• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eksperci: w Polsce ubywa 105 pszczół na sekundę

    15.06.2011. 19:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Liczba pszczół w Polsce jest kilkanaście razy mniejsza niż nasze zadłużenie w złotówkach, a z każdą sekundą ubywa ich 105. Łatwo to zauważyć na wyświetlaczu wynajętym przez organizatorów akcji "Pomagamy pszczołom" - tuż pod nim jest zegar długu publicznego.



    W centrum Warszawy, przy Rondzie Dmowskiego, uruchomiony został licznik pokazujący tempo wymierania pszczół w Polsce. Celem akcji "Z Kujawskim pomagamy pszczołom" jest zwrócenie uwagi na problem masowo ginących pszczół. Akcję sponsoruje producent oleju rzepakowego "Kujawski" - pszczoły podnoszą plony rzepaku aż o 40 proc.

    Miodu nam nie zabraknie - uspokajał prof. dr hab. Jerzy Wilde z Katedry Pszczelnictwa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. "Możemy go sprowadzać z Azji, Afryki czy Ameryki Południowej. Jednak produkcja 1/3 żywności i 90 proc. owoców zależy od zapylania przez owady, przede wszystkim przez pszczołowate, do których zaliczają się pszczoły i trzmiele" - mówił.

    Rośliny owadopylne stanowią na świecie ponad 50 proc. gatunków roślin, a w większości krajów Europy do 80 proc. Rola pszczół miodnych rośnie - stosowanie pestycydów prowadzi do likwidacji licznych gatunków dziko żyjących owadów - ich rolę muszą wypełnić pszczoły. Wyginięcie pszczół zapylających większość roślin uprawnych może przyczynić się do klęski głodu.

    Inwazja roztocza Varroa destructor i chrząszcza ulowego (Aethina tumida), choroby wirusowe oraz zatrucia środkami ochrony roślin, stanowią ciągle poważne zagrożenie dla gospodarki pasiecznej. Jednak najnowszym i najgroźniejszym zagrożeniem jest CCD, czyli zespół masowego ginięcia rodzin pszczelich. Wciąż nie wiadomo, jaka jest jego przyczyna. Może chodzić o kombinację szkodliwych czynników, w tym chorób i zanieczyszczeń.

    Obecnie największe straty obserwowane są w USA i Kanadzie, gdzie sięgają 30 proc. rodzin pszczelich rocznie. W Polsce nie jest aż tak źle - roczne średnie straty to 15 proc. Z 20 proc., rodzin pszczelich, które zginęły w Polsce w ostatnim roku około 1/3 to straty niewyjaśnione, czyli skutek CCD. Z ponad 1,1 miliona rodzin, jakie mamy w kraju, jest to 66 tys., co oznacza, że co sekundę ginie 105 pszczół.

    "Każdy może uczynić swój ogród czy balkon bardziej przyjaznym dla pszczół, sadząc i siejąc odpowiednie rośliny. Wiele roślin, które uważamy za chwasty dla owadów jest źródłem pyłku i nektaru. Oczywiście są też ozdobne gatunki o podobnych właściwościach. Nie trzeba studiować specjalistycznych książek. Wystarczy przyjrzeć się w sklepie ogrodniczym, na jakich kwitnących roślinach siadają owady" - mówiła Maja Popielarska, autorka programów telewizyjnych i książek o ogrodnictwie, ambasador akcji.

    "Owady nie lubią zbyt uporządkowanych ogródków. Trzmiele chętnie zakładają gniazda w opuszczonych mysich norkach, dobrym schronieniem może być też wiązka trzciny czy kawałek drewna. Wiele gatunków kwiatów sprawia, że ogród wygląda pięknie i dostarcza nektaru i pyłku przez cały rok. Kompost jest o tyle lepszy od nawozów sztucznych, że nie da się go przedawkować. Wilgotne miejsca pozwalają pszczołom zaspokoić pragnienie.

    Na stronie internetowej akcji www.pomagamypszczołom.pl znajdują się praktyczne wskazówki, jak uczynić swoje otoczenie przyjaznym dla pszczół. Uczestnicy akcji mogą zakładać na stronie wirtualne ogrody i pielęgnować je. Na najlepszych ogrodników - przyjaciół pszczół czekają wycieczki do Białowieskiego Parku Narodowego. Eksperci z Białowieży, czerpiąc z bogatej tradycji bartnictwa Puszczy Białowieskiej (między innymi prac prof. Jana Jerzego Karpińskiego) oraz wciąż żywej tradycji bartników baszkirskich, odtworzą w ramach akcji 3 barcie dla ponad 100 tysięcy pszczół.

