogą przekroczyć średnie zmiany przewidywane na kolejne stulecie, powodowane przez (globalną) zmianę klimatu" - mówi Martin Wahl, profesor biologii morskiej z IFM-GEOMAR i naczelny autor raportu z badań.

    Profesor Wahl i jego koledzy podkreślają, że globalne zmiany odgrywają decydującą rolę w ekosystemach przybrzeżnych. "Nawet najmniejsze wahania w ekosystemie mogą przynosić poważne konsekwencje z powodu ekologicznej intensyfikacji" - mówi profesor Wahl. "Z drugiej strony stresory mogą się nawet w niektórych przypadkach wzajemnie łagodzić."

    Zespół z Finlandii, Holandii, Niemiec, Portugalii, Szwecji i USA twierdzi, że stres abiotyczny (np. ocieplenie) i stres biotyczny (np. pasożyty i gatunki roślinożerne) wchodzą w interakcje wspomagane przez ekologię stresu makroalg.

    Do makroalg zalicza się na przykład brunatnice Fucus vesiculosus. Powszechnie nazywane morszczynem pęcherzykowatym występują one wzdłuż wybrzeży Morza Bałtyckiego i Morza Północnego oraz Oceanów Atlantyckiego i Spokojnego.

    "Odgrywają kluczową rolę w ekosystemach płytkich wód" - mówi profesor Wahl. "Chociaż wodorosty Morza Bałtyckiego powinny być przyzwyczajone do trudnych (surowych) warunków życia, ich populacje zostały znacznie przetrzebione w ciągu ostatnich dekad. Fucus vesiculosus może występować na głębokości do sześciu metrów. Jednakże obecnie znajdujemy go jedynie na głębokości do dwóch metrów w zachodniej części Morza Bałtyckiego."

    Ta zmiana pozostaje pod wpływem oddziaływania globalnych zmian, niemniej naukowcy zestawili wszystkie dane pozyskane z wcześniejszych badań na temat morszczynu pęcherzykowatego, aby rozwiązać tę zagadkę. Dane dotyczyły między innymi informacji o dostępności światła i substancji odżywczych, strategii obrony, zróżnicowania genetycznego populacji glonów i reakcji na zanieczyszczenie środowiska.

    "W ten sposób byliśmy w stanie wykazać lawinę skutków i interakcji, która oddziaływała na pojedyncze glony lub na całą populację" - mówi profesor Wahl. Na przykład zacienienie redukuje zapasy energii, co prowadzi do osłabienia obrony przed zanieczyszczeniami i spasaniem. Wiąże się to z kolei z presją zanieczyszczeń i spasania. Naukowcy podkreślają, że obszar fotosyntezy strzępki uległ zmniejszeniu, zwiększając tym samym niedobory energii w warunkach słabego natężenia światła.

    Niskie natężenie światła i presja temperatury osłabiają rozwój, skutecznie zagrażając zdolności glonów do kompensacji utraty tkanki powodowanej przez pasące się zwierzęta. "Lista możliwych intensyfikacji jest długa i złożona" - mówi profesor Wahl. Naukowcy modelują obecnie ekologię stresu makroalg, aby pogłębić wiedzę na temat tego problemu.

    W sumie odkrycia zespołu ilustrują, co dzieje się z ekosystemami na obszarach przybrzeżnych i szelfowych. "Niemal żaden gatunek nie zginie z powodu pojedynczego oddziaływania zmian klimatu, niemniej nie możemy go ignorować." Badania mogą przyczynić się do intensyfikacji prac badawczych w przyszłości. Profesor Wahl podkreśla, że brak jest wystarczających informacji na temat "efektu kuli śnieżnej, który może spowodować intensyfikacja ekologiczna."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Tara Oceans – wyprawa badawcza na statku Tara, mająca na celu szczegółowe poznanie górnej warstwy oceanów – do 200 m głębokości. Badania koncentrują się m.in. na badaniu planktonicznych protistów i roślin, a zwłaszcza relacji fitoplanktonu ze zmianami stężenia dwutlenku węgla i związanym z nimi globalnym ociepleniem i zakwaszeniem wód. Wśród innych badanych zagadnień przewidywane są również badania raf koralowych. Rezultaty przeprowadzonych badań mogą przyczynić się do lepszego poznania wczesnych etapów ewolucji życia na Ziemi, globalnych cykli biogeochemicznych oraz zrozumienia funkcjonowania klimatu i skutków jego zmian.

