• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eksperci: Na razie pył wulkaniczny nie zagraża zdrowiu i środowisku

    17.04.2010. 21:13
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Pył wulkaniczny, który dotarł nad Polskę, nie stanowi na razie zagrożenia dla środowiska - poinformował PAP rzecznik prasowy Państwowego Instytutu Geologicznego Mirosław Rutkowski. Nie ma go także w powietrzu, którym oddychamy - zapewniła Magdalena Brodowska z Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

    Chmurę pyłu wulkanicznego, która w czwartek dotarła do Europy spowodował wybuch wulkanu Eyjafjoell na Islandii, do którego doszło w środę rano. W związku z tym Polska Agencja Żeglugi Powietrznej zdecydowała się w czwartek wieczorem zamknąć do odwołania przestrzeń powietrzną nad Polską północno - zachodnią. O godz. 8 rano w piątek zamknięta została przestrzeń powietrzna nad całą Polską, z wyjątkiem lotnisk w Krakowie i Rzeszowie. Oznacza to, że z wyjątkiem tych portów, samoloty nigdzie nie mogą lądować, ani startować. ŚRODOWISKO

    Mirosław Rutkowski wyjaśnił, że Państwowy Instytut Geologiczny na razie nie zajmuje się badaniem pyłu, gdyż ten nie zaczął jeszcze opadać na ziemię. "Jeśli zacznie opadać, będziemy badać jego stężenie i skład. Na razie nie ma żadnego zagrożenia dla środowiska, to nie jest nadzwyczajna sytuacja. Pył ma skład podobny do skał występujących w naturalnym środowisku" - powiedział.

    Wyjaśnił, że chodzi o riolity, skały wylewne, które składem chemicznym przypominają granit. W Polsce występują one w okolicach np. Krzeszowic, używane są jako materiał budowlany i drogowy.

    Według eksperta, część pyłu na pewno opadnie na ziemię, ale nie wiadomo kiedy. "To mogą być tak minimalne ilości, że w ogóle nie będzie się czym zajmować. Teraz opadu nie obserwujemy" - dodał.

    Rzecznik PIG poinformował także, że pył jest niewidoczny, a jego stężenie bardzo niewielkie. Znajduje się w wysokich warstwach atmosfery, na wysokości około 11 kilometrów. "Z czasem zostanie on rozwleczony na pewno wyżej. Może się utrzymywać w powietrzu bardzo długo i nie wiadomo, czy i kiedy nastąpi opad istotny z punktu widzenia środowiska" - zaznaczył.

    ZDROWIE

    Natomiast Magdalena Brodowska z Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska powiedziała, że jej instytucja podjęła już badania jakości powietrza w przyziemnej warstwie atmosfery, a więc dokładnie tego, którym oddychamy. "Na naszych automatycznych stacjach pomiarowych nie obserwujemy ponadnormatywnego wzrostu stężenia pyłów" - powiedziała.

    "Dla ludzi nie ma żadnego zagrożenia ponad normę" - zapewniła specjalistka. Wyjaśniła, że obserwowane zapylenie ma pochodzenie antropogeniczne, jest efektem działalności człowieka, np. transportu, ogrzewania, spalania różnego rodzaju paliw.

    "Te czynniki powodują wzrost stężeń pyłu w przyziemnej warstwie atmosfery. Nie są to jednak pyły wulkaniczne. Te są obserwowane na dużych wysokościach" - powiedziała Brodowska.

    LOTNICTWO

    Według londyńskiego Centrum Ostrzegania o Pyłach Wulkanicznych VAAC (Volcanic Ash Advisory Centre), północno-zachodnia Polska znalazła się w piątek w zasięgu przemieszczającej się chmury wulkanicznej znad Islandii. Obszar ten - w którym znajdują się także m.in. Niemcy, Belgia, Finlandia, częściowo Francja, Wielka Brytania, Rosja i kraje bałtyckie - VAAC oznaczył czwartym, najwyższym stopniem ostrzegawczym dla lotnictwa.

    Oznacza to, iż w znacznej części Europy ruch lotniczy jest sparaliżowany. Unoszące się w atmosferze chmury pyłu sprawiają, że nie ma widoczności, poza tym są groźne dla silników odrzutowych i powłok samolotów.

    Dlaczego? Pył wulkaniczny jest składnikiem popiołów wulkanicznych; może długo utrzymywać się w powietrzu po wybuchu wulkanu. Jak pisze agencja Reutera, jest to najdrobniejszy materiał, w którego skład mogą wchodzić drobiny szkła, sproszkowanych skał i krzemianów. Z pyłu może utworzyć się chmura potencjalnie niebezpiecznego materiału przypominającego papier ścierny.