    Przyjazne pszczołom kwiaty będzie można zasadzić w Parku Kultury w Powsinie w niedzielę, 19 czerwca od godz. 8 do 14, podczas "Dnia Ratowania Pszczół" - na rabatce w kształcie pszczoły. W Powsinie pojawi się także Maja Popielarska.

    Podczas trwającej kilkadziesiąt minut konferencji w Polsce ubyło około 350 tysięcy z niecałych 44 miliardów pszczół. Jak wyjaśnił prof. Wilde, ubytek ten odpowiada mniej więcej 6 rodzinom pszczelim. PMW

    PAP - Nauka w Polsce

    krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zespół masowego ginięcia pszczoły miodnej (ang. Colony Collapse Disorder, skrót CCD) − zespół chorobowy występujący masowo w koloniach pszczoły miodnej (Apis mellifera), objawiający się gwałtownym i masowym ubytkiem pszczół lotnych poza ulem, a w konsekwencji ginięciem większości chorych rodzin. Od roku 2003 napływały informacje z Europy i Ameryki o poważnych stratach wśród rodzin pszczelich. Jesienią 2006 nazwa Colony Collapse Disorder (CCD) została użyta po raz pierwszy w USA dla opisu masowego ginięcia pszczół. Zjawisko masowego ginięcia pszczół powoduje ogromne straty ekonomiczne w produkcji roślin oleistych, owoców i warzyw. Jego etiologia nie została wyjaśniona, ale wiąże się z nią wiele różnorodnych czynników. Zespół masowego ginięcia pszczół jest jedną z przyczyn globalnego trendu, który nazwano spadkiem liczby owadów zapylających. Pierzga – pokarm pszczół, który powstaje w wyniku fermentacji pyłku roślin owadopylnych (entomofilnych) albo wiatropylnych zbieranego przez pszczoły robotnice różnych gatunków pszczół. Z pyłku zebranego z kwiatostanów pszczoły formują na ostatniej parze odnóży obnóża. Po przyniesieniu do ula (gniazda) składają je do komórek plastra, a pszczoły ulowe (młode) ubijają je w komórce. W temperaturze ula (t = 35 °C) i warunkach beztlenowych zachodzi fermentacja mlekowa zgromadzonego pyłku. Pierzga jest gromadzona przy czerwiu. Pierzga jest zatem naturalnie przetworzonym przez pszczoły pyłkiem kwiatowym, który dodatkowo został wzbogacony wydzielinami organizmów pszczół. Pierzga jest pokarmem larw (czerwiu otwartego) i młodych pszczół. Tańce pszczół (mowa pszczół) – regularnie powtarzające się ruchy pszczół informujące inne robotnice o wystąpieniu określonego zjawiska.

    Oddziaływanie pestycydów na pszczoły: Oddziaływanie pestycydów na pszczoły różni się w zależności od substancji. Niektóre rodzaje pestycydów rozpylane są bezpośrednio na rośliny i mogą prowadzić do śmierci pszczół i innych owadów, które siadają na odsłoniętych partiach roślin. Pestycydy systemiczne, działające na poszczególne układy roślin, są bardziej trwałe i mogą utrzymywać się w liściach, nektarze, pyłku, owocach i innych częściach roślin, powodując śmierć owadów mających z nimi kontakt, w tym pszczół . Trzmiel polny (Bombus agrorum) - gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół miodnych, plemienia trzmiele (Bombini).

    Rasy pszczół: Niewiele znanych dzisiaj ras pszczół (Apis) to rasy naturalne. Dzisiejsze pszczoły to najczęściej rasy powstałe w wyniku hodowli pszczół, krzyżówki ras i linii ze wszystkich stron świata. Nosema ceranae – jednokomórkowy pasożyt układu pokarmowego pszczół. Może wywołać nosemozę, chorobę zakaźną pszczół.