    Idzi Drzycimski (ur. 5 grudnia 1933 w Klonowie) – profesor nauk geograficznych w dyscyplinie naukowej oceanologia ze specjalnością ekologia i biologia morza. Autor wielu publikacji naukowych z zakresu ichtiologiii. Był rektorem Akademii Rolniczej w Szczecinie w dwóch kadencjach, tj. w latach 1975-1978 oraz w 1978-1981.

    Plastyczność fenotypowa – zdolność jednego genotypu do wytworzenia kilku alternatywnych fenotypów. O fenotypie wspólnie z genotypem decydują czynniki środowiskowe. Zmiana warunków środowiska może także prowadzić do zmiany fenotypu. Plastyczność fenotypowa jest jednym z podstawowych mechanizmów adaptacji i obejmuje szereg zmian morfologicznych, fizjologicznych i behawioralnych, obserwowanych u wielu organizmów. Zjawisko jest przedmiotem badań wielu dziedzin biologi, w tym genetyki, genomiki, biologii ewolucyjnej, ekologii, fizjologii i biologii rozwoju. Jest szeroko rozpowszechnione w przyrodzie i w różny sposób może wpływać na tempo ewolucji, przyspieszając ją, spowalniając lub nie zmieniając tempa zmian ewolucyjnych.

    Przypływ morza – regularne i powtarzające się podnoszenie morza w kierunku pionowym. Razem z odpływem morza tworzy tzw. pływy morskie. Przyczyną powstawania przypływu morza jest zjawisko pływowe. Przypływy w związku z ruchem obrotowym Ziemi przemieszczają się ze wschodu na zachód. Wielkości przypływów uzależnione są od faz Księżyca. Największe przypływy występują podczas pełni i nowiu (nazywamy je przypływami syzygijnymi), kiedy sumują się siły oddziaływania Księżyca i Słońca, zaś najmniejsze podczas pierwszej i trzeciej kwadry Księżyca (przypływy kwadraturowe), kiedy oddziaływanie Księżyca jest osłabione przez siłę oddziaływania Słońca.

    Reperowa sieć monitoringu głównych rzek kraju stanowi źródło informacji o stanie zanieczyszczenia tych rzek oraz dostarcza danych do obliczeń bilansu zanieczyszczeń wprowadzanych do Morza Bałtyckiego. Informacje te są niezbędne do prowadzenia prac badawczych z zakresu oceny jakości wód płynących.

    Rada Państw Morza Bałtyckiego, CBSS (Council of the Baltic Sea States) – organizacja międzynarodowa powstała z inicjatywy rządów Niemiec i Danii, które w dniach 5–6 marca 1992 zorganizowały konferencję ministrów spraw zagranicznych w Kopenhadze. Powołano wówczas do życia Radę Państw Morza Bałtyckiego, początkowo jako forum współpracy międzyrządowej. Rada Państw Morza Bałtyckiego jest kolejnym etapem instytucjonalizacji stosunków międzynarodowych w regionie Morza Bałtyckiego po zimnej wojnie. Tuż po jej zakończeniu rządy Polski i Szwecji, wystąpiły z propozycją zwołania konferencji szefów rządów, poświęconej ochronie środowiska Morza Bałtyckiego. Na konferencji, która odbyła się w dniach 2–3 września 1990 roku w Ronneby w Szwecji, przyjęto Deklarację Morza Bałtyckiego. Rady Państw Morza Bałtyckiego nie należy mylić z Radą Bałtycką, która jest politycznym związkiem Litwy, Łotwy i Estonii.

    Baltic Sail – to międzynarodowe porozumienie podpisane przez największe miasta rejonu Morza Bałtyckiego zainicjowane przez Rostock w 1991. Celem i założeniem pomysłodawców jest promowanie morskiego dziedzictwa europejskiego regionu Morza Bałtyckiego oraz wspieranie tradycyjnej żeglugi bałtyckiej od portu do portu. Obecnie do Baltic Sail należą:

    Dodano: 27.05.2011. 17:17  


    Najnowsze