    Tymczasem taki efekt ścierny jest niezwykle groźny dla silników odrzutowych i poszycia kadłubów samolotów. Może zniszczyć również awionikę. Tzw. rurki Pitota, czyli czujniki prędkości, mogą się zatkać i zepsuć. Szyba w kokpicie samolotu po zetknięciu z pyłem może stać się matowa, przez co pilot straci widoczność. Pył może również nieść chmury kwasu siarkowego i solnego.

    "Drobiny pyłu wulkanicznego mają wielkość kilku milimetrów, są bardzo twarde i ostre. Mogą się dostać do silnika i innych części samolotu i uszkodzić wszystko, z czym wchodzą w kontakt" - mówi Jacques Renvier, dyrektor techniczny we francuskich zakładach silników lotniczych Snecma, cytowany przez Reutera.

    Utrudnieniem jest także fakt, iż pył jest niewidoczny dla pokładowych radarów meteorologicznych i często nie jest od razu zauważany przez pilotów - informuje Paul Hayes, dyrektor ds. bezpieczeństwa powietrznego w brytyjskiej lotniczej agencji konsultingowej Ascend. Pierwszym sygnałem jego obecności jest dopiero zapach siarki i ognie św. Elma.

    Reuters odnotowuje, że zaledwie sześć tygodni temu władze europejskie zaplanowały przeprowadzenie pierwszych z dwóch przewidzianych na ten rok ćwiczeń mających na celu przeciwdziałanie katastrofie związanej z pyłem wulkanicznym.

    Europejska agencja bezpieczeństwa lotów Eurocontrol ostrzegła w czwartek, że zakłócenia ruchu lotniczego nad Europą, spowodowane wybuchem wulkanu na Islandii, mogą potrwać 48 godzin. MMU, CYK

    PAP - Nauka w Polsce

    kap/



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Popiół wulkaniczny – stały produkt erupcji wulkanu, utworzony z rozpylonej lawy i skał wyrwanych z podłoża. Popiół wulkaniczny wyrzucany jest do atmosfery na bardzo dużą wysokość, do kilkudziesięciu kilometrów i przemieszcza się na duże odległości, nawet do kilku tysięcy kilometrów. W tym czasie może stanowić zagrożenie dla samolotów. Opadając na powierzchnię terenu tworzy pokrywę która może zasypać obiekty wielkości domów. Lawina piroklastyczna, potok piroklastyczny, spływ piroklastyczny – częste zjawisko towarzyszące erupcjom wulkanicznym, mieszanina gorących gazów wulkanicznych i materiału piroklastycznego (popiołów i okruchów skalnych), które przemieszczają się z dużą prędkością (do 150 km/h) w dół stoków wulkanu. Temperatura gazów może osiągać nawet 700-1000 °C, stąd też używane jest inne określenie chmura gorejąca (fr. nuée ardente). Objętość większości lawin piroklastycznych waha się od 1 do 10 km³, a ich zasięg do kilku kilometrów od krateru. Szkwał – nagły wzrost prędkości wiatru o co najmniej 8 m/s od prędkości początkowej powyżej 10 m/s. Może osiągać do 9 stopni w skali Beauforta. Szkwał trwa krótko, do kilku minut i może nieść ze sobą śnieg lub deszcz. Powstaje zazwyczaj tam, gdzie stykają się dwie masy powietrza o dużej różnicy temperatur. Bardzo często to zjawisko związane jest z chmurą cumulonimbus. Ostrzeżeniem przed możliwym szkwałem jest obecność na przedzie chmury burzowej tak zwanego wału szkwałowego. Szkwały mogą być związane z nawałnicą (ang. downburst)

    Obrona narodowa to całokształt sił i środków państwa i społeczeństwa, a także sposoby oddziaływania na otoczenie w celu zapobiegania i przeciwdziałania zagrożeniom, które godzić by mogły w bezpieczeństwo narodowe. Definicja funkcjonalna zakłada, iż jest to działalność, mająca na celu obronę ludności, mienia i środowiska. Definicja strukturalna zakłada, iż jest to organizacja, która działa na poziomie państwowym w zakresie obrony ludności, mienia i środowiska. Altocumulus stratiformis – gatunek chmur Altocumulus. Chmury te składają się z członów tworzących rozległą warstwę. Mają one bardzo różnorodne formy, np.: kłaczków, kłębków, równoległych lub podłużnych walców, bochenków chleba, czy rozległych płatów. Ich ułożenie może być radialne lub nieregularne. Mogą być oddzielone pasami czystego nieba. Powstają także w różny sposób: z powoli rozpadających się chmur Altostratus, lub Nimbostratus, na brzegu rozległej warstwy unoszącego się wilgotnego powietrza, czy wskutek ruchów turbulencyjnych i konwekcyjnych na średnich wysokościach. Ruchy te powodują zafalowania powietrza, przypominające fale na wodzie. Na grzbiecie fali para wodna ulega kondensacji tworząc chmury, a w dolinie reakcja jest odwrotna po czym powstają pasy czystego nieba. Chmury te składają się często albo prawie wyłącznie z kropelek wody, albo z kryształków lodu. Mogą też składać się z ich mieszaniny. Dzięki temu towarzyszą im różne zjawiska optyczne, ich rodzaj zależy od przeważającej w chmurze postaci wody.