    Nosema apis – pasożyt jelita cienkiego pszczół, czasem też cewek Malpighiego. Występuje przede wszystkim na obszarach intensywnej hodowli pszczół, w Polsce spotykany rzadziej. Podkurzacz – w pszczelarstwie przyrząd do odymiania pszczół, złożony z korpusu i mieszka. Podkurzacz stosowany jest do uśmierzania podrażnionych pszczół.

    Kłąb – otaczające matkę skupisko pszczół, w którym robotnice siedzą ciasno, trzymając się jedna drugiej i tylko nieznacznie zmieniają położenie względem siebie. Najbardziej ściśnięte są pszczoły w zewnętrznej części kłębu, w środku zaś tworzą biegnące w różnych kierunkach łańcuszki, ułożone luźniej. Zwarta otoczka sprawia, że ciepło produkowane przez pszczoły w części centralnej ulatnia się nieznacznie, dzięki czemu temperatura w kłębie jest w znacznym stopniu niezależna od temperatury otoczenia.

    Rodzina pszczela (rój) – zorganizowane zbiorowisko osobników pszczoły miodnej, złożone zwykle z jednej matki, różnej liczby pszczół robotnic oraz trutni. W okresie zimowym liczba robotnic wynosi 10–25 tys., w lecie natomiast, w zależności od rasy pszczół, warunków klimatyczno-przyrodniczych i metody gospodarowania może dochodzić do 60–100 tys. Późną wiosną i latem w rodzinie pszczelej może znajdować się od kilkuset do 2,5 tys. trutni, od przedwiośnia w gnieździe (ulu) znajduje się czerw pszczeli, a w okresie późniejszym także trutowy (czasem larwy mateczne). W ciągu roku rodzina pszczela wychowuje ok. 150 tys. robotnic i do 5 tys. trutni.

    Wigorczyk lucernowiec (Rophitoides canus Ev) - gatunek pszczół z rodziny smuklikowatych (Halictdae) i podrodziny wigorczykowatych (Dufoureinae), zaliczany do pszczół samotnic. Kłąb zimowy – skupisko o kształcie nieco spłaszczonej kuli, jakie tworzą zimujące pszczoły w celu ochrony przed chłodem. Wewnątrz kłębu złożonego z warstw pszczół i plastrów gniazda utrzymuje się temperatura wynosząca około 18–20 °C – jesienią i na początku zimy, a około 34 °C – na przedwiośniu, gdy rozpoczyna się czerwienie. Zewnętrzna warstwa kłębu, złożona z ciał pszczół siedzących zwarcie, rozluźnia się przy wzroście temperatury zewnętrznej, a staje się bardziej zwarta przy jej spadku, wskutek czego objętość kłębu ulega zmianom. Kłąb zimowy umieszcza się jesienią na plastrach naprzeciw wylotu, a zimą przesuwa się powoli ku górze i ku tyłowi gniazda, zjadając stopniowo miód, z którego przedtem zgryzają zasklep. Przy niskiej temperaturze pszczoły nie mogą przejść na boczne plastry, nawet wówczas, gdy w obsiadanych przez kłąb plastrach zapasy się wyczerpią.

    Trzmiel ziemny (Bombus terrestris L.) − gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmiele (Bombini). Tworzy niewielkie sezonowe gniazda pod ziemią lub pod kamieniami, w których bytuje nie więcej niż kilkaset osobników. Pszczoła wschodnia (Apis cerana Fabr.) – gatunek z rodzaju pszczół miodnych (Apis), żyjący dziko w południowej i wschodniej Azji, na kontynencie i wyspach, od dorzecza Indusu po dorzecze Amuru.

    Zimowla – okres zimowania u pszczół. Zawiera się między ostatnim jesiennym, a pierwszym wiosennym oblotem. W okresie zimowania pszczoły opuszczają ul tylko dla lotów oczyszczających w wyjątkowo pogodne i ciepłe dni, kiedy temperatura bezpośrednio przed wylotami dochodzi do około +10 °C. Varroa destructor – gatunek pajęczaka, pasożyt pszczoły miodnej i pszczoły wschodniej, wywołuje warrozę. Jest głównym szkodnikiem rodzin pszczelich przyczyniającym się do znacznych strat w pszczelarstwie. Początkowo został opisany jako Varroa jacobsoni, obecnie uważany za odrębny gatunek.

    Dodano: 15.06.2011. 19:47  


    Najnowsze