    Pył wulkaniczny – składnik popiołów wulkanicznych, najdrobniejszy materiał piroklastyczny o średnicy ziarenek do 0,05 mm. Pył może długo unosić się w powietrzu i rozprzestrzeniać na wielkie odległości. Klasyfikacja TAS (Total Alkali Silica) – jest to klasyfikacja skał wulkanicznych, według której klasyfikacja skał wulkanicznych jest sporządzona na podstawie ich składu chemicznego. Została zaproponowana ze względu na fakt, iż skały wulkaniczne często zawierają szkliwo, oraz mogą być tak wykształcone strukturalnie, że rozpoznanie na podstawie ilościowego ustalenia składu mineralnego jest niemożliwe. Jeśli jednak ustalenie ilościowego składu mineralnego jest możliwe, należy klasyfikować skały wulkaniczne zgodnie z klasyfikacją A. Streckeisena opartą na podwójnym trójkącie QAPF dla skał wylewnych.

    Pirocumulus – chmury wyglądem przymominacjące Cumulus powstałe w wyniku silnego ogrzania wilgotnego powietrza przez spalanie przy powierzchni ziemi. Mogą powstawać w sposób naturalny – np. w wyniku wybuchu wulkanu, pożaru lasu lub buszu, lub zostać wywołane przez działania człowieka – wypalanie ściernisk, pożary magazynów materiałów łatwopalnych czy budynków. Ze względu na zanieczyszczenie cząstkami pyłu lub sadzy chmury mogą przybierać ciemne barwy. Bomba wulkaniczna – rodzaj materiału piroklastycznego, który jest wyrzucany w powietrze w czasie wybuchu wulkanu. Umowna wielkość minimalna wynosi 64 mm, ale bomby te mogą dochodzić do kilku metrów długości i mieć masę 200 ton. Mają wrzecionowaty kształt (powodowany przez ruch wirowy w czasie zastygania w powietrzu). Bomby wulkaniczne utworzone z lawy kwaśnej są bardziej kuliste, a powstałe z lawy z poprzednich wybuchów – nieregularny. Niektóre bomby składające się ze stygnącej lawy mogą eksplodować w czasie lotu wskutek rozprężenia się gazów wchodzących w ich skład.

    Cumulonimbus (Cb), chmura kłębiasta deszczowa to gęsta chmura rozbudowana pionowo na wysokość kilku lub kilkunastu kilometrów, niekiedy w kształcie wieży, o górnej powierzchni gładkiej, zakończonej kopulasto lub kalafiorowato (Cumulonimbus calvus, Cb cal) (calvus z łac. "łysy"), bądź w postaci bardziej rozbudowanej w piętrze wysokim (Cumulonimbus capillatus, Cb cap), przypominająca olbrzymie kowadło lub grzyb (incus – Cb cap in). Podstawa chmur tego rodzaju znajduje się na wysokości 2÷3 km, natomiast górny ich pułap w strefie międzyzwrotnikowej może przekraczać 20 km. Złożone w dolnej części z kropel wody, a w górnej z kryształków lodu – są to chmury najbardziej rozbudowane w kierunku pionowym. Dlatego zjawiska fizyczne w nich występujące są bardzo gwałtowne. Chmury tego rodzaju mogą być źródłem gwałtownych opadów deszczu, śniegu lub gradu, którym często towarzyszą wyładowania elektryczne (burze).

    Ignimbryt lub tuf spieczony – skała piroklastyczna będąca skałą osadową pochodzenia wulkanicznego, silnie porowata, należąca do grupy skał kwaśnych, o składzie chemicznym zbliżonym do ryolitu lub dacytu. Powstała podczas wybuchu wulkanu w wyniku wypadania materiałów piroklastycznych z chmur erupcyjnych i spojenia tego materiału upłynnionym, rozgrzanym popiołem wulkanicznym, przy udziale gorących par i gazów wulkanicznych.

    Stożek wulkaniczny – wulkan, wzniesienie o stożkowatym kształcie, utworzone z lawy lub materiałów piroklastycznych, wydobywających się z wylotu komina wulkanicznego w czasie erupcji centralnej. W wyniku kolejnych erupcji kształt i wielkość stożka mogą ulegać zmianom, w wierzchołkowej partii może utworzyć się krater lub kaldera.

    Dodano: 17.04.2010. 21:13  


    Najnowsze